Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыканың бір қыры
Aspect of music
Ритм (грекше: ῥυθμός, rhythmos, "кез келген үлгілі қайталама қозғалыс, симметрия") дегеніміз, әдетте "күшті және әлсіз элементтердің реттелген тізбегімен немесе қарама-қарсы немесе әртүрлі жағдайлармен белгіленетін қозғалыс". Уақыт бойынша үлгілі қайталану немесе үлгі деген бұл жалпы мағына микросекундтардан бірнеше секундқа дейін (мысалы, рок-музыкадағы риф сияқты) кез келген периодтылығы немесе жиілігі бар циклдік табиғи құбылыстарға; бірнеше минутқа немесе сағаттарға, ал ең шекті жағдайда, тіпті көп жылдарға дейін қатысты болуы мүмкін. Ритм импульс, метр және соққылармен байланысты және олардан ерекшеленеді:
Rhythm (from Greek ῥυθμός, rhythmos, "any regular recurring motion, symmetry") generally means a "movement marked by the regulated succession of strong and weak elements, or of opposite or different conditions". This general meaning of regular recurrence or pattern in time can apply to a wide variety of cyclical natural phenomena having a periodicity or frequency of anything from microseconds to several seconds (as with the riff in a rock music song); to several minutes or hours, or, at the most extreme, even over many years. Rhythm is related to and distinguished from pulse, meter, and beats:
Өнерде ритм – адамдық масштабтағы оқиғалардың уақыты; уақыт өте келе пайда болатын музыкалық дыбыстар мен үнсіздіктер, би қадамдары немесе сөйлеу тілі мен поэзияның метрі. Хип-хоп сияқты кейбір өнер түрлерінде, мәтіннің ырғақты жеткізілуі стильдің ең маңызды элементтерінің бірі болып табылады. Ритм сонымен қатар визуалды ұсынылымға, "кеңістікте уақыт бойынша қозғалысқа" және үлгілердің ортақ тілі ритмді геометриямен байланыстырады. Мысалы, сәулетшілер ғимараттың ритмі туралы жиі айтады, бұл терезелердің, бағаналардың және басқа да қасбет элементтерінің арақашықтығындағы үлгілерді білдіреді. Соңғы жылдары ритм мен метр музыка зерттеушілері арасында маңызды зерттеу саласына айналды. Бұл салалардағы жаңа еңбектерге Мори Йестон, Фред Лердал және Рей Джекендофф, Джонатан Крамер, Кристофер Хасти, Годфрид Туссен, Уильям Ротштейн, Джоэл Лестер және Геррино Маццоланың кітаптары кіреді.
In the performance arts, rhythm is the timing of events on a human scale; of musical sounds and silences that occur over time, of the steps of a dance, or the meter of spoken language and poetry. In some performing arts, such as hip hop music, the rhythmic delivery of the lyrics is one of the most important elements of the style. Rhythm may also refer to visual presentation, as "timed movement through space" and a common language of pattern unites rhythm with geometry. For example, architects often speak of the rhythm of a building, referring to patterns in the spacing of windows, columns, and other elements of the façade. In recent years, rhythm and meter have become an important area of research among music scholars. Recent work in these areas includes books by Maury Yeston, Fred Lerdahl and Ray Jackendoff, Jonathan Kramer, Christopher Hasty, Godfried Toussaint, William Rothstein, Joel Lester, and Guerino Mazzola.
Антропология
Говард Гудолл "Музыка қалай жұмыс істейді" атты телесериалында адам ырғағының біздің жүрісіміздің және жүрек соғуымыздың реттелігін еске түсіретін теорияларды ұсынады. Басқа зерттеулер бұл жүрек соғуына тікелей байланысты емес, керісінше, эмоциялық жағдайдың жылдамдығымен байланысты екенін, ол жүрек соғуына да әсер етеді деп санайды. Дегенмен, басқа зерттеушілер музыканың белгілі бір ерекшеліктері кең таралғандықтан, "ритмді өңдеудің ежелгі эволюциялық тамыры бар деп күдіктенуіміз орынды" дейді. Джастин Лондон музыкалық метр "біздің алғашқы қабылдауымыз бен музыканың ырғағынан абстракцияланатын бірқатар соққыларды күтуімізді" қамтиды деп жазады. Ритмикалық өлшемді "қабылдау" және "абстракциялау" – адамның инстинктивті музыкалық қатысуының негізі, мысалы, біз бірдей сағаттың тік-тоқтарын "тік-ток-тік-ток" деп бөлеміз. Джозеф Джорданияның пікірінше, ырғақ сезімі гоминидтердің эволюциясының ерте кезеңдерінде табиғи іріктеу күштерінің нәтижесінде дамыған. Көптеген жануарлар ырғақты жүреді және жатырдағы жүрек соғуының дыбыстарын естиді, бірақ тек адамдар ғана ырғақты үйлестірілген дауыстар мен басқа да іс-әрекеттерге қатыса алады (үйлесімділікке ену). Джорданияның сөзіне сәйкес, ырғақ сезімін дамыту ертедегі гоминидтердің тиімді қорғаныс жүйесін дамыту үшін маңызды болған шайқас трансының ерекше неврологиялық күйіне жету үшін маңызды болды. Ритмді соғыс шақыруы, шаманның ритмді барабандары, солдаттардың ритмді жаттығулары және қазіргі кәсіби жауынгерлік күштердің ауыр ритмді рок музыкасын тыңдауы – ритмнің адамдарды ортақ ұжымдық сәйкестікке біріктіру қабілетін пайдаланады, онда топ мүшелері жеке мүдделері мен қауіпсіздігінен жоғары топтың мүддесін қояды. Кейбір попугайлар ырғақты тани алады. Невролог Оливер Сакс шимпанзелер мен басқа жануарлар ырғақтың осындай бағалауын көрсетпейді, бірақ адамның ырғаққа деген құштарлығы негізгі екенін айтады, сондықтан адамның ырғақ сезімін жоғалту мүмкін емес (мысалы, инсульт салдарынан). "Құлақпен естілетін ырғақпен үйретілген жануардың шерткілеуі, тоқуы немесе қозғалысы туралы ешқандай хабарлама жоқ", - деп жазады Сакс. "Көптеген үй жануарларын жақсы көретіндер бұл пікірге қарсы шығуы мүмкін, және шындығында, Венадағы испандық ат үстінде жүретін мектептің Липицанер жылқыларынан бастап цирктегі жануарларға дейін көптеген жануарлар музыкаға "билейтін" сияқты көрінеді. Олар осылай істеп жатыр ма, әлде айналасындағы адамдардың сезімтал көру және тактильді белгілеріне жауап беріп жатыр ма, бұл әлі белгісіз". Адамның ырғақты өнері, мүмкін, біраз көлемде ұсыну ритуалдарымен байланысты. Негізгі соққыны анықтау үшін белгілі бір қысқа мерзімді импульстердің тұрақты реттілігін қабылдау қажет, ал дауыс қаттылығының субъективті қабылдауы фондық шу деңгейіне қатысты болғандықтан, импульс келесісі пайда болғанға дейін үндемеуі керек, әйтпесе ол нақтырақ болады. Осы себепті перкуссиялық аспаптардың жылдам өтетін дыбыстары ырғақты анықтау үшін өте қолайлы. Мұндай аспаптарға сүйенетін музыкалық мәдениеттерде көп қабатты полиритм және бір мезгілдегі ритмдер бірден көп уақыт белгісінде, полиметр деп аталады. Бұл Сахара асты Африкасының қиылысқан ырғақтары мен гамеланның бір-біріне байланысқан котекан ырғақтарында көрінеді. Үнді музыкасындағы ырғақ туралы ақпарат алу үшін Тала (музыка) бетіне қараңыз. Ритмге қатысты басқа азиялық көзқарастар үшін Парсы музыкасындағы ритм, Араб музыкасындағы ритм және Түрік музыкасындағы Усул – Ритм және Дүмбек ырғақтарына қараңыз.
In his television series How Music Works, Howard Goodall presents theories that human rhythm recalls the regularity with which we walk and the heartbeat. Other research suggests that it does not relate to the heartbeat directly, but rather the speed of emotional affect, which also influences heartbeat. Yet other researchers suggest that since certain features of human music are widespread, it is "reasonable to suspect that beat based rhythmic processing has ancient evolutionary roots". Justin London writes that musical metre "involves our initial perception as well as subsequent anticipation of a series of beats that we abstract from the rhythm surface of the music as it unfolds in time". The "perception" and "abstraction" of rhythmic measure is the foundation of human instinctive musical participation, as when we divide a series of identical clock ticks into "tick tock tick tock". Joseph Jordania recently suggested that the sense of rhythm was developed in the early stages of hominid evolution by the forces of natural selection. Plenty of animals walk rhythmically and hear the sounds of the heartbeat in the womb, but only humans have the ability to be engaged (entrained) in rhythmically coordinated vocalizations and other activities. According to Jordania, development of the sense of rhythm was central for the achievement of the specific neurological state of the battle trance, crucial for the development of the effective defense system of early hominids. Rhythmic war cry, rhythmic drumming by shamans, rhythmic drilling of the soldiers and contemporary professional combat forces listening to the heavy rhythmic rock music all use the ability of rhythm to unite human individuals into a shared collective identity where group members put the interests of the group above their individual interests and safety. Some types of parrots can know rhythm. Neurologist Oliver Sacks states that chimpanzees and other animals show no similar appreciation of rhythm yet posits that human affinity for rhythm is fundamental, so that a person's sense of rhythm cannot be lost (e. g. by stroke). "There is not a single report of an animal being trained to tap, peck, or move in synchrony with an auditory beat", Sacks write, "No doubt many pet lovers will dispute this notion, and indeed many animals, from the Lipizzaner horses of the Spanish Riding School of Vienna to performing circus animals appear to 'dance' to music. It is not clear whether they are doing so or are responding to subtle visual or tactile cues from the humans around them." Human rhythmic arts are possibly to some extent rooted in courtship ritual. The establishment of a basic beat requires the perception of a regular sequence of distinct short duration pulses and, as a subjective perception of loudness is relative to background noise levels, a pulse must decay to silence before the next occurs if it is to be really distinct. For this reason, the fast transient sounds of percussion instruments lend themselves to the definition of rhythm. Musical cultures that rely upon such instruments may develop multi layered polyrhythm and simultaneous rhythms in more than one time signature, called polymeter. Such are the cross rhythms of Sub Saharan Africa and the interlocking kotekan rhythms of the gamelan. For information on rhythm in Indian music see Tala (music). For other Asian approaches to rhythm see Rhythm in Persian music, Rhythm in Arabic music and Usul—Rhythm in Turkish music and Dumbek rhythms.
Импульс, соғуы және өлшемі
Музыканың, бидің және ауызша поэзияның көп бөлігі негізгі "метрлік деңгейді" орнатады және сақтайды, ол уақыттың негізгі бірлігі болып табылады, оны естіуге болады немесе сезінуге болады – мензуральдық немесе біт деңгейінің пульсі немесе тактусы, кейде жай ғана біт деп аталады. Бұл уақыттың нүктелері ретінде қабылданатын бірдей, бірақ ерекше қысқа мерзімді тітіркендіргіштердің (қайталанатын) тізбегінен тұрады. "Бит" пульсі ырғақтың ең жылдам немесе ең баяу бөлігі болуы міндетті емес, бірақ ол негізгі болып саналады: тыңдаушылардың аяғымен көтеріңкілеуі немесе музыкаға билеуі кезінде оған бейімделетін темпі болады. Қазіргі уақытта ол батыс нотациясында көбінесе шаршы нота немесе төрттік нота ретінде белгіленеді (уақыт өлшемін қараңыз). Жылдам деңгейлер – бөлу деңгейлері, ал баяу деңгейлер – еселік деңгейлер. Мори Йестон "қайталама ырғақтар" екі деңгейлі қозғалыстың өзара әрекеттесуінен туындайтынын түсіндірді, олардың бірі пульсті қамтамасыз етеді, ал екіншісі біттерді қайталанатын топтарға ұйымдастырады. "Метрлік иерархия орнатылғаннан кейін, біз, тыңдаушылар ретінде, ең аз дәлел болғанша, осы ұйымды сақтаймыз".
Most music, dance and oral poetry establishes and maintains an underlying "metric level", a basic unit of time that may be audible or implied, the pulse or tactus of the mensural level, or beat level, sometimes simply called the beat. This consists of a (repeating) series of identical yet distinct periodic short duration stimuli perceived as points in time. The "beat" pulse is not necessarily the fastest or the slowest component of the rhythm but the one that is perceived as fundamental: it has a tempo to which listeners entrain as they tap their foot or dance to a piece of music. It is currently most often designated as a crotchet or quarter note in western notation (see time signature). Faster levels are division levels, and slower levels are multiple levels. Maury Yeston clarified "Rhythms of recurrence" arise from the interaction of two levels of motion, the faster providing the pulse and the slower organizing the beats into repetitive groups. "Once a metric hierarchy has been established, we, as listeners, will maintain that organization as long as minimal evidence is present".
Бірін-бірі ауыстырып және қайталап
Ритм – қарама-қарсы элементтердің реттелген тізбегімен сипатталады: күшті және әлсіз соққылардың динамикасы, ойналатын соққы мен естілмейтін, бірақ түйсіндірілетін үзіліс соққысы, немесе ұзақ және қысқа нота. Адамдар ырғақты сезінумен қатар, оны болжауға да қабілетті болуы керек. Бұл, жеткілікті түрде қысқа қайталанатын үлгілерді есте сақтауға байланысты. Күшті және әлсіз соққылардың кезектесуі – поэзия, би және музыканың ежелгі тілінің негізгі құралы. Поэзиядағы "бүйір" (foot) термині, бидегідей, аяқтың уақытында көтерілуі мен соққылануын білдіреді. Музыканттар да осыған ұқсас күйді "көтерілу" және "түсу" деп атайды, сондай-ақ "уақытты ұстау" және "уақыттан шығу" сияқты терминдерді қолданады. Бұл қарама-қайшылықтар ырғақтың екі деңгейлі құрылымын жеңілдетеді және ұзақтығы, акценті және үзілісі қайталанатын үлгілерге негізделген "импульстік топты" құрайды, ол поэзиядағы "бүйірге" сәйкес келеді. Әдетте, мұндай импульстік топтар ең күшті соққыны бірінші деп есептеу және келесі акцентке дейін импульстарды санау арқылы анықталады. Егер ырғақ басқа соққыны баса көрсетсе және мелодиядан немесе бұрынғы ырғақтан туындаған немесе қабылданған ырғақты әлсіздетсе, онда ол синкопаланған ырғақ деп аталады. Күрделі өлшемдердің өзі екі және үш импульстік тізбектерге қосылу немесе бөліну арқылы тобуланған. Пьер Булездің сөзіне сәйкес, батыс музыкасындағы төрттен аспайтын соққы құрылымдары ғана "табиғи".
Rhythm is marked by the regulated succession of opposite elements: the dynamics of the strong and weak beat, the played beat and the inaudible but implied rest beat, or the long and short note. As well as perceiving rhythm humans must be able to anticipate it. This depends on repetition of a pattern that is short enough to memorize. The alternation of the strong and weak beat is fundamental to the ancient language of poetry, dance and music. The common poetic term "foot" refers, as in dance, to the lifting and tapping of the foot in time. In a similar way musicians speak of an upbeat and a downbeat and of the "on" and "off" beat. These contrasts naturally facilitate a dual hierarchy of rhythm and depend on repeating patterns of duration, accent and rest forming a "pulse group" that corresponds to the poetic foot. Normally such pulse groups are defined by taking the most accented beat as the first and counting the pulses until the next accent. A rhythm that accents another beat and de emphasises the downbeat as established or assumed from the melody or from a preceding rhythm is called syncopated rhythm. Normally, even the most complex of meters may be broken down into a chain of duple and triple pulses either by addition or division. According to Pierre Boulez, beat structures beyond four, in western music, are "simply not natural".
Темп және ұзақтығы
Темп – бұл пьесаның жылдамдығы немесе тактустың жиілігі, соққының қаншалықты тез өтетінін көрсететін өлшем. Бұл көбінесе «минутына соққы» (bpm) арқылы өлшенеді: 60 bpm – секундына бір соққы, жиілігі 1 Гц. Ритмдік бірлік – импульсқа немесе бірнеше импульсқа тең кезеңдік үлгі. Мұндай бірліктің ұзақтығы темпке кері пропорционалды. Музыкалық дыбысты бес түрлі уақыт өлшемінде талдауға болады, оларды Моравчик ұзақтығының арту ретімен орналастырған. Суперқысқа: естілетін толқынның бір циклы, шамамен 1/30–1/10,000 секунд (30–10,000 Гц немесе 1800 bpm-нен жоғары). Бұл ритмдік болғанымен, жеке оқиға ретінде емес, үздіксіз музыкалық биіктік ретінде қабылданады. Қысқа: шамамен бір секунд (1 Гц, 60 bpm, 10–100,000 аудио цикл). Музыкалық темп әдетте минутына 40–240 соққы диапазонында көрсетіледі. Ұдайы импульс секундына 8–10 (8–10 Гц, 480–600 bpm) жылдамдықтан жоғары немесе 1,5–2 секундқа (0,6–0,5 Гц, 40–30 bpm) баяу болса, музыкалық соққы ретінде қабылдана алмайды. Тым жылдам соққы – ырғақсыз шу, ал тым баяу дыбыс тізбегі байланыссыз болып сезіледі. Бұл уақыт аралығы шамамен адамның жүрек соғуының және бір қадамның, буынның немесе ритмдік қимылдың ұзақтығына сәйкес келеді. Орташа: ≥ бірнеше секунд. Бұл орташа ұзақтылық деңгейі «музыкадағы ырғақты анықтайды», себебі ол ритмдік бірлікті анықтауға, акценттелген, акцентсіз және үнсіз («тыныштық») импульстарды өлшемнің жасушаларына орналастыруға мүмкіндік береді, бұл «ең қысқа түсінікті және жеке музыкалық бірлік», яғни мотив немесе фигура тудыруы мүмкін. Бұл қайталау және өзгерту арқылы музыканың, бидің немесе поэзияның бүкіл жанрын сипаттайтын және музыканың негізгі формалық бірлігі саналатын нақты фраза ретінде ұйымдастырылуы мүмкін. Ұзақ: ≥ бірнеше секунд немесе минут, «музыкалық фразалардан тұратын» ұзақтылық бірлігіне сәйкес келеді, олар әуенді, формалық бөлімді, поэзиялық строфаны немесе би қимылдары мен қадамдарының ерекше тізбегін құрауы мүмкін. Осылайша музыкалық ұйымдастырудың уақыттық тұрақтылығы музыкалық форманың ең қарапайым деңгейлерін қамтиды. Өте ұзақ: ≥ минуттар немесе сағаттар, музыкалық шығармалар немесе шығармалардың бөлімдері. Кертис Роудс тоғыз уақыт өлшемін қарастырады, бұл жолы ұзақтығының кему ретімен. Бірінші екеуі – шексіз және музыкадан асып түсуі, айлардың, жылдардың, онжылдықтардың, ғасырлардың және одан да ұзақ мерзімдердің табиғи циклдарын қамтиды, ал соңғы үшеуі – үлгі және субүлгі, сандық және электрондық жылдамдықтарды «тіркеуге немесе қабылдауға тым қысқа» деп есептейді, секундының миллиондық бөлігінде (микросекундтарда) өлшенеді, соңында шексіз қысқа немесе шексіз ұзақ, қайтадан музыкадан тыс салаға жатады. Роудстың «жалпы музыкалық архитектурасы немесе формасы» деңгейі Моравчиктың «өте ұзақ» бөліміне сәйкес келеді, ал оның «форманың бөліністері» деңгейі, секундық немесе минуттық қозғалыстарды, бөлімдерді, фразаларды қамтиды, сондай-ақ Моравчиктың «ұзақ» санатына ұқсас. Роудстың «дыбыс объекісі»: «музыкалық құрылымның негізгі бірлігі» және нотаның жалпылауы (Ксенакистің шағын құрылымдық уақыт өлшемі); секундтың бірнеше секундқа дейінгі бөлігі және оның микродыбысы (тазылмалы синтезді қараңыз) естілетін қабылдау шегіне дейін; мыңнан миллионнан бір секундқа дейін, Моравчиктың «қысқа» және «суперқысқа» ұзақтығына ұқсас.
The tempo of the piece is the speed or frequency of the tactus, a measure of how quickly the beat flows. This is often measured in 'beats per minute' (bpm): 60 bpm means a speed of one beat per second, a frequency of 1 Hz. A rhythmic unit is a durational pattern that has a period equivalent to a pulse or several pulses. The duration of any such unit is inversely related to its tempo. Musical sound may be analyzed on five different time scales, which Moravscik has arranged in order of increasing duration. Supershort: a single cycle of an audible wave, approximately 1/30–1/10,000 second (30–10,000 Hz or more than 1,800 bpm). These, though rhythmic in nature, are not perceived as separate events but as continuous musical pitch. Short: of the order of one second (1 Hz, 60 bpm, 10–100,000 audio cycles). Musical tempo is generally specified in the range 40 to 240 beats per minute. A continuous pulse cannot be perceived as a musical beat if it is faster than 8–10 per second (8–10 Hz, 480–600 bpm) or slower than 1 per 1.5–2 seconds (0.6–0.5 Hz, 40–30 bpm). Too fast a beat becomes a drone, too slow a succession of sounds seems unconnected. This time frame roughly corresponds to the human heart rate and to the duration of a single step, syllable or rhythmic gesture. Medium: ≥ few seconds, this median durational level "defines rhythm in music" as it allows the definition of a rhythmic unit, the arrangement of an entire sequence of accented, unaccented and silent or "rest" pulses into the cells of a measure that may give rise to the "briefest intelligible and self existent musical unit", a motif or figure. This may be further organized, by repetition and variation, into a definite phrase that may characterise an entire genre of music, dance or poetry and that may be regarded as the fundamental formal unit of music. Long: ≥ many seconds or a minute, corresponding to a durational unit that "consists of musical phrases"—which may make up a melody, a formal section, a poetic stanza or a characteristic sequence of dance moves and steps. Thus the temporal regularity of musical organisation includes the most elementary levels of musical form. Very long: ≥ minutes or many hours, musical compositions or subdivisions of compositions. Curtis Roads takes a wider view by distinguishing nine time scales, this time in order of decreasing duration. The first two, the infinite and the supra musical, encompass natural periodicities of months, years, decades, centuries, and greater, while the last three, the sample and subsample, which take account of digital and electronic rates "too brief to be properly recorded or perceived", measured in millionths of seconds (microseconds), and finally the infinitesimal or infinitely brief, are again in the extra musical domain. Roads' Macro level, encompassing "overall musical architecture or form" roughly corresponds to Moravcsik's "very long" division while his Meso level, the level of "divisions of form" including movements, sections, phrases taking seconds or minutes, is likewise similar to Moravcsik's "long" category. Roads' Sound object: "a basic unit of musical structure" and a generalization of note (Xenakis' mini structural time scale); fraction of a second to several seconds, and his Microsound (see granular synthesis) down to the threshold of audible perception; thousandths to millionths of seconds, are similarly comparable to Moravcsik's "short" and "supershort" levels of duration.
Метрлік құрылым
Сөйлеудегі ырғақ, екпін және биіктік прозодия деп аталады (сонымен қатар қараңыз: прозодия (музыка)): бұл лингвистика және поэтика саласы, онда ол өлең жолдарының саны, әр жолдағы буын саны және олардың ұзын-қысқа, басылған немесе басылмаған реттелуін білдіреді. Музыка поэзия терминологиясынан "метр" терминін қабылдады.) Музыканың метрикалық құрылымына метр, темп және музыканың алдыңғы қатардағы егжей-тегжейлері немесе ұзақтығының үлгілері бейнеленетін уақыттық тұрақтылықты қамтамасыз ететін барлық ритмикалық аспектілер кіреді. Батыс музыкасының терминологиясы осы мәселеде әдетте дәл емес. Макферсон «уақыт» және «ритмикалық пішін» туралы, ал Имоген Холст «өлшенген ырғақ» туралы сөйлеуді ұсынды. Би музыкасы ерекше темп пен өлшемге негізделген, бірден танылатын соққы үлгілеріне ие. Мысалы, Би мұғалімдерінің императорлық қоғамы тангоны минут сайын шамамен 66 соққымен билеуге болатынын анықтады. Бір соққыға созылатын алға немесе артқа жасалған баяу қадам «баяу» деп аталады, сондықтан толық «оң-сол» қадам бір өлшемге тең. (Ритм және би қараңыз.) Метрикалық ырғақ, өлшенген ырғақ және еркін ырғақ деп жіктеуге болады. Батыс музыкасында ең көп таралған метрикалық немесе бөлінетін ырғақ, әр уақыттық мәнді соққының бір есесі немесе бөлігі ретінде есептейді. Қалыпты екпіндер жүйелі түрде қайталанып, жүйелі топтастыруды (тақтарды) қамтамасыз етеді. Өлшенген ырғақ (қосымша ырғақ) әр уақыттық мәнді белгілі бір уақыт бірлігінің бір есесі немесе бөлігі ретінде есептейді, бірақ екпіндер цикл ішінде жүйелі түрде қайталанбайды. Еркін ырғақ мұндай емес, мысалы, христиан әнінде негізгі импульс болғанымен, ырғақ еркін, прозаның ырғағына ұқсас, өлеңмен салыстырғанда. «Бос уақыт» (музыка) қараңыз. Соңында, кейбір музыка, мысалы, 1950 жылдан бері графикалық түрде жазылған шығармалар және Еуропалық емес музыка, мысалы, шокухачи үшін Хонкёку репертуары, метрсіз деп санауға болады. Senza misura – итальяндық музыкалық термин, «метрсіз» дегенді білдіреді, яғни уақытты өлшемді ойнауға кеткен уақытты анықтау үшін пайдалану.
The study of rhythm, stress, and pitch in speech is called prosody (see also: prosody (music)): it is a topic in linguistics and poetics, where it means the number of lines in a verse, the number of syllables in each line and the arrangement of those syllables as long or short, accented or unaccented. Music inherited the term "meter or metre" from the terminology of poetry.) The metric structure of music includes meter, tempo and all other rhythmic aspects that produce temporal regularity against which the foreground details or durational patterns of the music are projected. The terminology of western music is notoriously imprecise in this area. MacPherson preferred to speak of "time" and "rhythmic shape", Imogen Holst of "measured rhythm". Dance music has instantly recognizable patterns of beats built upon a characteristic tempo and measure. The Imperial Society of Teachers of Dancing defines the tango, for example, as to be danced in time at approximately 66 beats per minute. The basic slow step forwards or backwards, lasting for one beat, is called a "slow", so that a full "right–left" step is equal to one measure. (See Rhythm and dance.) The general classifications of metrical rhythm, measured rhythm, and free rhythm may be distinguished. Metrical or divisive rhythm, by far the most common in Western music calculates each time value as a multiple or fraction of the beat. Normal accents re occur regularly providing systematical grouping (measures). Measured rhythm (additive rhythm) also calculates each time value as a multiple or fraction of a specified time unit but the accents do not recur regularly within the cycle. Free rhythm is where there is neither, such as in Christian chant, which has a basic pulse but a freer rhythm, like the rhythm of prose compared to that of verse. See Free time (music). Finally some music, such as some graphically scored works since the 1950s and non European music such as Honkyoku repertoire for shakuhachi, may be considered ametric. Senza misura is an Italian musical term for "without meter", meaning to play without a beat, using time to measure how long it will take to play the bar.
Құрама ырғақ
Құрама ырғақ – музыкалық тінді құрайтын барлық дыбыстаушы бөліктердің біріктірілуінен туындайтын ұзақтықтар мен үлгілер (ырғақ). Әдеттегі музыка дәуірінде құрама ырғақ көбінесе метрді бекітеді, жиі белгілі бір метрлік деңгейдегі импульске немесе тіпті ноталық үлгілерге ұқсас болады. Уайт композициялық ырғақты "көп дауысты тінді құрайтын дауыстардың арасындағы жалпы ырғақтык айқындалу" деп анықтайды. Бұл ұғымды 1976 жылы Мори Йестон "қозғалыстың ең шекті ырғақтық жағы – композицияның артикуляцияланған қозғалысының абсолютті беті" ретінде "шабуылдық нүктелік ырғақ" деп атады.
A composite rhythm is the durations and patterns (rhythm) produced by amalgamating all sounding parts of a musical texture. In music of the common practice period, the composite rhythm usually confirms the meter, often in metric or even note patterns identical to the pulse on a specific metric level. White defines composite rhythm as, "the resultant overall rhythmic articulation among all the voices of a contrapuntal texture". This concept was concurrently defined as "attack point rhythm" by Maury Yeston in 1976 as "the extreme rhythmic foreground of a composition – the absolute surface of articulated movement".
Африка музыкасы
Африкадағы гриоттар дәстүрінде музыкаға қатысты барлық нәрсе ауызша беріліп келеді. Бабатунде Олатунжи (1927–2003) қол барабанының ырғақтарын оқыту үшін қарапайым дыбыстамалық серияны жасады. Ол барабанның үш негізгі дыбысы үшін "Гун, Дуун, Го, До, Па, Та" деген алты дауысты дыбысты қолданып, әр дыбысты сол немесе оң қолмен ойнауды үйретті. Африка музыкасын нотаға түсірудің дұрыстығы туралы пікірталас сырттан келгендерге қызығушылық тудырады, ал Кьягамбидвадан Конгоға дейінгі африкалық ғалымдар көбінесе нотаға түсірудің қағидалары мен шектеулерін қабылдап, талқылау мен пікірталас үшін транскрипциялар жасады. Джон Миллер Батыс Африка музыкасы ырғақтар арасындағы кернеуге негізделгенін айтты, полиритмдер – екі немесе одан көп әртүрлі ырғақтың бір уақытта ойнатылуынан туындайды, көбінесе бір басты ырғақ бір немесе бірнеше тәуелсіз, бәсекелес ырғақтармен өзара әрекеттеседі. Бұл ырғақтар көбінесе бір-біріне қарсы келеді немесе толықтырады, сондай-ақ басты ырғақты күшейтеді. Музыка жүйесінің негізін моральдық құндылықтар құрайды, ол салыстырмалы түрде қарапайым үлгілердің қайталануына, алыс аралықта қиылысатын ырғақтық интервалдарға және сұрақ-жауап форматына негізделген. Халықтық нақыл сөздер немесе шежірелер сияқты ұжымдық ойлар "барабан тілі" деп аударылған фразаларда немесе әндер сөзінде кездеседі. Адамдар музыканттардың билеушілерге жауап беру арқылы қатысуға ынталандыруын күтеді. Музыканттарға деген құрмет олардың қоғамдық құндылықтарды қаншалықты тиімді сақтауына байланысты.
In the Griot tradition of Africa everything related to music has been passed on orally. Babatunde Olatunji (1927–2003) developed a simple series of spoken sounds for teaching the rhythms of the hand drum, using six vocal sounds, "Goon, Doon, Go, Do, Pa, Ta", for three basic sounds on the drum, each played with either the left or the right hand. The debate about the appropriateness of staff notation for African music is a subject of particular interest to outsiders while African scholars from Kyagambiddwa to Kongo have, for the most part, accepted the conventions and limitations of staff notation, and produced transcriptions to inform and enable discussion and debate. John Miller has argued that West African music is based on the tension between rhythms, polyrhythms created by the simultaneous sounding of two or more different rhythms, generally one dominant rhythm interacting with one or more independent competing rhythms. These often oppose or complement each other and the dominant rhythm. Moral values underpin a musical system based on repetition of relatively simple patterns that meet at distant cross rhythmic intervals and on call and response form. Collective utterances such as proverbs or lineages appear either in phrases translated into "drum talk" or in the words of songs. People expect musicians to stimulate participation by reacting to people dancing. Appreciation of musicians is related to the effectiveness of their upholding community values.
Үнді музыкасы
Үнді музыкасы да ауызша беріліп келеді. Табла шеберлері күрделі ырғақ үлгілері мен фразаларды ойнауға тырысудан бұрын жаттап алатын. Үнді тегі бар ағылшын поп-әншісі Шила Чандра осы үлгілерді ән арқылы орындау негізінде қойылымдар жасады. Үнді классикалық музыкасында, композицияның таласы – бүкіл туындының құрылымын анықтайтын ырғақтық үлгі.
Indian music has also been passed on orally. Tabla players would learn to speak complex rhythm patterns and phrases before attempting to play them. Sheila Chandra, an English pop singer of Indian descent, made performances based on her singing these patterns. In Indian classical music, the Tala of a composition is the rhythmic pattern over which the whole piece is structured.
Батыс музыкасы
20 ғасырда Игорь Стравинский, Бела Барток, Филип Гласс және Стив Райх сияқты композиторлар тақырбас метрлерді, фазалық және аддитивті ритмдер сияқты техникаларды қолдана отырып, ритмикалық жағынан күрделі музыка жазды. Сонымен қатар, Оливье Мессиан және оның шәкірттері сияқты модернистер тұрақты ырғақтың сезімін бұзу үшін күрделілікті арттырды, бұл нәтижесінде Жаңа Күрделілікте иррационалдық ырғақтардың кеңінен қолданылуына әкелді. Мұндай қолданысты Джон Кейджтің: «Тұрақты ырғақтар дыбыстарды жеке емес, топ ретінде естіртуге себеп болады» деген пікірімен түсіндіруге болады; тұрақсыз ырғақтар әйтпесе ырғақтық топтамаларға сіңіп кететін, тез өзгеретін биіктік қатынастарын ерекшелендіреді. Ла Монте Янг да тұрақты ырғақтың сезімі жоқ музыка жазды, себебі ол тек ұзақ сақталатын үннен (дроннан) тұрады. 1930 жылдары Генри Коуэлл бірнеше бір мезгілдегі периодтық ырғақтарды қамтитын музыка жазды және оларды орындау үшін Леон Терменмен бірлесіп бірінші электрондық ырғақ машинасы – ритмиконды ойлап тапты. Сол сияқты Конлон Нанкарроу да механикалық фортепианоға (плеер-пианоға) шығармалар жазды.
In the 20th century, composers like Igor Stravinsky, Béla Bartók, Philip Glass, and Steve Reich wrote more rhythmically complex music using odd meters, and techniques such as phasing and additive rhythm. At the same time, modernists such as Olivier Messiaen and his pupils used increased complexity to disrupt the sense of a regular beat, leading eventually to the widespread use of irrational rhythms in New Complexity. This use may be explained by a comment of John Cage's where he notes that regular rhythms cause sounds to be heard as a group rather than individually; the irregular rhythms highlight the rapidly changing pitch relationships that would otherwise be subsumed into irrelevant rhythmic groupings. La Monte Young also wrote music in which the sense of a regular beat is absent because the music consists only of long sustained tones (drones). In the 1930s, Henry Cowell wrote music involving multiple simultaneous periodic rhythms and collaborated with Leon Theremin to invent the rhythmicon, the first electronic rhythm machine, in order to perform them. Similarly, Conlon Nancarrow wrote for the player piano.
Тіл білімі
Лингвистикада ритм немесе изохрония – прозодияның үш аспектісінің бірі, стресс пен интонациямен қатар. Тілдерді олардың буынға негізделген, моруға негізделген немесе стресске негізделген болуына қарай жіктеуге болады. Испан және кантон тілдері сияқты буынға негізделген тілдерді сөйлейтіндер әр буынға шамамен бірдей уақыт бөледі; ал ағылшын және мандарин қытай тілдері сияқты стресске негізделген тілдерді сөйлейтіндер стрессі бар буындар арасында шамамен бірдей уақыт аралығын сақтайды, ал олардың арасындағы әлсіз буындардың уақыты стресске негізделген уақытты сақтау үшін реттеледі. Нармур ритмикалық тізбектерді құрайтын прозодикалық ережелердің үш санатын сипаттайды: аддитивті (бірдей ұзақтық қайталанады), кумулятивті (қысқа-ұзақ) және кері кумулятивті (ұзақ-қысқа). Кумуляция жабылу немесе сергітумен, кері кумуляция ашылу немесе кернеумен байланысты, ал аддитивті ритмдер аяқталмайтын және қайталанатын болады. Ричард Миддлтон бұл әдіс синкопаны түсіндіре алмайтынын және трансформация тұжырымдамасын ұсынады.
In linguistics, rhythm or isochrony is one of the three aspects of prosody, along with stress and intonation. Languages can be categorized according to whether they are syllable timed, mora timed, or stress timed. Speakers of syllable timed languages such as Spanish and Cantonese put roughly equal time on each syllable; in contrast, speakers of stressed timed languages such as English and Mandarin Chinese put roughly equal time lags between stressed syllables, with the timing of the unstressed syllables in between them being adjusted to accommodate the stress timing. Narmour describes three categories of prosodic rules that create rhythmic successions that are additive (same duration repeated), cumulative (short long), or countercumulative (long short). Cumulation is associated with closure or relaxation, countercumulation with openness or tension, while additive rhythms are open ended and repetitive. Richard Middleton points out this method cannot account for syncopation and suggests the concept of transformation.