Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон Ұлттар Лигасының мандаты (1920–1945)
Japanese League of Nations mandate (1920–1945)
Оңтүстік теңіздер мандаты, ресми түрде Тынық мұхитындағы Германияның экватордың солтүстігіндегі иеліктері үшін мандат, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлттар Лигасының Жапон империясына берген "Оңтүстік теңіздердегі" мандаты болды. Мандатқа Солтүстік Тынық мұхитындағы аралдар кірді, бұл аралдар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапония басып алғанға дейін Германияның колониялық империясының бөлігі болған Неміс Жаңа Гвинеясының бір бөлігі еді. Жапония мандат бойынша аралдарды Жапон колониялық империясының бір бөлігі ретінде басқарды, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін АҚШ осы аралдарды басып алғанға дейін. Кейін аралдар Біріккен Ұлттар Ұйымы құрған Тынық мұхиты аралдарының сенімдік территориясына айналды. Қазіргі кезде бұл аралдар Палау, Солтүстік Мариана аралдары, Микронезия Федеративтік Штаттары және Маршалл аралдарының құрамына кіреді. Жапонияда бұл аумақ "Оңтүстік теңіз аралдарын басқаруға арналған жапондық мандат" (委任統治地域南洋群島) деп белгілі және оны Наньё үкіметі (南洋廳) басқарды.
The South Seas Mandate, officially the Mandate for the German Possessions in the Pacific Ocean Lying North of the Equator, was a League of Nations mandate in the "South Seas" given to the Empire of Japan by the League of Nations following World War I. The mandate consisted of islands in the north Pacific Ocean that had been part of German New Guinea within the German colonial empire until they were occupied by Japan during World War I. Japan governed the islands under the mandate as part of the Japanese colonial empire until World War II, when the United States captured the islands. The islands then became the United Nations–established Trust Territory of the Pacific Islands governed by the United States. The islands are now part of Palau, the Northern Mariana Islands, the Federated States of Micronesia, and the Marshall Islands. In Japan, the territory is known as "Japanese Mandate for the Governance of the South Seas Islands" (委任統治地域南洋群島) and was governed by the Nan'yō Government (南洋廳).
Шығу тегі
Жапондықтардың "Оңтүстік теңіздер" деп аталатын аймақтарға деген қызығушылығы 19 ғасырда, Корея мен Қытайға империялық кеңеюден бұрын басталды. 1875 жылы, жаңа құрылған Жапон императорлық теңіз күштерінің (IJN) кемелері осы аймақта оқу-жаттығу миссияларын жүргізе бастады. 1886 жылы аймаққа теңіз саяхатында болған жазушы Шига Шигетака 1887 жылы "Оңтүстік теңіздердегі қазіргі жағдай" (南洋時事) атты еңбегін жариялады, бұл жапон азаматының Микронезия туралы алғашқы қолдан келген баяндамасы болды. Үш жылдан кейін Шига аймақты аннексиялауды қолдап, "жапон халқының рухы әлсірегенін" және мұның "экспедициялық құштарлықты оятуға" себеп болатынын айтты. Империализм сол кездегі жапон қоғамында танымал болғанына қарамастан, Мейдзи үкіметі мен теңіз күштері осы халықтық тілектерді орындауға ешқандай себеп таба алмады. Жапондықтар алғаш рет балықшылар мен саудагерлердің коммерциялық қызметі арқылы аймақта кеңінен таныла бастады, бұл өсу бәсекелес неміс коммерциялық мүдделеріне қарамастан жалғасты. Ғасырдың басында оңтүстікке қарай кеңеюге деген жапон халқының ынтасы төмендегенімен, бірқатар маңызды зиялылар, кәсіпкерлер және әскери шенеуніктер оны қолдауын жалғастырды. Олардың арасында адмирал Сато Тетсутаро және парламент мүшесі Такекоши Йосабуро болды. Соңғысы Жапонияның болашағы "солтүстікте емес, оңтүстікте, континентте емес, мұхитта" екенін және оның "басты міндеті" "Тынық мұхитты жапон теңізіне айналдыру" екенін мәлімдеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде империяға Тайвань, Корея, Рюкю аралдары, Сахалин аралының оңтүстік жартысы (Карафуто префектурасы), Курил аралдары және Порт-Артур (Квантун жалға алынған аумағы) кірді. IJN-де танымал болған "Нансинрон" ("Оңтүстікке қарай кеңею доктринасы") саясаты Оңтүстік-Шығыс Азия мен Тынық мұхит аралдарының Жапон империясы үшін экономикалық және аумақтық кеңеюде ең үлкен әлеуетке ие екенін көрсетті. 1902 жылғы Англо-жапондық одақ негізінен Ресейдің кеңеюіне қарсы тұрудағы Ұлыбритания мен Жапонияның ортақ мүддесін қамтамасыз ету үшін жасалды. Келісімнің басқа шарттарында әр тарап бірнеше державаға қарсы соғыста бірін-бірі қолдауға міндеттенді, бірақ оған қол қойған мемлекеттің екіншісіне көмек көрсету үшін соғысқа түсуі талап етілмеді. 1914 жылы Ұлыбритания Германияға соғыс жариялағаннан кейін бірнеше сағат ішінде Жапония келісімді пайдаланып, Германияның Қытай мен Оңтүстік Тынық мұхиттағы аумақтарын басып алса, Германия империясына соғыс жариялауға дайын екенін ұсынды. Британ үкіметі Жапониядан Қытай суларында және айналасындағы Императорлық неміс теңіз күштерінің рейдтік кемелерін жоюға көмек сұрады, ал Жапония Германияға Қытайдан және Маршалл, Мариан және Каролин аралдарынан кетуді талап ететін ультиматум жіберді. Ультиматумқа жауап келмеді және Жапония 1914 жылдың 23 тамызында Германияға соғыс жариялады, сондай-ақ Одақтастардың Тынық және Үнді мұхиттарындағы сауда жолдарының қауіпсіздігін қамтамасыз етуді мақсат етті. Осы операция барысында Жапон теңіз күштері 1914 жылдың қазан айына дейін Мариан, Каролин, Маршалл аралдары мен Палау топтарындағы неміс иеліктерін басып алды. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Версаль келісімшарты бойынша Германияның Жаңа Гвинея протектораты соғыстың жеңімпаздары арасында бөлінді. Протектораттың оңтүстік бөлігі Австралияның басқаруына Жаңа Гвинея территориясы ретінде берілді, ол Кайзер Вильгельмсландтан (Жаңа Гвинея аралындағы неміс аумағы) және экватордан оңтүстікке қарай орналасқан неміс бақылауындағы аралдардан тұрды. Ал экватордан солтүстікке қарай орналасқан Микронезия аралдарынан тұратын протектораттың солтүстік бөлігін Жапония ресми түрде мойындады. Жапонияға оларды басқару үшін Ұлттар Лигасының C класындағы мандат берілді, өйткені Мандаттар комиссиясы аралдарды "мәдени, экономикалық және саяси даму деңгейі төмен" деп санады. Мандат шарттарында аралдар демилитаризациялануы және Жапония Тынық мұхитындағы ықпалын одан әрі кеңейтуіне тыйым салынды. Мандат Женевадағы Ұлттар Лигасының Тұрақты мандаттар комиссиясы тарапынан бастапқыда жыл сайын тексеріліп отырды.
Japanese interest in what it called the "South Seas" (南洋) began in the 19th century, prior to its imperial expansion into Korea and China. By 1875, ships from the newly established Imperial Japanese Navy (IJN) began to hold training missions in the area. Shiga Shigetaka, a writer who accompanied a Navy cruise to the region in 1886, published his Current State of Affairs in the South Seas (南洋時事) in 1887, marking the first time a Japanese civilian published a firsthand account of Micronesia. Three years later, Shiga advocated for annexation of the area by claiming that doing so would "excite an expeditionary spirit in the demoralized Japanese race." Despite the appeal imperialism had for the Japanese public at the time, neither the Meiji government nor the Navy seized any pretexts to fulfill this popular aspiration. It was through the commercial operations of fisherman and traders that the Japanese first began to make a wider presence in the region, which continued to grow despite challenges from competing German commercial interests. Although the Japanese public's enthusiasm for southward expansion had abated by the turn of the century, a number of important intellectuals, businessmen, and military officials continued to advocate for it. Among them were Admiral Satō Tetsutarō and Diet member Takekoshi Yosaburō. The latter declared that the future of Japan "lies not in the north, but in the south, not on the continent, but on the ocean" and that its "great task" was to "turn the Pacific into a Japanese lake." By the outbreak of World War I the empire included Taiwan, Korea, the Ryukyu Islands, the southern half of Sakhalin island (Karafuto Prefecture), the Kuril Islands, and Port Arthur (Kwantung Leased Territory). The policy of Nanshin ron ("Southern Expansion Doctrine"), popular with the IJN, held that Southeast Asia and the Pacific Islands were the area of greatest potential value to the Japanese Empire for economic and territorial expansion. The Anglo Japanese Alliance of 1902 had been signed primarily to serve Britain's and Japan's common interest of opposing Russian expansion. Amongst other provisions the treaty called on each party to support the other in a war against more than one power, although it did not require a signatory state to go to war to aid the other. Within hours of Britain's declaration of war on Germany in 1914, Japan invoked the treaty and offered to declare war on the German Empire if it could take German territories in China and the South Pacific. The British government officially asked Japan for assistance in destroying the raiders from the Imperial German Navy in and around Chinese waters, and Japan sent Germany an ultimatum demanding that it vacate China and the Marshall, Marianas and Caroline Islands. The ultimatum went unanswered and Japan formally declared war on Germany on 23 August 1914. and protection of the shipping lanes for Allied commerce in the Pacific and Indian Oceans. During the course of this operation, the Japanese Navy seized the German possessions in the Marianas, Carolines, Marshall Islands and Palau groups by October 1914. After the end of World War I, the protectorate of German New Guinea was divided amongst the war's victors by the Treaty of Versailles. The southern part of the protectorate was mandated to come under Australian administration as the Territory of New Guinea, consisting of Kaiser Wilhelmsland (the German territory on the island of New Guinea) and the German controlled islands south of the equator. Meanwhile, Japanese occupation of the northern part of the protectorate, consisting of the Micronesian islands north of the equator, was formally recognized by the treaty. Japan was given a League of Nations Class C mandate to govern them, the C Class being assigned because the Mandates Commission regarded the islands as having "low cultural, economic and political development". The terms of the Mandate specified that the islands should be demilitarized and Japan should not extend its influence further into the Pacific. The Mandate was initially subject to yearly scrutiny by the Permanent Mandates Commission of the League of Nations in Geneva,
Әкімшілік
Жапонияның аралдарды басып алуынан кейін құпиялық саясаты қабылданды. Жапония Микронезия суларына шетелдік кемелердің кіруіне, тіпті соғыс одақтастарының кемелеріне де қарсы екенін білдірді. Жапония аралдарды басып алған алғашқы бес жылда өз ықпалын нығайтып, аралдар дерлік жапондық колонияға айналды. Императорлық жапон теңіз күштері (IJN) аумақты Палау, Сайпан, Трук, Понапе және Джалуит атолдарында бес теңіз округіне бөлді, олардың барлығы Труктағы теңіз штабындағы контр-адмиралға есеп берді. [[File:Police officer at Chuuk, Micronesia in 1931. png|thumb|upright|left|Микронезиялық отандық көмекші оқытушы (сол жақта) және жапондық Трук аралының полиция қызметкерлері (ортада және оң жақта), шамамен 1930 жыл. Трук Бірінші дүниежүзілік соғыста Германия жеңілгеннен кейін Ұлттар Лигасының мандаты бойынша Жапония империясының иелігіне айналды және оның иелігі «оңтүстікке қарай жылжу» Наншинрон доктринасына серпін берді.
Following the initial Japanese occupation of the islands, a policy of secrecy was adopted. Japan made it plain that it did not welcome the entry of foreign ships into Micronesian waters, even those of its wartime allies. During the first five years that Japan occupied the islands, it consolidated its presence and the islands became a virtual Japanese colony. The IJN divided the territory into five naval districts in Palau, Saipan, Truk, Ponape and Jaluit Atoll, all reporting to a rear admiral at the naval headquarters at Truk. [[File:Police officer at Chuuk, Micronesia in 1931. png|thumb|upright|left|Native Micronesian teaching assistant (left) and constables (middle and right) of Japanese Truk Island, c. 1930. Truk became a possession of the Empire of Japan under a mandate from the League of Nations following Germany's defeat in World War I. and its possession gave an impetus to the Nanshin ron doctrine of "southward advance".