Кіріспе

Боливиядағы құс түрлері

Көк тамақталғыш ара (Ara glaucogularis), сондай-ақ Канинде арасы немесе Ваглер арасы деп те аталады, Боливияның солтүстік-орталық бөлігіндегі Лос Льянос де Моксос деп аталатын шағын аймаққа ғана тән ара. 2014 жылы бұл түр Боливияның табиғи мұрасы ретінде заңмен бекітілді. 2010 жылға дейін, жергілікті халықтар оны "мачетеро" ритуалдық билері үшін "моксено" бас киімдерін жасау үшін аулаған. Жақындағы популяция және таралу аумағы бойынша бағалауларға сәйкес, жабайы табиғатта шамамен 208–303 ересек жеке құс қалған. Оның құлдырауына ұя үшін бәсекелестік, құстардың жыртқыштығы, кішкентай табиғи ареал және жергілікті халықтың аулауы, сондай-ақ үй жануарлары саудасы үшін ұстау себеп болды. Қазіргі қауіптерге аулау және түсу, сондай-ақ ағаш кесу, инвазивті түрлер, аурулар және өрт сөндіру үшін қолданылатын ұнтақтар немесе көбіктер кіреді. Оның салмағы шамамен 750 г және 950 г арасында. Жыныстық диморфизм айқын емес, бірақ еркектер әйелдерге қарағанда сәл ірі болады, олардың салмағы шамамен 750 г және 950 г. Жүзінде үлкен қара түсті мүсік тамырының түбінде көк қауырсындардан тұратын 5 немесе 6 көлденең жолақ бар, бұл әрбір көк тамақталғыш ара үшін бірегей және ересектерді жеке анықтау үшін қолданылуы мүмкін. Балапандардың көзінің түсі бастапқыда қара болып келеді және көздері ашылғаннан кейін тез қоңыр түске өтеді. Бір және үш жас аралығында көздері сұр, содан кейін ақ түске айналады. Ара жетілгенде, қабыршақ сары түске өтеді және 10 жастан кейін алтын мөлшері артады. Егде жастағы аралардың көзінің қабығы жұқарып, торлы қабатының артқы бөлігі көрінетін, қара сұр сақинамен қоршалған. Олар көбінесе 200 мен 300 метр биіктікте кездеседі, бірақ Армония қауымдастығы мен Лоро Парке Фонды жүргізген зерттеулерден кейін бұл көрсеткіш 350–400 метрге дейін артты. Әлемдік попугайлар қоры көптеген еріктілер мен қызметкерлерді ұяларды бақылауға және балапандарды жыртқыштардан қорғауға жұмылдырған. Балапандардың денсаулығы жақсы екеніне және ата-аналарынан жеткілікті тамақ алып жатқанына көз жеткізу үшін олар да үнемі тексеріледі. Қажет болған жағдайда, балапанға қосымша тамақ беріледі. Ұялар үшін қораптар салынды, қолданыстағы ұялар жақсартылды және жергілікті жер иелерінен қолдау алынды.

Құрып бара жатқан түрлер туралы заң

2013 жылдың 4 қарашасында көк танаулы ара, АҚШ Қоршаған ортаны қорғау қызметінің (USFWS) соңғы қаулысына сәйкес, Жойылып бара жатқан түрлер туралы заңға сәйкес тізімге енгізілді. Олардың тұтқында өсірілген үлкен санына байланысты, Америкалық құс шаруашылығы федерациясы федералды үкіметке 19 беттік үсыныс жолдап, тұтқында туған көк танаулы араларды тізімге енгізбеуді сұрады.

Құс шаруашылығы

Олар тұтқындықта табу оңай, ал тұтқындықтағы популяция шамамен 1000–1100 жеке құстан тұрады. Жеке құстар әлемдегі бірнеше зообақтарда сақталады, оның ішінде Боливиядағы Санта-Крус зообағы да бар. Тұтқындықтағы көк тамақталғыш аралар әскери арамен сәтті будандасты, нәтижесінде құс өсірушілер оларды «Корриентес аралары» деп атайтын ұрпақтар пайда болды. Бұл түрді сақтап қалу үшін бірнеше зообақтарда көбейту және қорғау жобалары іске қосылды. Сонымен қатар, қалған жабайы популяцияны қорғауға бағытталған жобалар да жүзеге асырылуда, бірақ қазіргі уақытта олардың саны әлі де азайып келеді. Жабайы табиғатта, Боливиядағы пальма тоғайларында, құстар өлі пальма ағаштарының қуыстарында, шіріген түйіндердегі тесіктерде және ағаштардың құрғаған бұтақтарында ұялайды. Барғанда, ата-аналар клачтан үшінші балапанды азықтандыруды минималды деңгейде ұстайды, бұл үлкен, басым балапандардың жоғалтылуына қарсы сақтандыру шарасы ретінде қарастырылады. Егер үлкен балапанға қайырсым болса, ата-ана кішкентай балапанды тамақтандыруға көшеді, ол белсенді тамақтандыру күнінен бастап тұрақты өсу қисыны көрсетеді. Осы физиологиялық реакция зерттеушілерге клачтан үшінші балапанды тұтқындықта өсіріп, оларды ұшуға дайын кезеңге жеткенде жабайы ұяларға қайтаруға мүмкіндік береді. Көк тамақталғыш аралар ерте ұялайды және басқа аралар көбейе бастағанға дейін осы сирек кездесетін ұя тесіктерін пайдаланады. Көк тамақталғыш араларды кейде, бірақ сирек, үй жануары ретінде ұстайды. Олар үйретілгенде, достық, икемді және мейірімді болады, кейбір жағдайларда тіпті адамдармен жақын қарым-қатынас жасайды. Бұл зиялы құс, көптеген попугайлар сияқты, денсаулығын сақтау үшін күн сайын бірнеше сағат бойы клеткадан шығып, адамдармен немесе басқа құстармен үнемі әлеуметтік байланыста болуы керек, бірақ кейде олармен бірге ұсталатын басқа құстарды қанауға бейім. Бұл түр иесінің мүлкіне зиян келтіру және оны бөлшектеу қабілетімен, сондай-ақ қадағаланбаған жағдайда клеткадан қашуға бейімділігімен белгілі. Олар басқа ірі ара түрлеріне қарағанда аз шулы, және сөйлеу қабілетімен танымал болмаса да, бірнеше сөзді еліктеуге үйренуі мүмкін. Дүниежүзілік попугайлар қоры көк тамақталғыш араларды ұзындығы 15 метр болатын қоршауда ұстауды және оларды тұрақты түрде үй ішінде ұстамауды ұсынады. Тұтқындықта 50 жылдан астам өмір сүре алады.