Қоғамдық зиян келтіру: қылмыстық құқықтағы мәселелер мен эволюциясы

Кіріспе

Англияның қылмыстық құқығында, қоғамдық зиян келтіру – жалпы жұртшылықтың құқықтарына кедерес келтіретін заңға қайшы әрекет, жағдай немесе зат.

Заңның қайта қаралуы

R v Goldstein and Rimmington (2005) UKHL 63 ісінде екі бөлек апелляциялық шағым бірге қарастырылды. Лордтар өз шешімдерін заң мен оның тарихын егжей-тегжейлі қарастырудан бастады. Қорғау тарапы екі аргумент келтірді. Біріншісі, әдетте қылмыстық құқық бұзушылықтарға жататын көптеген жағдайлар енді заңдармен реттелген. Мысалы, 1997 жылғы Қорқытудан қорғау туралы заңның 1-тарауы бірнеше телефон қоңыраулары жасалған жағдайларда қолданылады, ал 1994 жылғы Қылмыстық әділет және қоғамдық тәртіп туралы заңның 63-тарауы полицияға "түнде (үзіліспен немесе үзіліссіз) күшейтілген музыка ойналатын және оның дыбысының күші, ұзақтығы және ойналатын уақыты жергілікті тұрғындарға ауыр қиындық туғызуы мүмкін" рейвке қатысушыларды немесе дайындалудағы адамдарды алып тастауға құқық береді. Бұл заңдар, іс жүзінде, жалпы құқық бойынша жасалған құқық бұзушылықты ескірген және ол енді ағылшын құқығында қылмыс ретінде қарастырылмайды. Лордтар тәжірибе жүзінде заңмен реттелген барлық құқық бұзушылықтар сол заңдарға сәйкес қаралатынымен келісті. Сондай-ақ, бұл жалпы құқық бойынша жасалған құқық бұзушылықты қолдану үшін өте шектеулі мүмкіндіктерді қалдыратынын мойындады. Алайда, соттардың жаңа құқық бұзушылықтар жасауға құқығы жоқ (R v Withers), және қолданыстағы құқық бұзушылықтарды кеңейтіп, өткен оқиғаларды қылмыстық қылмыс ретінде қарастыруға құқығы жоқ (R v Misra and Srivastava (2004) EWCA Crim 2375), сондай-ақ қолданыстағы құқық бұзушылықтарды жоюға құқығы жоқ. Дегенмен, R v Norbury және R v Johnson (Anthony) сияқты істер енді тиісті заңдарға сәйкес қаралады. Қорғау тарапының екінші аргументі заңның Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияның 7-бабына сәйкес болуы үшін қажетті нақтылықтың жетіспейтініне байланысты болды. Страсбургте қарастырылған жалпы құқық бойынша жасалған құқық бұзушылықтардың ішінде, "contra bonos mores" критерийіне ғана жеткілікті нақтылықтың болмауы анықталды (Hashman and Harrup v United Kingdom (1999) 30 EHRR 241). Сондықтан Лордтар Archbold-та анықталғандай, құқық бұзушылықтың жеткілікті нақтылыққа ие екенін, сондықтан кез келген заңгерден ұсынылып отырған әрекеттің қылмыстық болу мүмкіндігі туралы кеңес сұралғанда дұрыс жауап бере алатынын мәлімдеді.

In R v Goldstein and Rimmington (2005) UKHL 63 two separate appeal cases were considered together. The Lords began their judgment with a detailed review of the law and its history. Two arguments were raised by the defence. The first was that most of the factual situations that might otherwise have been criminal public nuisances had now been covered by statutes. Thus, for example, s. 1 Protection from Harassment Act 1997 would now be used in cases involving multiple telephone calls, and s. 63 Criminal Justice and Public Order Act 1994 confers powers on the police to remove persons attending or preparing for a rave "at which amplified music is played during the night (with or without intermissions) and is such as, by reason of its loudness and duration and the time at which it is played, is likely to cause serious distress to the inhabitants of the locality". These statutes had, in effect, made the common law offence redundant and it should no longer be considered an offence in English law. The Lords agreed that, as a matter of practice, all alleged offences falling within the remit of statutes would now be charged under those statutes. It also accepted that this left only a very small scope for the application of the common law offence. But, just as the courts had no power to create new offences (R v Withers), and could not widen existing offences so as to retrospectively criminalise conduct (R v Misra and Srivastava (2004) EWCA Crim 2375), it equally had no power to abolish existing offences. However, cases such as R v Norbury and R v Johnson (Anthony) would now be charged under the relevant statutes. The second argument raised by the defence was that the law lacked the certainty required to be valid under Article 7 of the European Convention on Human Rights. Of all the common law offences considered at Strasbourg, only the criterion of "contra bonos mores" had been held to lack the appropriate quality of certainty (see Hashman and Harrup v United Kingdom (1999) 30 EHRR 241). The Lords therefore held that, as defined in Archbold, the offence did have sufficient certainty so that any legal practitioner asked to advise on whether proposed conduct was likely to be criminal would be able to give an accurate answer.

Голдштейннің шағымдауы

Мәдени жағдайды көрсету үшін Голдштейн досына аз мөлшерде тұз салынған конверт жіберді. Бұл тұздың бір бөлігі пошта сұрыптау кеңсесінде конверттен төгіліп қалды, кеңсе сақтық шаралары ретінде жабылды, төгілген заттың қауіпті екенін анықтау үшін тексерулер жүргізілді. Лордтар сұрыптау кеңсесінің жабылуынан және сол күні хат жеткізілмеуінен көптеген адамдар зардап шеккенін мойындады, бірақ апелляциянттың тиісті кінәлі ниеті (mens rea) болмағанын айтты, себебі ол тұздың сұрыптау кеңсесінде немесе пошта арқылы жеткізу кезінде төгіліп қалуын білмеген немесе білуі керек болған (өйткені оған ақпарат алу мүмкіндігі болған).