Кіріспе
1980 жылы Орсон Скотт Кардтың романы
«Songmaster» (1980) – американдық жазушы Орсон Скотт Кардтың ғылыми-фантастикалық романы. «Songmaster» оқиғасы болашақ адамзат империясында өрбітеді және керемет ән даусымен адамдардың эмоцияларын күшейте алатын, оны емші де, жойғыш та етуге болатын әдемі жас бала Ансеттің тағдырын баяндайды. Ол ән айту өнерін осы деңгейде меңгерген, оның әндері ойлар мен сезімдерді сөзден де анық жеткізе алады. Бұл роман Кардтың «Микальдың әнші құсы» және «Ән үйі» атты әңгімелерінен бастау алады.
Шығу тегі
Роман 1978 жылы мамыр айында «Analog Science Fiction» журналында жарияланған «Микальдың әнші құсы» атты повестің негізінде жазылды. Бұл әңгіме керемет ән дауысы адамдардың сезімдерін күшейтуге қабілетті жас бала туралы. Ол Кардтың «Керістегі карталар» әңгімелер жинағына енген. Түпнұсқа повесть романның жазылуына бастама болғанмен қатар, романның екінші бөліміне де енгізілді (шағын өзгерістермен). Кард 1979 жылы қыркүйекте «Analog» журналында «Микальдың әнші құсы» повесіне преквел ретінде «Songhouse» атты туындысын жариялады, онда Эсте Микальға берілгенге дейін Анссеттің оқу-жаттығулары көрсетілген.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Сонгмастер империясы – ежелгі Рим империясы мен Исаак Азимовтың "Основа" сериясындағы Галактикалық империяны еске түсіретін опасыздық пен қастыққа толы орын. Кітап моральдық тұрғыдан бейтарап. Шынайы махаббат, әр түрлі – гетеросексуалдық та, гомосексуалдық та, сондай-ақ адалдық пен ар-ұяқ маңызды тақырыптар болып табылады. Алдамшылық, адам ұрлау, қастандық, кісі өлтіру де жиі кездеседі және олардың әрқайсысы түрлі қырынан көрсетіледі. Кардтың көптеген туындыларындағыдай, бұл оқиға технологиядан гөрі адамдардың қарым-қатынасы мен олардың моральдық дилеммаларына арналған, бірақ Империяның жоғары дамыған технологиясы бар екені анық.
Әнші құс
Бұл әңгіменің негізгі идеясы жас ұлдар мен қыздарды өте ерте жастан ән айту қабілеттері үшін іріктеп алу болып табылады. Балалар қалыпты өмірден алынып, ән айтуға баулуға жіберіледі. Оларға ересектеуді бес жылға кейінге қалдыратын дәрілер беріледі. Бұл дәрілер оларды бедеу де етеді. Көбінесе ерекше дағдылы әншілер «Әнші құстар» деп аталады. «Әнші құстар тек оларды шын бағалай білетіндерге ғана беріледі. Біз адамдарды оларды қабылдауға шақырамыз. Біз өтініш қабылдамаймыз». Әнші құстар лайықты, бай клиенттерге сатылады және олар ән үйіне қайтарылғанша, он бес жасқа дейін олармен бірге болады. Ән үйі олардың материалдық қажеттіліктерін қамтамасыз етсе де, талапқа сай келмеген әншілердің өмірі қанағаттанарлық болмайды. Ансет ерекше болып көрінеді және аға әнші Эсте оны қанатына алады. Ол оны шынайы әлемге шығарады, бірақ тек бірнеше күнге, сонда бір адам балаға: «Егер ол киімдерін шешсе, ол үлкен байлыққа ие болады» дейді. Оның қабілетіне байланысты, оны император Микальдың өзіне ән салуға жібереді. Тоғыз жасында Рикторс Ашен Ансетті ән үйінен алып, оның сұлулығына тәнті болады: «еркектердің де, әйелдердің де жүректерін бірдей ерітетін, тіпті одан да жылдам ерітетін бет».
Ер адам / жігіт махаббаты тақырыбы
Ансет алғаш рет Микалмен алғашқы кездесуіне дайындалу үшін оны іздеген сарай күзетшісі түрінде қалаусыз жыныстық көңіл-күйге ұшырайды. Күзетші ұзақ уақыт бойы тұрып қалғандығы үшін қатты жазаланады, Ансеттің сөзі бойынша Микал тез арада қатаң жаза береді. Патша сарайына кіргеннен кейін Микалдың өміріне кіргеннен кейін, осындай әдемі бала императордың төсегін бөліскен болар еді деген хабар тарады. Алайда, сарайға студент топпен келген кезде, ән үйінің бұрынғы мүшесі Кия Кия мұндай хабарлардың барлығын үнсіз жоққа шығарады: "Әрине, олардың бәрі осындай сұлу жігіттің Микальдың төсегіне кіргенін ойлады. Кья-Кя бұны жақсы білген. "Песняр" үйі бұған ешқашан жол бермейді. Олар ешқашан мұндай нәрсеге тырысатын адамға әнші құсты жібермейді ". 130-б. Әнші құс тек осындай сұлулықты толық бағалай алатын жанға ие деп бағаланған адамға ғана сыйланады. Жыныстық зұлымдық жасау сияқты үлкен зиянды қалаған ер немесе әйел ешқашан әнші құсқа үміткер ретінде қарастырылмайды. Ансет Микалды жақсы көреді және оны жақсы көреді, бірақ Микал да, оның мұрагері Рикторс та жігітпен жыныстық қатынас жасағысы келмейді. Кья Кья (Кярен) - ән үйінен шығып, Жер бетіндегі жоғары лауазымға көтерілген Ансеттен бірнеше жас үлкен қыз. Ақырында ол он бес жасында Ансетке жұмыс істеуге кіріседі (бірақ оның денесі әлі де 10 жасар балаға ұқсайды). Киаранның Жосиф есімді жігіті бар, ол өзінің сөздерімен айтқанда, 62% гомосексуалист, ал қалған бөлігі гетеросексуал. Жосифті өзінен сәл үлкенірек жігіт жақсы көретін, бірақ ол өзі "қасиетті сұлулығы бар ұялшақ бала" болатын. Жосиф Ансетті алғаш көрген сәттен-ақ жақсы көреді. Ол баламен қайтадан көрісуден аулақ болуға тырысады, бірақ бұл мүмкін емес. Ол 17 см-ге жетіп, біртіндеп жетіле бастағанда, Ансеф Йосифтің компаниясын көбірек іздеп шығады. Джозиф пен Киареннің қазір ұл баласы бар, бірақ Ансет Джозифтің оған жыныстық жағынан тартылғандығын түсіне бастайды, өйткені көптеген адамдар бұрыннан бар. Алайда ол Жозифтің махаббаты өзінің жиі көрген құмарлықтарынан өзгеше екенін мойындайды. Ансеттің жаңа құштарлық сезімін сезіне бастайды. Ол есірткілердің әнші құстарға, әсіресе ұлдарға қиындық туғызатынын біледі, бірақ ол әндерін жоғалтты және одан кейін не болатынын білгісі келеді. Аңсат ақырында жігітке: "Мен сенің не қалағаныңды білемін, мен де саған көмектесемін", - деп ұсыныс жасайды. Жосиф сүйіспеншілікпен баланы бірінші рет жыныстық қатынасқа әкеледі. Ансеттің алғашқы оргазмы кезінде ол қатты ауырады. Жосиф көмек іздеп жүгіреді және оны қауіпсіздік күштері ұстап алады, олар оны Сускеханнадағы сарайға апарады, онда Рикторс оны Ансеттпен қарым-қатынасы үшін есірткіге салып, кастрациялайды. Содан кейін ол төсек жамылғысын құшағына тығып, өз-өзіне қол жұмсайды.
"They all wondered, of course, if a boy of such great beauty had found his way into Mikal's bed. Kya Kya knew better. The Songhouse would never tolerate it. They would never send a Songbird to someone who would try such a thing." pg 130
A Songbird is only gifted to a person who has been judged to possess a soul capable of fully appreciating such beauty. A man or woman who would wish such great harm as sexual abuse would never be considered as a candidate for a Songbird. Ansset is loved by Mikal and loves him back, but neither Mikal, nor his successor Riktors, wish to have a sexual relationship with the boy. Kya Kya (Kyaren) is a girl a few years older than Ansset who leaves the Songhouse and works her way up to a senior position on Earth. Eventually she ends up working for Ansset when he is fifteen (though he still has the body of a 10 year old). Kyaran has a boyfriend called Josif who is, in his own words, sixty two percent homosexual and the rest heterosexual. Josif was loved by a slightly older boy when he himself was a "shy child of unusual beauty". Josif falls in love with Ansset the first time he meets him. He tries to avoid seeing the boy again, but this is impossible. As he slowly starts to mature, growing 17 centimetres, Ansset starts to seek out Josif's company more and more. Josif and Kyaren have a baby boy by now, but Ansset begins to realise that Josif is sexually attracted to him, as many people have been before. He recognises however, that Josif's love is different from the lust he has seen so often. Ansset starts to feel new longings. He knows that the drugs cause problems for Songbirds, particularly boys, but he has lost his songs and wants to know what happens next. Ansset eventually offers himself to the young man, saying, "I know what you want, and I'm willing". Josif lovingly brings the boy to his first climax. As Ansset experiences his first ever orgasm, he experiences enormous pain. The Songhouse drugs have almost killed him and he is forever impotent. Josif runs to find help and is captured by security forces, who take him to the palace at Susquehanna where Riktors has him drugged and castrated for his relations with Ansset. He then commits suicide by stuffing a bed sheet down his throat.
Қорытынды
Көптеген оқиғалардан соң Ансет ән үйіне қайта оралып, өмірінің соңына дейін сонда болады.
Автордың түсініктемесі
Кард, мормон және әлеуметтік консерватор, гомосексуализмді айыптаған көптеген эсселердің авторы, өзінің романына консерваторлар тарапынан түскен сынға "Гомосексуализмнің рияқары" деген мақаласында жауап берді. Ол былай деп жазды:
Әдеби мәні және сын
Фэнтези жазушысы Альма Александр Songmaster-ды "Мүмкін, Кардтың жарияланған ең үздік туындысы" деп сипаттады. Баспасөз қызметі бұл әңгімені "күш пен махаббат туралы құбылалы оқиға – адамзаттың бейбітшілігін сақтау үшін өзі сүйетіннің бәрін жоятын адамның және әлемді әнмен құтқара алатын баланың тарихы" деп сипаттады.
Марапаттар мен ұсыныстар
Кейбір басқа Кард романдары сияқты (мысалы, "Эндер ойыны"), бұл кітап 1978 жылы "Небула" сыйлығының финалисі және 1979 жылы "новеллет" санатындағы "Хьюго" сыйлығының финалисі болған "Микальдың әнші құсы" деген қысқа әңгімеден бастау алды. "Саундмастер" 1981 жылы Гамильтон Брэкет еске алу сыйлығын жеңіп алды.