Кіріспе

Тайпин көтерілісі шайқасы Бірінші опиум соғысы кезінде болған шайқас.

Циси шайқасы немесе Тзеки шайқасы (慈溪之戰) – 1862 жылдың 21 қыркүйегінде Цисиде Цин әулетінің «әрқашан жеңіске жеткен армиясы» мен Тайпин Аспан патшалығының күштері арасындағы қарулы шайқас. Бұл шайқаста «әрқашан жеңіске жеткен армия» жеңіске жетті, бірақ американдық жалдамалы сарбаз Фредерик Таунсенд Уорд қаза тапты. Ол осы армияны құрып, басқарған еді. Уорд шайқастан кейін қайтыс болғандықтан Генри Андрес Бурджвайн «әрқашан жеңіске жеткен армияның» қолбасшысы болып тағайындалды, содан бері армияның күші әлсіреп барады.

Өмірбаян

1862 жылы Шанхай тайпиндердің бірнеше рет шабуылына ұшырағанда, шетелдік тұрғындар мүмкін болатын қатерді жоюды және императорлық күштермен ынтымақтасуды қолдады. Осының нәтижесінде адмирал Джеймс Хоуп басқаратын британдық және француз теңіз әскерлері тайпиндермен әскери қақтығысқа қатысты. Тайпиндер мекендеген қалалардың бірі – Ханчжоу шығанағының оңтүстігінде орналасқан Нинбо порты мен қабырғалы қаласы болды. Императорлық әскер 6 мамырда Нинбоны қоршауға алды. Нинбоның сыртында тұрған британдық кемелерге жасалған жалған шабуылдан кейін, батыс кемелері тайпиндерді бомбалауды бастады. Содан кейін олар өз сарбаздарын қалаға жіберіп, тайпиндерді жеңіп, Нинбоны императорлық әскерге тапсырды. Нинбо қауіпсіздікке ие болғаннан кейін, Уордтың әскері мен Цин әскерлері тайпиндерге қарсы айналасындағы аймақтарға шабуылдар жасауды бастады. Осы кезеңде Циси қаласы да зорлық-зомбылықтан зардап шеккен қоршаудағы қалалардың бірі болды.

Шайқас

21 қыркүйекте "Мәңгі жеңіске жететін" армиясы Цисиге шабуыл жасады. Олар артиллерия мен мылтық қолдануға оқытылғаннан басқа, "H. M. S. Hardy" және "Confucius" атты канонерлік кемелермен бірге келді. Уорд шайқастың алдынан бастап кетті және мылтықтан ішкі жағына оқ тиді. Бірақ ол жеңіс анықталғанша шайқаста болды.

Салдары

Уорд шайқастан кейін бір күннен кейін жарасынан көз жұмды.