Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Камас-Крик шайқасы, 20 тамыз 1877 жылы, Нез Персе халқының Айдахо аймағындағы АҚШ армиясының лагеріне жасаған шабуылы және Нез Персе соғысы барысында болған шайқас еді. Нез Персе АҚШ атқыштар әскерінің үш ротасын жеңіп, әскерден қашу үшін шайқас жүріп, шегінуді жалғастырды.
The Battle of Camas Creek, August 20, 1877, was a raid by the Nez Perce people on a United States Army encampment in Idaho Territory and a subsequent battle during the Nez Perce War. The Nez Perce defeated three companies of U. S. cavalry and continued their fighting retreat to escape the army.
Өмірбаян
9-10 тамыздағы Үлкен тесіктің шайқасында ауыр зардап шеккеннен кейін Нез Персе Монтана территориясынан оңтүстікке қарай жүріп, Баннок асуында Айдахо территориясына қайта өтіп, Леми өзенінің аңғарына түсті. Нез Персе АҚШ әскерінің қуғындалып жатқанын білді; оларды шатастыру үшін олар Монтананың Ұлы жазықтарына дейінгі әдеттегі тікелей жолынан гөрі, нашар таныс айналма жолды таңдады. Олардың шегінуінің осы бөлігінде олардың бағытшысы және марш жетекшісі жартылай Нез Персе, жартылай француз, бірнеше есіммен танымал болған, олардың ең көп тарағаны – Покер Джо. Леми аңғарындағы ақ қоныс салушылар Нез Персе оларға қарай келе жатқаны туралы ескертілді және көпшілігі Леми қаласына қашып кетті. Нез Перселерді қуып жетелеп келе жатқан бригадир генерал Оливер О. Ховард оларды тікелей қуып бармады, керісінше, Йелоустоун ұлттық паркіне жақын жерде тосқауылдау үшін оңтүстік Монтана арқылы шығысқа қарай қысқа жолмен жүрді. Ховардтың 310 сарбазы, әртүрлі сандағы азаматтық еріктілер (әдетте бірнеше ондаған) және үнді барлаушылары болды, олардың көпшілігі Банноктар, сондай-ақ АҚШ-қа достық қарым-қатынаста болған Нез Перселер де бар еді. Ховард лейтенант Джордж Р. Бэкон басқаруымен 50 адамды, соның ішінде үнді барлаушыларын, алға жөнелтіп, Ред-Рок асуын күзетуге бұйрық берді, осылайша Ховард пен Бэкон әскерлері арасында Нез Перселерді ұстап алуды үміттенеді. Ховард екі айға созылған жорықта Нез Перселерді жеңе алмағаны үшін қатты сынға ілесе бастады. Үлкен тесіктегі шайқастағы шығындарынан кейін Ховардтың қуып жетелеп келген Нез Перселерінің саны шамамен 700 адамды, ал жауынгерлері 200-ден аспады.
After sustaining heavy casualties at the Battle of the Big Hole on August 9–10, the Nez Perce proceeded southward though Montana Territory, crossed into Idaho Territory again at Bannock Pass, and descended into the valley of the Lemhi River. The Nez Perce were aware that the U. S. Army was in pursuit; to confound them, they took a circuitous route less familiar than their usual direct route to the Montana Great Plains. During this section of their retreat, their guide and the leader of their march was a half Nez Perce, half French man of several names, the most common being Poker Joe. The White settlers in the Lemhi Valley had been warned that the Nez Perce might be coming their way and most of them had fled to the town of Lemhi. The pursuer of the Nez Perce, Brigadier General Oliver O. Howard, did not follow them directly, but rather took a shorter route to the east across southern Montana to intercept them near Yellowstone National Park. Howard had 310 soldiers plus a varying number of civilian volunteers, usually several dozen, and Indian scouts, primarily Bannocks, but also some Nez Perce friendly to the U. S. Howard detached 50 men, including Indian scouts, under Lt. George R. Bacon to rush ahead and guard Red Rock Pass, thus hoping to catch the Nez Perce between his and Bacon's soldiers. Howard was coming under severe criticism for his failure to defeat the Nez Perce during a campaign that had now lasted two months. The Nez Perce pursued by Howard probably numbered, after their losses at the Big Hole battle, about 700 persons with fewer than 200 warriors.
Бүркіт арығы
Үлкен тесік шайқасында көптеген нез персе әйелдері мен балаларының қаза болуы нез перселердің жас жауынгерлерінің арасында кек алуға деген құштарлықты тудырды, ал олардың басшылары оларды тоқтатып қана қоймады. 12 тамызда нез перселер Монтана штатындағы Ат-Прейриде бес шаруаны өлтірді. 13 тамызда Баннок асуы арқылы Айдахоға өткеннен кейін, нез перселер Кункшн жерінде ақтардың қоныстанған бекінісімен кездесті. "Көзілдірмен" және "Ақ құс" басшылары қоныстанғандармен кездесіп, оларға деген достығын білдірді. Екі күннен кейін нез перселер Бірч-Крикте сегіз жабық арбадан және сегіз ер адамнан тұратын керуенге кездесті. Алғашқы кездесу достық болды, бірақ үндістер виски талап еткеннен және оған қызмет етілгеннен кейін жағдай нашарлап, ақтардың бесеуі қаза тапты. Бір ақ адам қашып құтылды, ал екі қытайлық босатылды. Бір нез персе қаза болды, көбінесе басқа жауынгермен арақ ішіп ұрысқаннан. Басшылар қалған вискиді жерге төгіп, арбаларды өртеп жіберді.
The death of many Nez Perce women and children at the Big Hole Battle caused a thirst for revenge among the young warriors of the Nez Perce and their leaders were not able to restrain them. On August 12, the Nez Perce killed five ranchers on Horse Prairie, Montana. On August 13, after crossing into Idaho over Bannock Pass, the Nez Perce encountered a stockade full of White settlers at Junction. Leaders Looking Glass and White Bird met with the settlers and expressed their friendship for the settlers. Two days later, the Nez Perce on Birch Creek encountered a caravan of eight covered wagons and eight men. The initial contact was friendly, but after the Indians demanded and were served whiskey the situation became ugly and five of the Whites were killed. One White escaped and two Chinese were released. One Nez Perce was killed, apparently in a drunken brawl with another warrior. The leaders poured the remainder of the whiskey on the ground and burned the wagons.
Камас шалғайларына жүгіру
Бірш-Крик өзенінен Нез-Персе шығысқа қарай бұрылып, Генри көліне қарай бет алды. Говардтың жолы континенттік бөліністің ар жағындағы Монтанада солтүстікке қарай олармен қатар жүрді. Говардтың жоспары Монида асуы (қазіргі Интерстейт 15) арқылы Айдахоға өтіп, Дюбуа маңындағы Камас сағасында Нез-Перселерді тоқтату болды. 17 тамызда Говардты Джеймс Э. Каллауэй басқаратын 39 Вирджиния қаласының еріктілері қуып жетіп, Говардтың ат әскеріне қосылды. Сол күні капитан Рэндольф Норвуд пен екінші жаяу әскердің 4-тобы болып белгіленген елу жаңа ат әскері де Говардтың жасағына қосылды. Говард Камас сағасының жанында Нез-Перселерді тоқтатуға бар күшін жұмсады. Бірақ ол бір күн кешікті. Говардтың ат әскерінен бұрын Баноктық үндістері Нез-Перселердің арттық күштерін Камас Медоузға қарай жолды кесіп өтетінін көрді. Говардтың барлаушыларының бірі, бас әскербасы Буффало Хорн олардың лагерін көріп білді. 18 тамызда Нез-Перселер Камас Медоуста, Говардтан шығысқа қарай 15 миль (24 км) жерде, Спринг және Камас өзендерімен бөлінген жазықта орналасты. Нез-Перселер лагеріне Kamisnim Takin деген ат берді, ол "камас жазығы" дегенді білдіреді. Говард 19 тамызда Камас Медоузға жол тартты. Нез-Перселер сол күні ертең қарай шығысқа қарай жолға шықты. Говард сол түні лагерь құрып, оны Каллауэй лагері деп атады және "лагерьді барлық бағытта пикеттермен қоршауға" ерекше көңіл бөлді.
From Birch Creek the Nez Perce turned eastward and headed toward Henrys Lake. Howard's route paralleled them to the north in Montana on the other side of the continental divide. Howard's plan was to cross into Idaho at Monida Pass (present day Interstate 15) and intercept the Nez Perce at Camas Creek near Dubois. On August 17, Howard was overtaken by 39 Virginia City volunteers under the command of James E. Callaway, who joined Howard's cavalry. That same day, Captain Randolph Norwood and fifty fresh cavalry men, designated as Company 4 of the Second Infantry, also overtook Howard's command. Howard expended all energy to intercept the Nez Perce near Camas Creek. He was a day late. Bannock Indian scouts, ahead of Howard's cavalry, observed the Nez Perce rear guard cross the road toward Camas Meadows. Chief Buffalo Horn, one of Howard's scouts, obtained a view of their camp. On August 18, the Nez Perce camped at Camas Meadows 15 mile (24 km) to Howard's east in a meadow bisected by Spring and Camas creeks. The Nez Perce name for their camp was Kamisnim Takin, meaning "camas meadows". Howard marched to Camas Meadows on August 19. The Nez Perce had departed earlier that day, continuing eastward. Howard set up camp there that night, calling it Camp Callaway, and took "great pains" to "cover the camp with pickets in every direction."
Камас шалғыны шайқасы
Майор Санфордтың басшылығымен капитан Карр, Джексон және Норвудтың шамамен 150 сарбазы таңертең Нез-Перс тайпасы мен ұрланған есектерін қууға шықты. Нез-Перс тайпасының артқы күзеті оларды байқап, Каллавей лагерінен солтүстікке қарай 13 шақырым (8 миль) жерде шабуылға түсті. Бірнеше жауынгерлер есектерін лагерьке қарай айдап, ал қалғандары қара лава төбелері мен ақтал, жусан аралас қираған жерлерде орналасты. Шамамен 800 метр (жарым миль) ені бар шөпті далада бірнеше Нез-Перс сарбазы жұқа тізіммен орналасты. Ал, олардың қарсы бетінде 5 метрлік лава тізбегі бойлап созылып жатты. Санфорд және оның үш ротасы лава тізбегінің артында орналасып, Нез-Перс сарбаздарына алыстан оқ атуға дайындалды. Екі топ арасындағы қашықтық тиімді ату үшін тым алыс болды. Бірақ лейтенант Бенсонның жамбасына оқ тигенде, сарбаздар даладағы Нез-Перс сарбаздарының алдау мақсатында әрекет етіп жатқанын, ал қалғандары екі жақтан қоршауға тырысып жатқанын түсінді. Сондықтан Санфорд кернейшіге шегінуге бұйрық берді. Аттары артқа алынған атты әскердің шегінуі дүрлік пен шатаққа толы болды. Алайда, капитан Рэндольф Норвуд пен оның 50 сарбазы дереу шегіну бұйрығын орындамай, кері бағытта жылжып, қоршауға түскен Нез-Перс тайпасынан қауіп көріп, қорғаныс позициясын құрып, шайқасуға мәжбүр болды. Қалған екі рота оны тастап кетті. Келесі екі-төрт сағат бойы екі тарап та бір-біріне оқ жаудырды. Осы уақытта Хауард хабаршы арқылы атты әскер роталарының қиын жағдайда екенін естіп, Каллавей лагерінен күш-қуатпен шықты. Ол екі атты әскер ротасын тапты. Капитан Сэндфорд капитан Норвудтың қайда екенін және оның тағдыры қандай екенін білмейтінін мойындады. Хауард алға жылжып, орташа күнде Норвуд пен оның сарбаздарын лава тастың арасындағы мылтық орнында, жылқыларын қорғаған бірнеше тізбектелген қырқалардың шетінде тығырылып отырғанын көрді. Үндістер тарап кетті, шайқас аяқталды. Норвудтың бір сарбазы қаза тапты, екеуі ауыр жарақат алды, ал алтыдан тоғызға дейін жеңіл жарақат алды. Yellow Wolf: "Ешбір үнді сарбазы ауыр жарақат алмады, тек бір-екі адам ғана оқтан сыйылды" деді. Воттолен жамбасынан жарақат алды, ал Толектің басына оқ тиді. Шайқастан кейін кешке Хауард капитан Маркус Миллер басқаратын 280 жаяу әскермен күшейтілді. Екі күннен кейін, 22 тамызда, Буффало Хорн басқаратын 50 Баннок сарбазы лагерьге келді. Олар "шаштарына шаңғы қоңырауы мен қауырсын тағып, керемет киім киген" жауынгерлер еді. Оларға қолға түсіретін барлық Нез-Перс жылқылары уәделенген еді. Көрегендік қабілеті жоғары ақ сарбаз, Стэнтон Г. Фишер және Банноктар алдымен барлау жүргізді. Говард олардың артынан баяу ілесіп, Бафало Хед пен Банноктардың көпшілігі әскерден көңілі толып, үйлеріне қайтып кетті. Фишер: "Америкалықтардың жігіттері бұл іске тым баяу" деді. Нез-Перс тайпасы Йеллоустоун ұлттық паркіне кіргенін білгеннен кейін, Говард қууды тоқтатып, Генри көлінде бірнеше күн демалды. Говардтың әскері шаршап қалған еді, олар 26 күн бойы күніне 32 шақырымнан жүрген. Жарақат алғандар, әйелдер, балалар және қарттармен ауырланған Нез-Перс тайпасы одан да жылдам және алысқа жүрді. Бірақ бір журналистің сөзіне қарағанда, олар "тұрғындардан жылқы ұрлауға шеберлік танытқан". Осы уақытта Говардтың жоғары бастығы, генерал Филип Шеридан, Йеллоустоннан шыққанда Нез-Перс тайпасын жеңу үшін көптеген тайпалардан мыңнан астам тәжірибелі сарбаздар мен үнді сарбаздарын жинады.
Under the command of Major Sanford, the cavalry companies of Captains Carr, Jackson, and Norwood, numbering about 150 men, set off at dawn in pursuit of the Nez Perce and the stolen mules. The rear guard of the Nez Perce detected them and set up an ambush 8 mile (13 km) north of Camp Callaway. Several warriors continued driving the mules on to camp, and others deployed among hillocks of black lava and broken terrain dotted with Aspen trees and sagebrush. A few Nez Perce deployed in a thin skirmish line in a grassy meadow about a half mile (0.8 km) wide. The meadow was bordered on the opposite side by a lava ridge 18 feet (5 m) high and long. Sanford and his three companies took up positions behind the ridge and dismounted to return long distance fire from the Nez Perce. The distance between these lines was too great for effective marksmanship, but when a shot struck Lt. Benson in the hip the soldiers discovered that the Indians in the meadow were serving as a decoy, while others had been creeping forward on both flanks to enfilade the troops. Hence, Sanford ordered a bugler to call a retreat. The retreat of the cavalrymen whose horses had been taken to the rear was an occasion of excitement and confusion. Captain Randolph Norwood with fifty men, however, declined to obey immediately the order to retreat, but instead backtracked slowly to a strong position where he was forced by the encircling Nez Perce to halt, establish defensive positions, and fight it out. The other two companies had abandoned him, and for the next two to four hours, the two sides sniped at each other. Meanwhile, Howard received word via messenger that the cavalry companies were in trouble and sallied forth from Camp Callaway with reinforcements. He found the two retreating cavalry companies. Captain Sandford professed ignorance as to the location and fate of Captain Norwood. Howard pushed forward and, mid afternoon, came upon Norwood and his men crouching in their lava rock rifle pits located a few rods apart along the top and on the edges of a series of ridges that enclosed a protected area for their horses. The Indians melted away and the battle was over. Norwood had one man dead, two mortally wounded and six to nine wounded. Yellow Wolf stated that "no Indian was badly hurt, only one or two just grazed by bullets". Wottolen was wounded in the side, and Tholekt's head was creased. On the evening after the battle, Howard was reinforced by 280 infantry under Captain Marcus Miller. Two days later on August 22, fifty Bannocks, under the leadership of Buffalo Horn, rode into the camp. They were a "gorgeous set of warriors, hair dyed decorated with sleigh bells and feathers" and wearing buckskin and brightly colored blankets. They had been promised all the Nez Perce horses they could capture." An unusually talented White scout, Stanton G. Fisher, and the Bannocks explored ahead. Howard followed slowly, so slowly that Buffalo Head and many of the Bannocks quit the army in disgust and went home and Fisher commented, "Uncle Sam's boys are too slow for this business." After learning that the Nez Perce had crossed into the wilderness of Yellowstone National Park, Howard called a halt to the chase and rested for several days at Henrys Lake. Howard's troops were tired, having marched for 26 days averaging 20 mile (32 km) a day. The Nez Perce, burdened with wounded, women, children, and elderly had gone faster and further but, in the words of a journalist, they had the "faculty of stealing fresh horses from the settlers." Meanwhile, Howard's superior General Philip Sheridan was collecting more than one thousand experienced soldiers and Indian scouts from many tribes to defeat the Nez Perce when they emerged from Yellowstone.
Мұра
Хауардтың лагері орналасқан жерлер, оқиғаның басталу орны және кейінгі қоршау 1989 жылы «Камас Медоус шайқасы орындары» деп Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде тағайындалды. Бұл орындар Нез Перс Ұлттық тарихи паркі мен Нез Перс Ұлттық тарихи жолының құрамына кіреді. Лагерь орнындағы қабір тасынан басқа, бұл жерлер дамытылмаған күйде сақталған. Қоршау орнында капитан Норвудтың әскерлері қазған мылтық орлары бүгінге дейін жетіп қалған.
The sites of Howard's encampment, where the incident began, and the later siege, were designated a National Historic Landmark as the Camas Meadows Battle Sites in 1989, are part of the Nez Perce National Historical Park and the Nez Perce National Historic Trail. The sites are undeveloped, except for a grave marker at the site of the encampment. Rifle pits dug by Captain Norwood's men survive at the siege location.