Музыканы құлақтан ойнату – нотасыз әуенді қайталау қабілеті. Бұл дағды әсіресе дәстүрлі музыкада маңызды. Теориялық білім де қажет! Блюз, джаз және т.б.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құлақпен ойнау немесе үйрену – орындаушы музыканттың естіген музыканы, оның ешқандай түрінде жазылмаған ноталық түрімен таныс болмай, қайтадан орындау қабілеті. Бұл музыкалық орындаушылар үшін, әсіресе музыканы нотаға түсіру қалыпты емес музыкалық дәстүрде ойнайтындар үшін құнды дағды саналады. Музыканы құлақпен ойнайтын музыканттардың музыкалық білімі жоқ немесе қажет емес, сондай-ақ олар ойнайтын музыканы теориялық тұрғыдан түсінбейді деген пікір – жаңылыс түсінік. Құлақпен ойнау көбінесе музыкалық нотацияны қолданбай музыка жасауды білдіреді, мүмкін импровизация мен дереу композиция элементтерін пайдалана отырып. Блюз, поп, джаз және батыс емес музыканың көптеген түрлері құлақпен ойнау тұжырымдамасына тікелей байланысты, онда музыкалық шығармалар ұрпақтан-ұрпаққа беріледі. Осы ретте, құлақпен ойнауды ауызша дәстүрдің музыкалық мысалы деп қарастыруға болады. Құлақпен ойнау туралы түсінік "құлақпен ойнау" идиомасының пайда болуына әкелді.
Playing or learning by ear is the ability of a performing musician to reproduce a piece of music they have heard, without having seen it notated in any form of sheet music. It is considered to be a desirable skill among musical performers, especially for those that play in a musical tradition where notating music is not the norm. It is a misconception that musicians who play by ear do not have or do not require musical education, or have no theoretical understanding of the music they are playing. Playing by ear is often also used to refer more generally to making music without using musical notation, perhaps using (elements of) improvisation and instant composition. Blues, pop, jazz, and many forms of non western music are fundamentally rooted in the concept of playing by ear, where musical compositions are passed down from generation to generation. In this respect, playing by ear can also be seen as a music specific example of oral tradition. The concept of playing by ear has led to the development of the idiom to play by ear or "play it by ear."
Әдіс
Адам музыканы қайта-қайта тыңдап, жаттап, естігенін қайталай білу арқылы үйренеді. Бұл үшін музыканы құлақпен тану, музыкалық қабылдау, тональды жад, аудиоция, музыка теориясы және үйренуге тырысатын музыканың дәстүрлерін білу сияқты бірнеше байланысты дағдыларды пайдалану қажет. Осылайша, құлақпен ойнауды үйрену – осы дағдыларды дамытуды қамтиды. Музыка мұғалімдері музыканы құлақпен ойнауды үйрету үшін оқушыға қысқа музыкалық үлгілерді тыңдатып, оларды нотаға түсіруге, аспапта ойнауға, ән айтуға немесе ноталардың атауларын немесе сольфедж жүйесін қолданып сипаттауға ұсынады. Музыканттар өздерінің құлақпен ойнау дағдыларын жақсарту үшін толық әндер мен пьесалардың жазбаларын алып, ноталарын құлақпен анықтап, оларды нотаға түсіреді немесе жаттайды. Зерттеулерге сәйкес, құлақпен ойнау – шығармашылық пен музыкалық интеллекттің жоғары деңгейімен байланысты. Аудиоция – музыканы құлақпен ойнау үшін өте маңызды дағды. Бұл терминді алғаш рет қолданған Эдвин Гордон аудиоцияны былай сипаттайды: «Музыкалық шеберліктің негізі. Бұл біз дыбысы қазір жоқ немесе ешқашан болмаған музыканы естіп, түсінгенде болады». Оны көбінесе музыканы өз ішіңде есту қабілеті деп түсіндіреді. Осы тұрғыдан алғанда, аудиоция музыка үшін тілге қарағандай ой болып табылады. Музыканы құлақпен ойнауды, яғни нотасыз орындауды үйренуді тіл үйренумен салыстыруға болады. Жақсы меңгерілген кезде, музыканы құлақпен ойнау – әңгімелесу сияқты оңай және табиғи болуы керек. Біз естігенімізге жауап береміз, әр сөзді терең ойламаймыз. Құлақпен ойнау да солай. Музыкант әрбір нотаны жеке ойламай-ақ, ойлаған сәтте дыбыс шығара алады.
One learns a piece of music by ear by repeatedly listening to it performed, memorizing it, and then trying to recreate what one has heard. This requires the use of several related skills such as ear training, musical perception, tonal memory, audiation, music theory, and knowledge of the traditions of the music one is trying to learn. As such, learning to play by ear involves training those skills as well. To practice playing music by ear, music teachers often have a student listen to short musical examples which the student will have to write out in musical notation, play back on an instrument, sing, or describe using note names or a solfège system. Musicians will also train their playing by ear skills by taking recordings of full songs and pieces, figuring out the notes by ear, and either transcribing or memorizing them. According to studies playing by ear is associated with a higher level of creativity and musical intelligence. Audiation is a vital skill for playing music by ear. Edwin Gordon, originator of the term, describes audiation as: "the foundation of musicianship. It takes place when we hear and comprehend music for which the sound is no longer or may never have been present." It is often described as the ability to hear music in your head. In this sense, audiation is to music what thought is to language. Learning to play by ear, in the sense of making music without notation, is often compared to learning to speak a language. When sufficiently mastered, playing music by ear should be as comfortable and easy as having a conversation. We speak and react to what we hear, without having to think too deeply about every word we use. The same would be true when playing by ear. A musician can produce a sound at the same time they think of it, without having to consider every separate note they play.
Музыкалық дәстүрлердегі өмір сүру
Көп жағдайларда музыка көбінесе құлақпен үйретілетін дәстүрлерде ешқандай музыкалық жазу қолданылмайды. Мысалдардың ішінде ерте блюз гитаристері мен пианиношылары, рома скрипкашылары және халық музыкасының гитаристері бар. Ерекше көзге түсетін мысал – Үндістан классикалық музыкасы: оның екі маңызды бағытының (Хиндустани және Карнатик) оқыту әдістері дерлік толығымен ауызша жүзеге асырылады.
In most instances, traditions in which music is primarily learned by ear do not use musical notation in any form. Some examples are early Blues guitarists and pianists, Romani fiddlers, and folk music guitarists. One particularly prominent example is Indian classical music: the teaching methods of its two major strands (Hindustani and Carnatic) are almost exclusively oral.
Батыс елдерінде
Тарихи тұрғыдан алғанда, Батыс классикалық музыкасы жаңа туындыларды музыкалық нотациядан үйрену процесіне негізделген, сондықтан музыкалық білім беруде құлақпен ойнаудың маңызы төмен. Көптеген ортағасырлық Батыс музыкасы, музыкалық ноталар кеңінен қолданылғанға дейін, әсіресе монастырьларда, құлақпен үйренілген. Дегенмен, бұл дәстүрдегі көптеген оқыту әдістері құлақпен ойнауды қамтиды. Мысалы, "құлақпен жаттығу" курстары консерваториялар мен колледждердегі музыка бағдарламаларының стандартты бөлігі болып табылады (сольфеджионың қолданылуын қоса алғанда), сондай-ақ Сузуки әдісі, ол өте ерте жас шағынан бастап құлақпен ойнауға ерекше назар аударады. Батыста құлақпен үйрену халық музыкасы, блюз, рок, поп, фанк, регги және джаз жанрларында кеңінен қолданылады. Қазіргі уақытта осы жанрларда белсенді кәсіби музыканттардың көпшілігі музыкалық ноталарды оқи алады, бірақ құлақпен ойнау әлі де бірнеше себептермен жиі қолданылады. Олардың ішінде әндерді оңай және жылдам үйрену, импровизациялау және вариациялар ойнау кезіндегі икемділік, сондай-ақ Батыс музыкалық нотациясының шектеулерін айналып өту мүмкіндігі бар. Батыс музыкалық нотациясы классикалық музыка үшін жасалғандықтан, музыканттар кейде олар орындайтын жанрда жиі қолданылатын, бірақ классикалық музыкада қолданылмаған музыкалық өрнектерге тап болады. Мысалы, афро-кубалық музыкадағы соққылы аспаптар, онда әртүрлі дыбыстар мен тембрлерді шығару үшін әртүрлі соққылар мен техникалар қолданылады, немесе джаз және классикалық үнді музыкасы сияқты импровизациялық музыка, онда композицияның үлкен бөлігі импровизациялауға арналған нұсқаулардан тұрады. Батыс музыкалық нотациясы мұндай жағдайларға қолайсыз болуы мүмкін, және музыкалық нотацияға қосымшалар ойлап табылғанымен, құлақпен ойнау және ауызша үйрену оқуға қолайлылығы, қарапайымдылығы және дәстүрге байланыстылығы себепті көбінесе артықшылыққа ие.
Historically, the Western classical music tradition has been based on the process of learning new pieces from musical notation, and hence playing by ear has a lower importance in musical training. Before the widespread use of sheet music, much early medieval Western music was learnt by ear, particularly in monasteries. However, many teaching methods in this tradition incorporate playing by ear in some form. For instance, "ear training" courses are a standard part of conservatory or college music programs (including use of Solfège), and the Suzuki method, which incorporates a highly developed focus on playing by ear from a very young age. In the West, learning by ear is also used heavily in the genres of folk music, blues, rock, pop, funk, reggae, and jazz. While most professional musicians currently active in these genres are capable of reading musical notation, playing by ear is still widely practiced for a number of reasons. Among those are ease and speed of learning songs, flexibility while improvising and playing variations, and working around the limitations of western musical notation. Since western musical notation was developed for classical music, musicians sometimes run into issues when musical expressions are commonly used in the genre they are performing but not in classical music. Examples of this are percussion instruments in Afro Cuban music, where different strokes and techniques are used to produce different tones and timbres, or improvised music like jazz and classical Indian music, where large parts of the composition consists of guidelines for improvisation. Western musical notation can be ill suited for these situations, and although supplements to musical notation can be invented to try to accommodate this, playing by ear and oral learning are often preferred because of readability, ease, and tradition.