Кіріспе

Қара-ақ фотосуреттерді түсті өзгерту

Фотосуретте тонировка – қара-ақ фотосуреттердің түсін өзгерту әдісі. Аналогтық фотосуретте бұл металл тұздары негізінде жасалған баспалармен, мысалы күміс, темір (цианотип немесе Ван Дайк қоңыр) немесе платина немесе палладий баспаларымен жүргізілетін химиялық процесс. Бұл қараңғы бөлмедегі процесті түсті фотосуретте орындауға болмайды. Цифрлық фотосуретте бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы осы процестің әсерін имитациялауға болады. Сепия – қара-ақ немесе монохромды фотосурет түрі саналады.

Химиялық тондау

Тонерлердің көпшілігі эмульсиядағы металл күмісті күміс қосылысымен алмастыру арқылы жұмыс істейді, мысалы, сепия тонировкасында күміс сульфидімен (Ag2S). Бұл қосылыс металл күмістен тұрақтырақ болуы мүмкін, сонымен қатар басқа түс немесе тонға ие болуы мүмкін. Әртүрлі тонировка процестері түпкілікті басып шығаруға әртүрлі түстер береді. Кейбір жағдайларда баспагер баспаның кейбір бөліктерін басқаларына қарағанда көбірек тонировкалауға шешім қабылдауы мүмкін. Тонер контрасты төмендетпей, басып шығаруда көрінетін түстердің диапазонын кеңейте де алады. Селенді тонировка осы жағынан ерекше тиімді. Кейбір тонировка процестері басып шығарудың химиялық тұрақтылығын жақсартады, оның ұзақ қызмет ету мерзімін ұлғайтады. Темір мен мыс сияқты басқа тонировка процестері басып шығаруды тұрақсыз етуі мүмкін. Көптеген химиялық тонерлер өте улы, ал кейбіреулерінде тіпті қатерлі ісік тудыратын заттар бар. Сондықтан химиялық заттарды жақсы желдетілетін жерде қолдану өте маңызды, ал оларды қолданған кезде резеңке қолғаптар мен бетке арналған қорғаныш кию керек.

Селенді тондау

Селенді тондау – металл күмісті күміс селенидіне айналдыратын, кең таралған архивтік тондау процесі. Сұйытылған тонировка ерітіндісінде селенді тондау қызыл қоңыр түс береді, ал концентрленген ерітінді қызғылт қоңыр түс береді. Түстің өзгеруі тондалатын фотоэмульсияның химиялық құрамына байланысты. Хлор-бромид қағаздары айқын өзгеріске ұшырайды, ал таза бромид қағаздары шамалы ғана өзгереді. Талшықты қағаздар селенді тондауға жақсырақ әрекет етеді. Селенді тондау сепия немесе алтын тондау сияқты тұрақты баспалар жасауға мүмкін болмайды. Жақында селенді тонердің баспаның ұзақ сақталуын қамтамасыз етудегі тиімділігіне қатысты күмән туды.

Металл алмастыру тонусы

Металл алмастыру тонерлері металл күмісті химиялық реакциялардың сериясы арқылы өтпелі металдың ферроцианид тұзымен алмастырады. Платина немесе алтын сияқты кейбір металдар кескінді қорғай алады. Басқалары, мысалы темір (көк тонер) немесе мыс (қызыл тонер), кескіннің қызмет ету мерзімін қысқартуы мүмкін. Алтынмен ғана металл алмастыру тонау көк-қара тонға әкеледі. Ол көбінесе сепия тонерімен біріктіріліп, тартымды қызғылт-сары тонды шығарады. Мұрағаттық алтын қорғаныш ерітіндісі (GP 1) формуласында натрий немесе калий тиоцианаты бар 1% алтын хлориді қорытпасы қолданылады. Кейде суретшілік мақсаттар үшін селенмен тоналған фотосуреттерді екі тонға бөлу үшін қолданылады.

Бояуды тондау

Бояу тонерлері металл күмісін бояумен алмастырады. Кескін, әдеттегі күміс басылымға қарағанда қысқарақ өмір сүреді.

Цифрлық тондау

Тонировка камерада немесе кейін өңдеу кезінде цифрлық түрде модельделуі мүмкін. Камерадағы эффект, сондай-ақ Photoshop немесе GIMP сияқты бағдарламаларға арналған жаңадан бастаушыларға берілген оқулықтар қарапайым түсті қолданады. Күрделі бағдарламалық жасақтамалар көбінесе дуотон мүмкіндігін пайдаланып сепиялық тонды іске асырады. Фоторедактордың қарапайым бағдарламаларында әдетте суретті бір қадамда сепиялық түске өзгерту опциясы болады.