Кіріспе
Ахмед Талеб Ибрахими (أحمد طالب الإبراهيمي; 5 қаңтар 1932 жылы туған) – алжирлік саясаткер және зиялы. Ол ислам теологы және белгілі ғалым Башир Ибрахимидің ұлы. 1960 жылдардан бастап 1980 жылдардың соңына дейін Алжирде түрлі министрлік лауазымдарда қызмет етті. Доктор Ибрахими өз шығармалары мен іс-қимылдары арқылы ұлт-азаттық күрескер және араб мұрасын қолдайтын адам ретінде танылды. Ол ФЛН партиясының белсенді мүшесі болғандықтан француз билігімен түрмеге қамалды. 1999 жылы президенттікке кандидат болды, бірақ дауыс беруге бірнеше сағат қалғанда барлық оппозициялық кандидаттармен бірге сайлаудан бас тартты, армия сайлаудың нәтижесін бұрмалауға тырысқанын мәлімдеді. 2004 жылы Ислам құтқару фронтымен (FIS) байланысы болды деген айыптамамен оның кандидатурасы қабылданбады. Оның бағдарламасында орташа исламизм және еркін нарық экономикасын қолдау қарастырылған. Доктор Ибрахими екі ұлдың әкесі, қазір әйелі Суадпен бірге Алжир қаласында тұрады.
Ahmed Taleb Ibrahimi (أحمد طالب الإبراهيمي; born 5 January 1932) is an Algerian politician and intellectual. He is the son of Islamic theologian and renowned scholar Bachir Ibrahimi, and served in multiple ministerial roles in Algeria from the 1960s until the late 1980s. A staunch anti colonialist and proponent of Arab heritage through his writings and his actions, Dr. Ibrahimi was jailed by the French authorities as a militant of the FLN Party. He ran for president in 1999 but withdrew from the race along with all other opposition candidates hours before voting commenced, claiming electoral fraud by the army. In 2004, his proposed candidacy was disqualified because of alleged links with the proscribed Islamic Salvation Front (FIS). His platform includes moderate Islamism and adherence to free market economics. Dr. Ibrahimi is the father of two sons, and currently resides in the city of Algiers, Algeria with his wife Souad.
Алғашқы жылдар
Ахмет Тәліп Ибрахими 1932 жылдың 5 қаңтарында Алжир астанасынан 354 шақырым (220 миль) қашықтықтағы Сетиф қаласында дүниеге келді. Ол қарапайым отбасында өскен, бірақ олардың рухани байлығы зор болды. Оның әкесі, шейх Башир Ибрахими, белгілі ғалым, француз отаршылдығымен әскери күшпен емес, өткір қаламы мен сөзімен күресті. Ол "Улема қауымдастығының" вице-президенті, кейін президенті болды. Қауымдастықтың басты мақсаты – халықты ақпараттандыру және білім беру, араб мұрасы мен орташа ислам туралы түсіндіру, сондай-ақ Алжирді отаршылдықтың тұсаукесерінен босату үшін мектептер ашу болатын. Оның белсенді қызметі үшін француз оккупанттары оны бірнеше рет елден шығарып, "құтырғандық тарату" деген айыппен үй қамауына алды. Бұл отбасын елдің әртүрлі жерлеріне тарап кетуге мәжбүр етті. Бала кезінен және жасөспірім шағында Ахмет әкесінен құнды білім мен жалпы мәдениеттің негізін алды, оған кейін ден қойып дамыды. 1940 жылдардың соңында ол бакалавриат емтиханын сәтті тапсырып, медициналық білім алуға кірісті. 1954 жылы ол медициналық білімін жетілдіру үшін Парижге кетіп, гематология саласындағы мамандығын аяқтады, содан кейін бірнеше париждік ауруханаларда стажировкадан өтті.
Алжир тәуелсіздігіне дейін француз түрмесі
Ахмед медициналық мамандығын аяқтағанда, ол бірқатарда жауынгер болып, Алжирдің тәуелсіздігі үшін күресті және оны қолдады. 1952 жылы ол басқа жауынгерлермен бірге «Жас Мұсылман» газетін шығарды, ол ұзақ жылдар бойы колонизациядан кейін өз ұлттық ерекшеліктерін қайта табуға ұмтылған жас буынның қажеттіліктерін қамтыды. Ол UGEMA (Алжир мұсылман студенттерінің жалпы одағы) президенті болып сайланды. Кейіннен ол Франциядағы FLN өкілдігі – «Франция Федерациясы» мүшесі болып тағайындалды. Сол себепті 1957 жылдың ақпан айында ол Париж қаласында тұтқындалып, түрмеге қамалды. Шамамен 5 жыл француз түрмелерінде отырған кезде ол басқа тұтқындармен, кейіннен еркін Алжирдің элитасына айналған адамдармен бауырластық қарым-қатынас орнатты. 1961 жылдың қыркүйегінде ол босатылып, Швейцария, Тунис және Марокко сияқты елдерде бірнеше ай бойы денсаулығын қалпына келтіру үшін шетелде болды, себебі ол ұзақ жылғы қамауда болғаннан кейін ауырған еді.
Алжирлік дәрігер
1962 жылы ол Алжирдің бас ауруханасында дәрігерлік қызметін жалғастырды. Тәуелсіздік алғаннан кейін, 1962 жылдың шілдесінде Ахмет аурухананы реформалау және жаңарту жұмыстарын, алжирлік дәрігерлердің келесі буынын оқытуды, сондай-ақ тәуелсіз Алжирде қалған шетелдік профессорлардан тәлім алуды жалғастырды. Одан бөлек, келесі 3 жылдың ішінде оған елшілік қызметіне көптеген тартымды ұсыныстар түсті, сонымен қатар басқа да жоғары мемлекеттік лауазымдар ұсынылды, бірақ ол олардан бас тартты, себебі ол соғыс және ұзақ ажырасып қалған жылдары сағынып жүрген отбасымен бірге болуды қалады. Тіпті Алжирдің сол кездегі бірінші президенті Ахмет Бен Белла да Ахметке бірнеше рет онымен жұмыс істеу туралы ұсыныс жасады. Ахмет бұл ұсыныстан әдептілікпен бас тартып, медициналық практикамен айналысуды, саясатқа қатысуды қаламағанын мәлімдеді. Сонымен қатар, Ахметке ата-анасы мен ауырып жатқан әпкесіне тұрғын үй табу және олармен аз жалақысын бөлісу міндеті жүктелді. Шейх Башир Ибрахими тәрізді көрнекті ғалым үшін, өмірін Алжирді еркін және гүлденген елге айналдыру үшін күреске және қиындықтарға шыдауға арнаған адам үшін, мұндай жағдай түсініксіз және парадоксалды болды. Отбасы тәуелсіз Алжирде тұруға орын табуда қиындыққа тап болды. Бұл кездейсоқ емес, себебі президент Бенбелла шейх Башир мен оның ұлы Ахметке оның саясатына, әсіресе президент қабылдаған радикалды социализмге келіспегендіктен жаулық қатысты.
Бенбелланың азаптаулары
Президент Бенбелланың бұйрығымен 1964 жылдың шілдесінде Ахмет тұтқындалып, алжир түрмелеріне қамалды. Осы қорқынышты 8 ай француз түрмелерінде өткізген 5 жылдан едәуір ауыр болды. Осы кезеңде ол өз елдес азаматтарының бірінен қайырсыздықпен азапталды. Алжир революциясы (1954–1962 жж.) кезінде халықаралық қауымдастық Францияның алжирліктерді азаптауын қатты айыптағанын еске сала кеткен жөн. Алайда, Алжир тәуелсіздік алғаннан кейін де, президент Бенбелла басшылығымен кейбір алжирліктер түрмедегі әріптестеріне қарсы осы қатігездікті жалғастырды. Рас, Бенбелла мен Ахмет 1950 жылдардың соңында бір француз түрмесінде көптеген тұтқындармен бірге болғанына қарамастан, бәрібір "бірге күрескен әріптестер" болды. Бірақ кейіннен Бенбелла президент болып, кейбір әріптестерін өлімге жіберді және Ахметпен де солай жасауды қалады. Дегенмен, Ахмет өте бақытты болды, себебі сол кездегі Қорғаныс министрі Хуари Бумедине оны құтқару үшін араласты. Ахмет Тәліп Ибрахиминің "қылмысы" неде болды? Ол Бенбелланың саясатымен және бағытымен келіспеді және онымен жұмыс істеуден бас тартты. 1965 жылдың ақпан айында Ахмет шеккен қорқынышты азаптан әлсіреп, босатылды. Ол Швейцарияға барып, Бенбелланың қатыгез азаптарынан аман қалған басқа тұтқындармен бірге рухани және физикалық жағдайына келді. Отанына оралғаннан кейін, ол ауруханада жұмысын қайта бастады және отбасымен өткізген сәттерін толқып, қайта жасауға тырысты. Өкінішке орай, үш айдан кейін шейх Башир 1965 жылдың 20 мамырында дүниеден өтті. Ал бір айдан кейін, 1965 жылдың 19 маусымында Хуари Бумедине қан төгілмейтін төңкеріс арқылы Бенбелланы құлатты, ол Алжирдің президенті болды.
Бумедьеннің алдындағы министр
1965 жылы президент Бумедине Ахметке білім министрі лауазымын ұсынды. Ол алжир мектебін және білім беру жүйесін реформалауға кірісті. 1970 жылы Бумедине үкімет құрамын жаңартты және 1977 жылдың сәуір айына дейін Ахметті ақпарат және мәдениет министрі етіп тағайындады. Осы кезде президент Ахметті өзіне одан да жақын қылып, «Президент кеңесшісі» деген жаңа лауазым құрды. Арадағы жылдарда Ахмет президенттің сеніміне лайық екені анық болды.
Кейінгі жылдар мен 1999 жылғы сайлау
"Егер Абделазиз Бутефлика билікке келсе, оның конституциялық заңдылығы болмайды", - деді Ахмед Талеб Ибрахими 1999 жылы Алжирдің 1999 жылғы президенттік сайлауындағы күдікті алаяқтық туралы. Алайда, бұл айыптамалар 2004, 2009 және 2014 жылғы сайлауларда алжир халқы Абделазиз Бутефликаға үш рет қайта сенім білдіргенін көрсетеді. Басым көпшілік оппозициялық партиялар Бутефликаның үлкен алаяқтық арқылы бірнеше рет сайланғанын және 2019 жылы алжир халқы оны бесінші мерзімге түсуге тырысқанда құлатқанын мәлімдейді.