Кіріспе
10-ғасырдағы мажар басшысы Лехел (Лехел немесе Лель; 955 жылы қайтыс болды), Арпад әулетінің мүшесі, мажар басшысы және Булчумен бірге Еуропаға жасалған мажар шапқыншылықтарының ең маңызды тұлғаларының бірі. Лехфельд шайқасындағы мажарлардың жеңілісінен кейін ол Регенсбург қаласында өлімге кесілді.
Lehel (Lehel or Lél; died 955), a member of the Árpád dynasty, was a Magyar chieftain and, together with Bulcsú, one of the most important figures of the Hungarian invasions of Europe. After the Magyar defeat at the Battle of Lechfeld, he was executed in Regensburg.
Шығу тегі
Орта ғасырлық жылнамашы Аноним Лехельді "мажарлардың жеті батырының" бірі болған Тастың ұлы және қасиетті Арпад ұлы князінің ұрпағы деп атайды. Көптеген тарихшылар уақыт бойынша қарама-қайшылық бар екенін мойындайды, бірақ ол Тастың ұлы болуы керек, ал император Константин VII оны Арпадтың немересі деп көрсеткен. Лехельдің шамамен 925 жылдан бастап билеген жері – Нитра княздығы, ол бұрынғы қабарлықтардың жерінде орналасқан. Қазіргі Словакиядағы Альсолелок және Фелсолелок тарихи қалалары Лел есімін сақтап қалған. Оның княздығы Лельдің тақ мұрагері және болашақ герцог мәртебесін де білдіруі мүмкін.
Лехфельд шайқасы
Шығыс Франкиямен әскери қақтығыста Лехел, Болчу, Арпадтың ұрпағы емес деп есептеледі, және Сур, 933 жылы Риаде шайқасына Ұлы князь Золтан басшылығымен мадьяр әскерін жетектеді. 954 жылғы көктемде мадьярлар Бавария герцогтығына тағы шабуыл жасағанда, Лехел нитриялық қабарларды да басқарды. Венгр әскерлері Лотарингияға дейін жетті, онда олар сальдық князь Конрад Қызылмен келісімге келді және оның қарсыласы Ұлы герцог Бруномен соғысты. Келесі жылы олар Аугсбург маңындағы Лехфельд шайқасында король Отто I басқаратын Шығыс франк әскерлерімен кездесті. Шайқас мадьярлардың шешулі жеңілісімен аяқталды. "Анналь Сангалленсес майорес" бойынша, үш венгр әскери жетекшісі богемиялық әскерлерге түсті. Болчу мен Сурмен бірге Лехел тұтқынға алынып, король Оттоның інісі Бавария герцогы Генрихке тапсырылды және Регенсбургтағы резиденциясында дарға асылды. Өзінің жеңісімен Отто венгр шапқыншылықтарына соңғы нүкте қойды; 962 жылы ол Киелі Рим императоры болып жарияланды.