Кіріспе
Композиция техникасы
Пародиялық музыка немесе музыкалық пародия – бұрыннан бар (әдетте жақсы танымал) музыкалық идеялар мен/немесе ән мәтіндерін өзгерту немесе көшіру, сондай-ақ композитордың немесе орындаушының ерекше стилін, тіпті жалпы музыка стилін қайта бейнелеуді қамтиды. Музыкада пародия түрлі мақсаттарда және әртүрлі контекстерде қолданылған: күрделі композициялық тәсіл ретінде, белгілі әуенді жаңа сөздермен ұсыну үшін қайта пайдалану ретінде, сондай-ақ қасақана әзілді, тіпті есқарақылық, бұрынғы музыкалық материалды өңдеу ретінде, кейде сатиралық эффект үшін. Пародиялық музыканың мысалдары ретінде 16 ғасырдағы пародиялық мессалар, 20 ғасырдағы халық әндеріндегі халық мотивтерінің қолданылуы және концерттік залға арналған неоклассикалық туындыларды қарастыруға болады. "Пародия" сөзі осы мағынада музыката қолданыла беретін термин, одан бөлек, көбірек таралған қолданысы әзілдік эффект үшін жасалған пародияны білдіреді.
Этимология
"Пародия" сөзі постклассикалық латын тіліндегі parodia сөзінен туындаған, ол грек тіліндегі παρῳδία (сөзбе-сөз "елеулі поэма" немесе ән) сөзінен келген.
Қайта өрлеу дәуірі
Бұл грек терминінің алғашқы музыкалық қолданылуы 1587 жылы неміс композиторы Якоб Пайкстің пародиялық массасының титул бетінде бұрынғыда қолданылып келген латын тіліндегі *missa ad imitationem* немесе *missa super* тіркестерімен теңдестірілді. Бұл тіркестер қарыз алынған музыкалық материалдың бастауын көрсету үшін пайдаланылды. Грек терминдерін қалау Германиядағы Ренессанс гуманизмінің өркендеуімен байланысты болды, алайда бұл сөздің қолданылуы жиі емес және жай-кездейсоқ сипатта болды. "Пародия техникасы" термині тек қазіргі заманда ғана тарихи музыкалық зерттеулерде кеңінен қолданыла бастады, әсіресе 1913 жылы Питер Вагнердің *Geschichte der Messe* еңбегі жарық көргеннен кейін. *Grove's Dictionary of Music and Musicians* сөздігінде Майкл Тилмут пен Ричард Шерр осы жанр туралы былай деп жазады:
Бартоктің оркестрге арналған концертінде (1943) Шостаковичтің Ленинград симфониясынан алынған мотив пайда болады (содан кейін тромбонның дыбыстық әсері естіледі). Театрлық музыкада 18 ғасырдың балладалық операсы сол кездегі танымал мелодияларға сатирикалық әндерді қосып, кең ауқымды музыкалық пародиялардың бірін ұсынды. Моцарт *Così fan tutte* операсында опералық ариялардың әсемдігін пародиялады. Оның *Солғайлы флейта* шығармасы композитордың өлімінен кейінгі онжылдықтарда Венада пародияланды. Анна Расселдің *Жүзікке кіріспе* атты туындысы циклдың мәтіні мен музыкасын пародиялайды, олардың абсурдтығын академиялық лекция форматында көрсетеді. Оффенбах (Глюк, Доницетти және Мейербер сияқтылардың ішінде) жиі пародия жасайтын композитор болды. Савой операларында Салливан Гендель, Беллини, Моцарт, Верди және басқалардың стильдерін пародиялады. Оның өзінің музыкасы да содан бері пародияға айналды. Виктория дәуіріндегі бурлеск пен пантомимада жаңа мәтінмен танымал мелодияларды пайдалану кең таралған. 20 ғасырда Прокофьевтің Классикалық симфониясы және Стравинскийдің неоклассикалық туындылары (*Перінің сүйісі* және *Пульчинелла* сияқты) күрделі пародияны жаңғыртты. Бұл үрдіс Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін жалғасты, көптеген солдат әндері әнұрандардың мелодияларына негізделген (мысалы, "Бұл қиын соғыс аяқталғанда" ("Исада қандай досымыз бар") және "Біз Фред Карно әскеріміз" ("Шіркеудің бір негізі") әндері). Халық әндері көбінесе бұрыннан бар мелодияларға немесе олардың сәл өзгерткен нұсқаларына жазылған. Бұл өте көне (көбінесе әзіл-қалжыңсыз) музыкалық пародияның тағы бір түрі, ол бүгінге дейін сақталған. Мысалы, Боб Дилан ескі құл әні "No more auction block for me" әуенін "Blowin' in the Wind" әнінің негізі ретінде пайдаланды.
Bartók's Concerto for Orchestra (1943) features the appearance (followed by a trombone raspberry) of a theme from Shostakovich's Leningrad Symphony. In theatrical music, the 18th century ballad opera, which included satirical songs set to popular melodies of the time, involved some of the broadest musical parodies. In Così fan tutte Mozart parodied the elaborate solemnities of opera seria arias. His own The Magic Flute was the subject of Viennese parodies in the decades after his death. to Anna Russell's Introduction to the Ring, which parodies the words and music of the cycle by presenting their supposed absurdities in a mock academic lecture format. Offenbach, a frequent parodist (of among others Gluck, Donizetti and Meyerbeer), In the Savoy operas, Sullivan parodied the styles of Handel, Bellini, Mozart, Verdi and others. His own music has been parodied ever since. The parodic use of well known tunes with new lyrics is a common feature of Victorian burlesque and pantomime, British theatrical styles popularised in the 19th century. Serious parody was revived, in modified form, in the 20th century, with such works as Prokoviev's Classical Symphony and Stravinsky's neo classical works including The Fairy's Kiss and Pulcinella. This practice continued into the First World War, with many of the soldiers' songs being based on hymn tunes (for instance "When this lousy war is over", to the tune of "What a Friend We Have in Jesus" and "We are Fred Karno's Army", to the tune of "The Church's One Foundation"). Folk song has often been written to existing tunes, or slight modifications of them. This is another very old (and usually non humorous) kind of musical parody that still continues. For instance, Bob Dylan took the tune of the old slave song "No more auction block for me" as the basis for "Blowin' in the Wind".
Популярлы музыкадағы бұрынғы шығармалардың пародиялары
1940 жылдары Спайк Джонс және оның "Сити Сликерс" тобы танымал музыканы өзіндік стильде пародиялады – әндердің мәтінін өзгертпей, бұрынғы тыныш әндерге ерекше дыбыс эффектілерін және комедиялық элементтерді қосып. 1957 жылы Бродвейдегі "Ямайка" мюзиклі сол кездегі өте танымал коммерциялық калипсо музыкасын пародиалады. 1959 жылғы "Литтл Мэри Саншайн" қойылымы ескі опереттаны әжуалайтын, күшті пародияға негізделген мюзикл болды. Концерт залынан немесе лирикалық театрдан шыққан музыканы пародиалаушылардың қатарында Понкиэлли мен Салливан сияқты композиторлардың туындыларына комедиялық мәтін қосып танымал болған Аллан Шерман; және Салливан, халық музыкасы, рагтайм мен Вена опереттасын пародиалаган Том Лерер болды. Пианист Виктор Борж классикалық және опералық шығармаларды пародиалауымен де белгілі. Музыкалық сатирик Питер Шикеле Бах отбасының жаңадан табылған мүшесі деп есептелетін П.Д.К. Бахты жасады, оның шығармашылығы музыкатану ғылымын, барокко мен классикалық музыканың қағидаларын пародиалайды, сондай-ақ слэпстик комедиясының элементтерін қосады.
Орындау стильдері мен орындаушыларды пародиялау
Стен Фреберг 1950-1960 жылдары халық әндеріне пароди жасап, сол кездегі музыкалық конвенцияларды сатиралады, мысалы, Элвис Преслидің "Heartbreak Hotel" әні. Ойын тобының жетекшісі және пианист Пол Уэстон мен оның әйелі, әнші Джо Стаффорд, жаман кабарелік қойылымдарды пароди жасау үшін "Джонатан және Дарлин Эдвардс" атты музыкалық дуэт құрды. Британдық The Barron Knights тобы 1970-ші жылдары поп орындаушыларын пародилеу арқылы танымал болды, ал The Bar Steward Sons of Val Doonican қазіргі уақытта кең ауқымды жанрлардағы танымал әндердің комедиялық пародиларын, негізінен халық аспаптарында орындайды. "Weird Al" Yankovic және Bob Rivers сияқты пародистер әртүрлі әдістер қолданды, олар көбінесе өзгермеген музыкаға жаңа мәтін енгізді, ал Ричард Чиз және Lounge Against the Machine немесе The Lounge Kittens мәтінді сақтап, музыкалық стилді өзгертіп, рэп, металл және рок әндерін лаунж стилінде орындады. Еврей музыка жанрының пионері, композитор және әнші Кантри Йосси, православиелік еврей тақырыптарын жеткізу үшін кантри музыкасының және басқа да хиттердің мәтіндерін қайта жасайды. Музыкалық пародидің тағы бір мысалы – Мак-Саббат, Black Sabbath тобына құрмет көрсетіп, McDonald's тақырыбындағы реквизиттер мен костюмдерді пайдаланатын және фастфуд индустриясын сатиралайтын өзгеше мәтіндермен орындайтын топ. 21-шы ғасырдағы пародидің мысалы – 2005 жылғы "Altar Boyz" мюзиклі, ол христиан рок пен поптың "бой-бенд" стилін пародилейді.