Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шишмареф (//'/ʃ//ɪ//ʃ//m//ə//r//ɛ//f/ SHISHməref; , немесе Кигиктақ; ) – Аляска штатының Ном аймағындағы қала. Ол Чукчи теңізіндегі Саричеф аралында, Беринг бұғазының солтүстігінде және материктен бес шақырым қашықтықта орналасқан. Шишмареф Беринг жер көпірі ұлттық қорығының ішінде жатыр. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 563 адамды құрады. Атауы 1821 жылы Ресей Императорлық теңіз флотының саяхатшысы Отто фон Коцебуе жақын жердегі шығанаққа, экспедициясының мүшесі, командир Глеб Семенович Шишмаревтің (Глеб Семёнович Шишмарёв) құрметіне берілген. Инупиак тілінде Кигиктақ (формалды түрде Ḳigiḳtaḳ) сөзі «арал» деген мағынаны білдіреді. Оның оңтүстігіндегі сулар Кигиктақтың сулары деп аталады, бұл Беринг жер көпірі ұлттық қорығындағы аймақтың картасында көрсетілген.
Shishmaref (//'/ʃ//ɪ//ʃ//m//ə//r//ɛ//f/ SHISHməref; , or Kigiqtaq; ) is a city in the Nome Census Area, Alaska, United States. It is located on Sarichef Island in the Chukchi Sea, just north of the Bering Strait and five miles from the mainland. Shishmaref lies within the Bering Land Bridge National Preserve. The population was 563 at the 2010 census, The name was assigned in 1821 to a nearby inlet by explorer Otto von Kotzebue of the Russian Imperial Marine, in honor of a member of his expedition, the commander Gleb Semënovič Šišmarëv (Глеб Семёнович Шишмарёв). In the Iñupiaq language, Qigiqtaq (formally Ḳigiḳtaḳ) means ‘island’. The water to the south of it is called Qigiqtam Imaġrua ‘waters of Qikiqtaq’, shown in the map of the area in the Bering Land Bridge National Preserve.
География
АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 7,3 шаршы миль (19 км²) құрайды, оның ішінде 2,8 шаршы миль (7 км²) құрлық және 4,5 шаршы миль (12 км²) (61,62%) су. Шишмарефке 1821 жылы Ресей империясының әскери-теңіз флотының зерттеушісі, капитан-лейтенант Ото фон Коцебуе, онымен бірге саяхат еткен капитан-лейтенант Глеб Шишмаревтің құрметіне ат қойған. Шишмареф орналасқан Саришеф аралы – соңғы 2000 жылғы адам және қоршаған орта тарихын сақтайтын, 100 км-ге созылған кедергілі аралдар тізбегінің бір бөлігі. Көміртек-14 деректеріне сәйкес (төмендегі Сілтемелерді қараңыз), осы жүйенің пайда болуының ең ерте белгілері қазіргі уақыттан шамамен 1700 жыл бұрын пайда болған. Шишмарефтегі эрозия, аралдардың су жинау алабына ұшырауы, жоғары жарық призмасы, 20-шы ғасырда инфрақұрылымның қарқынды дамуы және 1970 жылдардан бастап салынған жағалау қорғаныс құрылыстарының болуына байланысты ерекше болып табылады.
According to the United States Census Bureau, the city has a total area of 7.3 square miles (19 km2), of which, 2.8 square miles (7 km2) of it is land and 4.5 square miles (12 km2) of it (61.62%) is water. Shishmaref was named in 1821 by explorer Lt. Otto von Kotzebue, of the Imperial Russian Navy, after Capt. Lt. Gleb Shishmaryov who accompanied him on his exploration. Sarichef Island (on which Shishmaref is located) is part of a dynamic, 100 km long barrier island chain that records human and environmental history spanning the past 2000 years; the oldest subaerial evidence for the formation of this system is about 1700 years before present, according to carbon 14 dating (see References, below). Erosion at Shishmaref is unique along the islands because of its fetch exposure and high tidal prism, relatively intense infrastructure development during the 20th century, and multiple shoreline defense structures built beginning in the 1970s.
Әлемдік ауа райының жылынуы
Климаттың өзгеруінің Шишмарефке әсері кейде әлемдегі ең күшті әсер ететін жағдайлардың бірі ретінде қарастырылады. Температураның жоғарылауы теңіз мұзының азаюына алып келді, ол Шишмарефті дауыл толқындарынан қорғауға көмектесетін. Сонымен қатар, ауыл салынған мәңгі тоңған топырақ та еруде, бұл жағалаудың эрозияға ұшырауын одан да күшейтеді. Соңғы жылдары жағалау жыл сайын шамамен 3,3 метрге дейін кері шегінуде. Ауылды қорғау үшін бірнеше кедергілер орнатылса да, жағалау алаңдатарлықтай жылдамдықпен бұзылуда. Армия инженерлік корпусы бірнеше қабырғалар салды, бірақ олардың ешқайсысы толқындарға толыққанды қарсы тұра алмады. Қаланың үйлері, су жүйесі және инфрақұрылымы зардап шегуде. Қазіргі уақытта Шишмареф жағалаудың бір бөлігін қорғайтын теңіздік қабырғаларды салуға қаражат алды. Ауылдың жоспарында оңтүстікке қарай бірнеше шақырымға, материктегі Тин-Крик жеріне көшу болған. Алайда, Тинь-Крик аймақтағы мәңгі тоңған топырақтың еруі салдарынан ұзақ мерзімді қоныстанғана жарамсыз болып шықты. Шишмареф эрозиясы және көшіру коалициясы, қала, IRA Кеңесі және басқа да ұйымдардан құралған, басқа жерге көшу үшін федералдық, мемлекеттік және жеке қаржыландыру іздеуде. Шишмарефті көшірудің құны 180 миллион долларға бағаланған, яғни әр тұрғынға шамамен 320 мың доллар. Ауылға Обама әкімшілігінен федералдық қаражаттың жоқтығы туралы хабарланған, сондықтан 2013 жылы Джон Керри Вьетнамға климаттың өзгеруімен күресу үшін 17 миллион доллар бөлінетінін жариялағанда жағдай шиеленісті болды. Аралдың жағалауындағы эрозия қарқыны жақын орналасқан аймақтардағыдан жоғары (және салыстыруға келмейді). Эрозия бүкіл арал тізбегі бойында жүріп жатыр, бірақ ол Сарышеф аралында, ішінара құмды жағалаудың нығайтылуының гидрографиялық әсерінен және инфрақұрылымның әсерінен мәңгі тоңған топырақтың еруының үдеуінен күшейеді. Тұрғындар жағалаудың кері шегінуінің тұрғын және коммерциялық мүліктеріне тигізетін әсерін сезінуде. Тұрғындар қаланың көшірілуі мәселесі бойынша бірнеше рет дауыс берді, алғаш 1975 жылы, содан кейін 2002 жылы мақұлдады. Қала тұрғындары материкке көшуді "қайта орналастыру" емес, "кеңею" ретінде қарастырады, бірақ 2016 жылы материкте Батыс Тинь-Крик Хиллз деп аталатын жер таңдалғанмен, оның тиімділігін анықтау үшін әлі де көп жоспарлау және зерттеу жұмыстары жасалуы керек.
The effect of global climate change upon Shishmaref is sometimes seen as the most dramatic in the world. Rising temperatures have resulted in a reduction in the sea ice which serves to buffer Shishmaref from storm surges. At the same time, the permafrost that the village is built on has also begun to melt, making the shore even more vulnerable to erosion. In recent years the shore has been receding at an average rate of up to 10 feet (3.3 m) per year. Although a series of barricades has been put up to protect the village, the shore has continued to erode at an alarming rate. The Army Corps of Engineers has built a series of walls but none have been completely effective against waves. The town's homes, water system and infrastructure are being undermined. Currently, Shishmaref has obtained funds to construct seawalls that protect some of the shoreline. The village had plans to relocate several miles to the south, on the mainland to the Tin Creek site. However, Tin Creek proved unsuitable for long term settlement due to melting permafrost in the area. The Shishmaref Erosion and Relocation Coalition, made up of the city, the IRA Council and other organizations, is seeking federal, state and private funding for a move elsewhere. The cost of moving Shishmaref is estimated at $180 million, nearly $320,000 per resident. The village was told by the Obama administration that no federal money was available, therefore tensions arose in 2013 when John Kerry announced Vietnam would receive $17 million to deal with climate change. Erosion rates along the island front exceed (and are not comparable with) those along adjacent sectors. Erosion is occurring along the entire island chain, but it is exacerbated at Sarichef Island in part because of the hydrographic impacts of hard armoring of a sandy shoreface and permafrost degradation that is accelerated by infrastructure. Residents are experiencing the effects of coastal retreat on residential and commercial properties. Residents voted on town relocation several times, as early as 1975 and then in 2002 which approved it. The town's residents prefer to think of the move to the mainland as an "expansion" rather than a "relocation", but although a site on the mainland called West Tin Creek Hills was selected in 2016, there’s still a lot of planning and research to be done before that can be determined viable.
Мәдениет
Кейде "Аляскадағы ең достық ауыл" деп аталатын Шишмареф – Инупиак ауылы. Зерттеушілер, журналистер және кейбір туристер Шишмарефке келеді, ал қала қонақжайлылығымен танымал. Тұрғындары негізінен өмір сүру үшін аулау мен азық-түлік жинауға тәуелді. Басты тағамдық көздері – теңіз сүтқоректілері, мысалы, угрук (қасқырлы тұнба), басқа тұнбалар және морж, балық, құстар (мысалы, птармиган), карибу және лось. Ауыл аймақта жоғары сапалы тұмсық майы және ашытылған етімен белгілі. Шишмареф өзінің жергілікті өнерімен танымал. Жергілікті суретшілер кит сүйегінен және морж піл сүйегінен мүсіндер жасайды, олар Аляска мен төменгі 48 штаттың галереяларында үлкен сұранысқа ие. Джордж Аден Ахгупук (1911–2001), көрнекті Инупиак мүсіншісі және суретшісі Шишмарефте өмір сүрді. Шишмареф Алясканың ең сүйікті иттөбешілерінің бірінің туған жері. "Шишмареф Канонбол" атымен танылған Герби Найокпук (1929–2006) Идитарод иттермен жүретін шана жарысын көп рет аяқтады, соның ішінде екінші орынды жеңіп алды.
Sometimes referred to as "the friendliest village in Alaska," Shishmaref is an Iñupiaq village. Researchers, journalists and the occasional tourist visit Shishmaref, and the city has acquired a reputation for being a gracious host. Residents rely heavily on a subsistence lifestyle, that is, hunting and gathering much of their food. Primary food sources include sea mammals such as ugruk (bearded seal), other seals, and walrus, fish, birds (such as ptarmigan), caribou and moose. The village is well known in the region for its high quality seal oil and fermented meat. Shishmaref is known for its Native art. Local artists carve sculptures from whalebone and walrus ivory, that are much sought after by galleries in Alaska and the Lower 48 states. George Aden Ahgupuk (1911–2001), a prominent Iñupiaq sculptor and draftsman lived in Shishmaref. Shishmaref was home to one of Alaska's most beloved dog mushers. Herbie Nayokpuk (1929–2006), known as the "Shishmaref Cannonball," finished the Iditarod Trail Sled Dog Race numerous times, including a second place finish.
Демография
Шишмареф алғаш рет 1920 жылғы АҚШ халық санағында ресми құрылмаған ауыл ретінде тіркелді. 1969 жылы ол ресми түрде қала мәртебесін алды. 2000 жылғы халық санағы бойынша қалада 562 адам, 142 үй шаруашылығы және 110 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады, ал 148 тұрғын үйдің орташа тығыздығы болды. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 93,24% - американдық аборигендер (негізінен инупиаттар), 5,34% - ақ нәсілділер және 1,42% - екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0,53% құрады. 142 үй шаруашылығының 52,8% -ы 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 36,6% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 19,7% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үй шаруашылықтары, ал 22,5% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 21,1% жеке адамдардан тұрды, ал 4,2% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдардан тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 3,96 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 4,59 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша бөлінуі: 18 жасқа дейінгілер – 40,9%, 18-24 жас аралығындағылар – 11,4%, 25-44 жас аралығындағылар – 29,4%, 45-64 жас аралығындағылар – 12,6%, 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер – 5,7%. Орташа жас 24 жасқа тең. Әр 100 әйелге 125,7 еркек, ал 18 жастан асқан әр 100 әйелге 121,3 еркек шалысады. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 30 714 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 29 306 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 35 357 доллар, ал әйелдердің 25 000 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 10 487 долларға тең. Отбасылардың 16,2% және халықтың 16,3% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 21,2% және 65 жастан асқандардың 10,5% кедейлікте өмір сүрді.
Shishmaref first appeared on the 1920 U. S. Census as an unincorporated village. It formally incorporated in 1969. As of the census of 2000, there were 562 people, 142 households, and 110 families residing in the city. The population density was There were 148 housing units at an average density of The racial makeup of the city was 93.24% Native American (mainly Inupiat), 5.34% White, and 1.42% from two or more races. Hispanic or Latino of any race were 0.53% of the population. Of the 142 households, 52.8% had children under the age of 18 living with them, 36.6% were married couples living together, 19.7% had a female householder with no husband present, and 22.5% were non families. 21.1% of all households were made up of individuals, and 4.2% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 3.96 and the average family size was 4.59. In the city, the population was spread out, with 40.9% under the age of 18, 11.4% from 18 to 24, 29.4% from 25 to 44, 12.6% from 45 to 64, and 5.7% who were 65 years of age or older. The median age was 24 years. For every 100 females, there were 125.7 males. For every 100 females age 18 and over, there were 121.3 males. The median income for a household in the city was $30,714, and the median income for a family was $29,306. Males had a median income of $35,357 versus $25,000 for females. The per capita income for the city was $10,487. About 16.2% of families and 16.3% of the population were below the poverty line, including 21.2% of those under age 18 and 10.5% of those age 65 or over.
Білім
Шишмареф қаласын Беринг бұғазы мектеп округі қамтамасыз етеді. Шишмареф мектебі – қаладағы жалғыз мектеп, ол балабақшадан бастап 12-сыныпқа дейінгі білім береді, онда 183 оқушы және 33 кіндік бала тәрбиеленеді. Шишмареф мектебінде 19 мұғалім жұмыс істейді, және ол елді мекендегі ең ірі және жаңа ғимарат болып табылады.
Shishmaref is served by the Bering Strait School District. Shishmaref School is the only school in town and serves grades Pre K through 12 with a population of 183 students and 33 pre school children. There are 19 teachers at Shishmaref School and is the largest and newest building in settlement.
Көлік
Үш негізгі жол бар: Бас көше, Әуежай жолы, Тұрғын үй жолы және Клиника жолы. Жолдар асфальтталмаған, бірақ көше жарығы бар және Шишмарефтен тысқары жерлерге қатынас жоқ. Көлік құралдарының көп бөлігі – барлық жерге жүре алатын көліктер (ATV), сондай-ақ бірнеше жеке көлік және топырақ мотоциклдері бар. Кейбір тұрғындар Саричеф аралының төңірегінде ағаш қайықтармен жүреді, ал мұз еріген кезде баржа Шишмарефке тауарлар мен материалдарды жеткізеді. Шишмареф әуежайы – қаланы Алясканың қалған бөлігімен байланыстыратын жалғыз жол. Бұл әуежай бұрынғы әуежайдың орнын басты, ал бұрынғы әуежайдың орнында қазір лагунаға жақын тұрғын үйлер салынған.
There are three main roads, Main Street Airport Road, Housing Trail and Clinic Road. Roads are not paved but have street lighting and do not connect to the outside beyond Shishmaref. Vehicles are mostly ATVs with a few private vehicles and dirt motorcycles. Some residents will travel by wood vessels around Sarichef Island and a barge delivers goods and materials to Shishmaref when it is ice free. Shishmaref Airport is the only means of connecting the town to the rest of Alaska. The airport replaced an earlier airport which is now occupied by housing near the lagoon.
Тұрғын үй
Шишмарефтегі үйлер жиналмалы және көбінесе бір қабатты. Құрылыс материалдарының көп бөлігі ағаш тақтайша, кейде металл. Үйлер эрозиядан жиі зақымданады.
Houses in Shishmaref are pre fabricated and mostly single story. Construction material is mostly wood board and sometimes metal. The homes are often damaged from erosion.
Қызметтер
Жергілікті денсаулық сақтау қызметтерін Нортон Саунд Денсаулық Корпорациясының (NSHC) мүшесі, Номе, АК қаласында орналасқан Кэтрин Миксруг Оланна денсаулық клиникасы ұсынады. Сертификатталған медициналық көмекшілер жалпы қызметтер көрсетеді, оның ішінде зертханалық зерттеулер, вакцинация, денсаулық сақтандыру тексерулері және жедел денсаулық мәселелерін емдеу. Клиника NSHC-нің электрондық медициналық жазбалар жүйесін, сондай-ақ бейнеконференция байланысы және қашықтықтан дәрі-дәрмек тарату сияқты басқа да заманауи технологияларды қолданады, пациенттерге сапалы көмек көрсету үшін. Әртүрлі мамандықтардағы медициналық қызметкерлер қосымша қызметтер, тексерулер және созылмалы ауруларды басқару мақсатымен клиникаға үнемі келіп тұрады. Полиция қызметін Шишмареф полиция бөлімі, ал өртке қарсы қызметтерді Шишмареф ерікті өрт сөндіру бөлімі қамтамасыз етеді.
Local healthcare services are provided by the Katherine Miksruag Olanna Health Clinic, a member of the Norton Sound Health Corporation (NSHC) based in Nome, AK. Certified health aides provide general services including lab work, vaccinations, health screenings, and treatment of acute health issues. The clinic utilizes NSHC's electronic medical record system, as well as other modern technologies including video teleconferencing and remote medication dispensing, in order to provide quality care to its patients. Healthcare providers of various specialties also routinely visit the clinic to provide additional services, screenings, and chronic disease state management. Policing is provided by Shishmaref Police Department and fire services are provided by Shishmaref Volunteer Fire Department.