Кіріспе

басқа да осы есімді адамдар

Иоанн Ибелинский (1215 – 1266 жылдың желтоқсаны), Яффа және Аскалон графы, көрнекті заңгер және Иерусалим Корольдігінен шыққан ең ұзақ заңдық трактаттың авторы болған. Ол Кипр Корольдігінің балиі Филипп Ибелиннің және Алиса Монбельярдтың ұлы, сондай-ақ "Бейрут ескі билеушісі" атанған Иоанн Ибелиннің сіңілі баласы. Оны оның ағасынан және Ибелин әулетінің басқа да Иоанн есімді мүшелерінен ажырату үшін кейде Яффалық Иоанн деп атайды.

Отбасы және ерте өмірі

Оның отбасы Ибелиндердің Кипрде қоныстанған алғашқы тармағы болды, себебі оның әкесі 1218–1227 жылдары аралық билік жүргізді. 1229 жылы Иоанн отбасымен бірге Кипрден қашып кетті, өйткені Фридрих II Кипрдегі Ибелин жерлерін басып алды. Олар Палестинаның солтүстігінде уақытша орналасты, онда олардың отбасына тиесілі жерлер болған. Ол 1232 жылы Касал-Имбер шайқасында болды, онда оның інісі Джон, "Бейруттың ескі билеушісі" Риккардо Филанджериден, Фридрихтің Шығыстағы өкілінен жеңілді. Шамамен 1240 жылы ол Мария Барбаронға (1263 жылы қайтыс болды) үйленді, ол Арменияның Хетум I-нің қарындасы және Кипр королі Генрих I-нің күйеу баласы болды. 1241 жылы ол Ибелиндер мен император арасындағы келісім жобасын дайындаған болуы мүмкін, онда Лестердің 6-шы графы Саймон де Монфорт патшалықты басқаруға тиіс болды. Бұл ұсыныс іске аспады, ал Саймон Киелі жерге келген жоқ; Ибелиндер Хоэнштауфендердің өкілдерімен жанжалды жалғастырды және 1242 жылы олар қарсыластарынан Тирді басып алды. Иоанн қоршауға қатысты.

Крест жорықтарына қатысу

Көп ұзамай, 1246 жылдан бастап жетінші крест жорығының басталған уақытына дейін, Иоанн Яффа мен Аскалон графы және Рамланың иесі болды. Рамла – Ибелиндердің ежелгі иелігі еді, бірақ Яффа мен Аскалон басқаларға тиесілі болды, соңғы кезде қаза тапқан Вальтер IV де Бриеннге, ал оның ұлы, Бриенн графы Иоанн (патша Генрихтің туысы) Ибелиннің сатып алуымен ығыстырылды. Бұл, мүмкін, Генрих патша, Иоанннің бірінші туысы, Иерусалимнің регенті болғанда және Кипр барондарына континенттік жерлерді бөліп, сонда адал база құрғанда болған шығар. Яффа енді шағын порты еді, ал Аскалонды 1247 жылы мамлюктер госпитальдықтардан басып алды. 1249 жылы Иоанн жетінші крест жорығына қосылып, Франция королі Людовик IX-тың Дамиеттаны басып алуына қатысты. Людовик Дамиетта тұтқынға алынғанда, бірақ Иоанн сол тағдырдан құтылған сияқты. 1252 жылы Людовик босатылып, әскерін Яффаға көшірді. Людовиктің констеблі және жылнамашысы Жан де Жуанвиль Иоаннды өте жақсы сипаттайды; ол Иоанннің гербін «көріп тұрған алтын, қызыл крестпен» деп сипаттады. Осы кезде Иоанн Шығыста өте танымал ие болды, сондай-ақ Англияның Генрих III және Иоаннға берген үкімді бекіткен Папа Иннокентий IV-ке хат жазды. 1253 жылы Генрих I қайтыс болды, ал 1254 жылы Людовик IX Францияға кетті, Иоаннды Иерусалимнің байлигі қалды. Иоанн Дамаскпен бейбітшілікке келді және Иерусалим әскерлерін Аскалонға шабуыл жасау үшін пайдаланды; 1256 жылы египеттіктер Яффаны қоршауға алды. Иоанн оларға қарсы шығып, жеңіске жетті, содан кейін байликті кузені, Арсуфтық Иоаннға тапсырды. Осы уақытта Аккодағы генуэздік және венециялық сауда қауымдастықтары «Сан-Сабас соғысында» қақтығысқа түсті. Иоанн венециялықтарды қолдады. Патшалыққа тәртіп орнату үшін Иоанн мен Антиохияның Богемонд VI Кипрдің жесір ханышасы Плезансты шақырып, корольдіктің регенттігін тапсырды. Дегенмен, венециялықтар 1258 жылы теңіз шайқасында генуэздіктерді жеңіп, генуэздіктер Аккодан кетіп қалды. Плезанс пен Гю Аккода болғанда, Ибелин әулетінің маңызы төмендеді, бірақ шамамен 1263 жылы Иоанн Плезанспен үрдіс бастады, бұл Папа Урбан IV-ті наразылық хаты жіберуге итермеледі. Осы уақытта Иоанннің әйелі мен балалары одан бөлек тұрған деп есептелді. Мария 1256 және 1263 жылдары Киликиядағы отбасына барып, әкесі Константин Баберонның өлім төсегінде қайтыс болғаннан кейін қайтыс болды. Египеттік мамлюк сұлтаны Баибарс Палестинада моңғолдармен соғысып жатқанда, Иоаннның көп нәрсе жасауы мүмкін болмады. Баибарс Яффаны вассалдыққа айналдырған болуы мүмкін, және оның портын Мысырға азық-түлік тасымалдау үшін пайдаланған. Иоанннің Баибарспен келісімі ұзаққа соқпады, ол 1266 жылы қайтыс болды. 1268 жылы Баибарс Яффаны басып алды.

Трактат

1264-1266 жылдары Ибелиннің Иоанны ең ауқымды заң трактатын жазды, қазір ол «Livre des Assises» деп белгілі. Бұл Левант аймағындағы ең ұзын трактат болып табылады және Иерусалимнің Ассиздері мен Жоғарғы Соттың рәсімдеріне арналған. Онда сонымен қатар Корольдіктің діни және барондық құрылымы, сондай-ақ корольдіктің әрбір вассалы королге қанша рыцарь міндетті екені туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген.