Кіріспе

Би кеші

Бал – әдетте банкетпен және одан кейін әлеуметтік билермен өтетін ресми би шарасы. Бал билері орта ғасырлардағы ресми билерден пайда болды және 17 ғасырдың барокко биі мен 18 ғасырдың котильон сияқты келесі ғасырларда түрлі өзгерістер арқылы жалғасты. Маскарад, дебютанттардың балы және сондай-ақ қазіргі заманғы бітіру кеші сияқты бірнеше нұсқалары бар.

Этимология

Бал сөзі латын тіліндегі "ballare" сөзінен туындаған, ол "билеу" деген мағынаны білдіреді. 12-шы ғасырда француз тілінде "бал" сөзі ресми би кештерін сипаттау үшін қолданылған. "Балло" сөзі итальяндық Ренессанс кезеңінде әсем сарай билерінің бір түрін білдірген, кейіннен ол би өнер көрсетілісінің аты ретінде қалыптасқан. Бұл сөз Клаудио Монтевердидің 1608 жылғы "Il ballo delle ingrate" сияқты орындалған туындыларын да қамтыды. Француздар "baller" етістігін және шара үшін "bal" есімін ойлап тапты, ол ағылшын, неміс және испан мен португал тілдеріндегі "билеу" мағынасындағы "bailar" сияқты тілдерге ауысты (барлық үш роман тілінде "danser", "danzar" және "dançar" сөздері де қолданылады). Каталон тілінде би кештесін білдіру үшін "ball" сөзі қолданылады. Балет те осы түбірден дамыған.

Тарих

Орта ғасырдағы элиталық ресми билер жиі өнер көрсету элементтерін қамтыды, олар 17 ғасырға дейін біртіндеп артып, бүкіл қатысушылардың билеу мүмкіндігін азайтатын. Ортағасырлық билерде көптеген топтық билер болды, және осы би түрі барокко биінің кең таралған кезеңі бойына сақталды, сондай-ақ кем дегенде 19 ғасырға дейін жалғасты, одан кейін жұптық билер ресми билерді толыққанды ығыстырды. Көптеген билер халықтық билерден бастау алды, бірақ элиталық балдар үшін жоғары деңгейде безендірілді. Би сабақтары екі жыныс үшін де маңызды деп есептелді. Француз сарайындағы балет де кур – әлеуметтік би және өнер көрсетудің біріктірілген түрі болатын. 17 ғасырдың соңында оның маңызы төмендеді, содан кейін ресми балдар салтанатты және кең ауқымды кешкі әлеуметтік шара ретінде танылды. Көпшілігі қатаң түрде шақыру арқылы ғана өткізілсе де, 18 ғасырдың ортасында басылған шақыру қағаздары пайда болды. Кейбір балдар билет сату арқылы немесе патшалық оқиғаларды тойлау сияқты жағдайларда, тиісті киім киген кез келген адамға ашық болды. 1745 жылы Версальдегі "Шыршық ағашы" балында (Мадам де Помпадурдың ұлының патшалық үйлену тойын тойлаған қоғамдық бал) Помпадур көрінген король Людовик XV-пен кездесті, ол тікұшақ киімінде болды. Аз ресми "би" мен ресми "бал" арасындағы айырмашылық өте ерте қалыптасты, мысалы, Джейн Остіннің "Көндіру" (1818) романында кешкі астан кейін спонтанды билер орын алды. 19 ғасырда би карталары кеңінен таралды, онда әйелдер өздерімен билеуге келіскен ер адамдардың есімдерін тіркеді. Ең сәнді балдар француз сарайында Версаль сарайында, сондай-ақ Парижде өткізілді. Патшалық балдарда көптеген қонақтар түннің соңына дейін билеуге мүмкіндік алады деп күтпеді. Шындығында, бишілердің саны қонақтардың азын ғана құрады, көбінесе жас және үйленбеген адамдардан. Көптеген қонақтар әңгімелесіп, тамақтанып, ішімдік ішіп, оқиғаны тамашалаудан ләззат алды. Бал блан ("ақ бал", баль-ан-бланнан өзгеше, тек ақ түс тақырыбымен) немесе қазіргі уақытта тек үйленбеген қыздар мен олардың серіктері үшін арналған, барлық әйелдер ақ көйлек киеді. Қазіргі заманғы дебютанттар балы осы дәстүрлерді сақтауы мүмкін немесе сақтамауы мүмкін, бірақ әдетте таза ақ түсті бал көйлектері мен опера ұзындығындағы ақ қолғаптармен киіледі.

Георгий Англиясы

1791 жылғы 19 желтоқсанда Англияның Дорсет округіндегі Кингстон Лейсиде жақсы құжатталған бал өтті. Бұл шара үйге жасалған маңызды өзгерістердің аяқталуын мерекелеу үшін ұйымдастырылды және оны үй иесі Генри Банкстің әйелі Фрэнсис Банкс өткізді. Іс-шараға 140 қонақ қатысты, олар кешкі сағат 9-дан таңғы 7-ге дейін биледі, сағат 1-де кешкі аспен үзіліс жасады. Олар бұрын, үйден шығар алдында көп сағат бұрын кешкі ас тамашалаған болатын. Басқа, әсем балдарда кешкі ас тіпті сағат 3.30-ға дейін ұсынылды, мысалы, 1811 жылы Лондон қаласында Бедфорд герцогинясы берген балда. 1815 жылы Брюссельде Ричмонд герцогинясының балы Наполеонның шабуылы туралы хабармен күрт тоқтатылды, көптеген ер адамдар келесі күні Ватерлоо шайқасына қатысу үшін өз бөлімдеріне қайта оралуға мәжбүр болды, бұл бал "тарихтағы ең әйгілі бал" деп танылды.

Колониалды Америка

Балдар отарлық Америкада да, әсіресе 18 ғасырдың басынан бастап жиі өткізілді. Осы билерге қатысқан бай адамдар қатаң әлеуметтік ережелерді сақтады, хореографиядағы қателерге қатаң көңіл бөлінетін, ал биде көп қате жасаған жандардың беделі төмендеп кетуі мүмкін еді.