Кіріспе

Христиандық ілімдер адам денесі туралы
Христиандық теологиялар адам денесі тақырыбы бойынша
Дене теологиясы – христиан теологиясында Құдайға және шіркеуге қатысты адам денесі туралы әртүрлі христиан дінтерінің үйретулерін білдіретін термин.

Чиркінің әулеттері

Ертедегі шіркеу әкелері дене теологиясы, әсіресе христиан некесі туралы кеңінен жазды. Антиохиялық Әулие Игнатий (108 ж. қайтыс болды) былай деп үйретті: «Некеге тұрған ерлер мен әйелдердің епископтың келісімімен бірігуі дұрыс. Осылайша олардың некесі құмарлыққа емес, Құдайдың еркіне бағынады. Барлық іс Құдайдың құрметіне орай жасалсын». Ол христиан бостандығының атынан ескі яһуди заңдарын, жыныстық тазалыққа қатыстыларын қабылдамады. Ол тіпті әйелдің етеккірі мен жүктілігі кезінде де жұбайымен жыныстық қатынас пен жақындыққа рұқсат берді. Сондай-ақ ол қарт немесе баласыз жұптарды, бала туу мүмкіндігі біткеннен кейін де, дені сау жыныстық өмірді сақтауға шақырды. Бұл оларды жыныстық күнәдан қорғап қана қоймай, бір-біріне деген махаббат пен үйлесімді күшейте түсті. Рим Папасы Иоанн Павел II «Дене теологиясы» еңбегінде Киелі кітаптың христиандарды «некедегі терең рухани одақтың белгісі ретінде денелік бірліктің қуанышын сезінуге» шақыратынын айтты. Құдай адам денесін «өте жақсы» деп жаратты. Құдайдың жаратылысы жақсы, сондықтан оған сенуге болады. Жаратылыс кітабында, яғни Киелі кітаптың алғашқы бес кітабында, Құдайдың жаратылысы жеті рет жақсы деп айтылады, бұл Киелі кітаптағы толықтық саны. Дене рухани құпияларға, ең алдымен Исаның адам түрінде келгеніне нұсқайды. Бұл Исаның 40:6-шы псалмнан: «Маған дене дайындадың» (қараңыз) деген сөзінде айқын көрінеді. Рақым құралдары адам денесі арқылы жүзеге асырылады:

Денелеріміз қарым-қатынас үшін жаратылған. Қасиетті неке «Мәсіх пен шіркеу» құпиясына нұсқайды. Киелі кітаптың бастауы мен соңы некемен байланысты: Адам мен Хауа Еден бағында үйленеді, ал Әулие Иоаннның Аян кітабы «Қошқардың үйлену тойында Мәсіх шіркеуімен мәңгілікке бірігеді» деп аяқталады. Бала туу қасиетті Үштік құпиясына нұсқайды. Бала туу арқылы адамдар жаңа өмірді жарату ісінде Құдаймен бірлесіп қатыса алады, адамдар Құдайдың бейнесінде жаратылған. Әке, ана және балалардың үштігі қасиетті Үштікке нұсқайды: Құдай Әке, Құдай Ұлы және Құдай Киелі Рух. Салтбастылық адамды ахиреттегі өмірге бағыттайды, себебі «тірілгеннен кейін адамдар үйленбейді және некеге тұрмайды». Методистік теологияда неке өзіндік мақсат емес, себебі басты мақсат – Иса Мәсіхпен мәңгілік одақтасу. «Бүгінгі күні болашақ шындықты бастан кешірудеміз» делінеді. Сондықтан Пауыл христиандарға «некеде тұрғанда уақытша салтбастылықты сақтауға» кеңес береді (1 Кор. 7:5). Адам денесінің қасиетті табиғаты әлемді жақсы хабармен таратуға арналған. Бұл христиандар шомылу рәсімінен өткен денелерімен әлемге шыққанда көрінеді. Иеміздің кешкі асы «бізді аштық пен мұқтаждыққа ұшыраған әлем үшін рухани нанға айналдырады». Адам денесінің қасиетті табиғаты «барлық күнделікті өмірді өзгертеді». Ыдыс-аяқ жуу және киімдерді жинау сияқты күнделікті шаруалар «күнделікті өмірімізде литургиялық үлгілерді қалыптастыруға» және христиандарға басқаларға «бұл менің денеме берілген денең» деп айтуға мүмкіндік береді. Бұл қасиетті мен зайырлы арасындағы жалған қақтығысты жояды, Құдайды адам өмірінің барлық саласына енгізеді.