Кіріспе

1787 жылы АҚШ штаттарының делегаттарының кездесуі

Конституциялық конвенция 1787 жылдың 25 мамырынан 17 қыркүйегіне дейін Филадельфияда өтті. Конвенция штаттар одағын және Конфедерация ережелері негізіндегі алғашқы үкімет жүйесін қайта қарастыру мақсатымен шақырылған болса да, оның көптеген жақтастары, олардың ішінде Вирджиниядан Джеймс Мэдисон және Нью-Йорктен Александр Гамильтон, қазіргі үкіметті түзетудің орнына жаңа үкімет құруды көздеді. Делегаттар Вирджиниялық Джордж Вашингтонды, Америка Тәуелсіздік соғысы кезіндегі Континенттік армияның бұрынғы бас қолбасшысы (1775–1783) және күшті ұлттық үкіметті жақтаушыны, конвенцияның төрағасы етіп сайлады. Конвенцияның нәтижесі – Америка Құрама Штаттарының Конституциясы, бұл оқиғаны американ тарихындағы ең маңызды шаралардың біріне жатқызды. Конвенция Филадельфиядағы бұрынғы Пенсильвания штатының мемлекеттік үйінде, қазір Тәуелсіздік залы деп аталатын жерде өтті. Ол кезде конвенция конституциялық конвенция деп аталмады. Ол сол кезде Федералдық конвенция, Филадельфия конвенциясы немесе Филадельфиядағы Ұлы конвенция деп белгілі болды. Көптеген делегаттар жаңа конституция жобалауға ниеттенбеді. Көптегендер конвенцияның мақсаты – қолданыстағы Конфедерация ережелерін жақсартуды талқылау және жобалау деп ойлады, әйтпесе қатысуға келіспес еді. Алайда, конвенция басталғаннан кейін, делегаттардың көпшілігі (бірақ барлығы емес) жаңа үкімет жүйесін құру мақсатында келісті, Конфедерация ережелерінің өңделген нұсқасы емес. Бірнеше кең жоспарлар ұсынылып, талқыланды, ең бастысы – Мэдисоннің Вирджиния жоспары және Уильям Патерсонның Нью-Джерси жоспары. Вирджиния жоспары жаңа үкіметтің негізі ретінде таңдалды, және делегаттар үш тармақтан (заң шығарушы, атқарушы және сот) тұратын федералдық үкіметтің жалпы жоспары туралы келісімге тез келді, сонымен қатар әр тармақтың негізгі рөлін анықтады. Алайда, тармақтардың нақты құрылымы мен өкілеттіктеріне қатысты келіспеушіліктер апталар бойы процесті тежеді және конвенцияның сәтті аяқталуына қауіп төндірді. Ең көп дау тудырған мәселелер заң шығарушы органға қатысты, атап айтқанда, екіпалаталы Конгрестің жоғарғы палатасы – Сенаттың құрамы мен сайлау тәртібі, сондай-ақ пропорционалды өкілдік штаттың географиялық аумағымен немесе халқымен анықталуы керек пе. Атқарушы биліктің рөлі де қызу талқыланды, оның ішінде атқарушы билікті үш адамға бөлу немесе билікті президент деп аталатын бір ғана басшыға жүктеу; президентті қалай сайлау; президенттік мерзімнің ұзақтығы және рұқсат етілген мерзімдер саны; қандай қылмыстар импичментке себеп болуы керек; және судьяларды заң шығарушы орган немесе атқарушы орган таңдауы керек пе. Сонымен қатар, құлдық та даулы мәселе болды, делегаттар қашқан құлдар туралы ережені енгізуді, құл саудасын жоюға рұқсат беруді және құлдарды пропорционалды өкілдікте есепке алуды талқылады. Конвенциядағы уақыттың көп бөлігі осы мәселелерді шешуге жұмсалды. Желтоқсан ортасында Коннектикут келісімі арқылы көптеген даулар шешілді, нәтижесінде Деталь комитеті жазған жобаға қолдау көрсетілді. Келесі апталарда тағы да өзгерістер мен келісімдер жасалса да, осы жобаның көп бөлігі Конституцияның дайын нұсқасында кездеседі. Тағы бірнеше мәселе талқыланып, шешімін тапқаннан кейін, Стиль комитеті қыркүйек айының басында соңғы нұсқасын дайындады. 17 қыркүйекте 55 делегаттың 39-ы дауыс беріп, оған қол қойды. Аяқталған Конституция жобасы бірнеше данада басылып, талқылаулар мен ратификациялау процесі басталды. Көп ұзамай ол газеттерде де жарияланды.

Тарихи контекст

Америка революциясы кезінде Американың 13 штаты отарлық үкіметтерін биліктерді бөлу принципіне негізделген республикалық конституциялармен алмастырды, үкіметті заң шығарушы, атқарушы және сот тармақтарына ұйымдастырды. Бұл революциялық конституциялар заң шығарушы билікті, халықты ең жақсы көрсететін орган деп есептеліп, заң шығарушы органға басымдық берді, соның ішінде атқарушы және сот тармақтарына дәстүрлі түрде тиесілі деп саналған биліктер де оған кірді. Штат губернаторларының маңызды өкілеттіктері болмады, ал штаттардың соттары мен судьялары сол кезде заң шығарушы тармақтың бақылауында болды. Екінші Континенттік Конгресс 1776 жылы Тәуелсіздік Декларациясын қабылдады, ал 13 штат Американдық күш-жігерді үйлестіру үшін тұрақты одақ құрды, осы арқылы Революциялық соғысты жеңіске жеткізуді мақсат етті. Бұл одақ, АҚШ, Конфедерацияның Ережелеріне сәйкес басқарылды, ол ұлттық конституция емес, тәуелсіз елдер арасындағы келісім-шарт сияқты болды. Екінші Континенттік Конгресс 1777 жылы Ережелерді қабылдады, бірақ барлық штаттар 1781 жылға дейін ратификацияламады. Ережелерге сәйкес, АҚШ негізінен тәуелсіз республикалардың федерациясы болды, ал Ережелер штаттардың егемендігі мен тәуелсіздігіне кепілдік берді. Конфедерацияны Конфедерация Конгресі басқарды, ол бір палаталы заң шығарушы орган болды, оның мүшелері штаттардың заң шығарушы органдары тарапынан сайланды және әр штатқа бір дауыс берілуге құқық берілді. Конгрестің өкілеттіктері соғыс жүргізу және сыртқы істерді басқарумен шектелді. Ол салықтар мен тарифтерді жинай алмады, тек штаттардан ақша сұрай алатын, ал қарызын төлемеген штаттарды төлеуге мәжбүрлей алмады. Ережелерге өзгерістер енгізу үшін штаттардың бірауыздан келісімі қажет болғандықтан, әр штат кез келген ұсынылған өзгеріске вето құқығына ие болды. Конгресс соғыс жариялау, келісімдер жасау немесе қарыз алу сияқты маңызды заңнамаларды қабылдау үшін үлкен көпшілікке (он үш штаттың тоғыз делегациясы) мұқтаж болды. Конфедерацияда атқарушы немесе сот тармақтары болмады, яғни Конфедерация үкіметінің өз заңдарын және келісімдерін штаттардың орындамауына қарсы орындауға тиімді құралдары болмады. Көп ұзамай, Конфедерация үкіметінің бастапқыда ұйымдастырылуы АҚШ алдында тұрған түрлі проблемаларды шешуге жеткіліксіз екендігі анық болды. Соғысты жеңудің маңызды міндеті орындалғаннан кейін штаттар елдің емес, өз мүдделерін ойлауға кірісті. 1780-ші жылдардың ортасына қарай штаттар Конгресске қаржы беруден бас тарта бастады, бұл үкімет сыртқы қарыздың пайызын төлей алмады, Огайо өзенінің бойында орналасқан сарбаздарға жалақы төлей алмады немесе Миссисипи өзеніндегі американдық теңіз жүзу құқықтарын испандық араласудан қорғай алмады. 1782 жылы Род-Айленд федералды қарыздарды өтеу үшін импортқа салық салуға Конгресске рұқсат беретін түзетуге вето қойды. 1785 жылы федералды салықты бекітуге екінші рет тырысты, бірақ бұл жолы Нью-Йорк оны мақұлдамады. Конфедерация Конгресінің сыртқы және мемлекетаралық сауданы реттеуге де билігі болмады. Ұлыбритания, Франция және Испания американдық кемелерге және өнімдерге шектеулер енгізді, ал АҚШ қарсы сауда саясатын үйлестіре алмады. Массачусетс және Пенсильвания британдық саудаға өзара баж салығын енгізген кезде, Коннектикут және Делавэр сияқты көршілес штаттар экономикалық артықшылық алу үшін еркін порттар құрды. Кейбір штаттар тіпті көршілес штаттардың саудасына кедендік алымдар қолдануды бастады. 1784 жылы Конгресс оған сыртқы саудаға билік беру үшін түзету ұсынды, бірақ штаттар бір ауыздан келіспеді. Көптеген жоғары санаттағы американдықтар штаттардың конституциялары тым демократиялық екендігіне шағымданып, нәтижесінде заң шығарушылар халыққа жақсылық жасаудан гөрі көпшіліктің мақұлдауын сақтауға тырысты. Ең маңызды мысал - штаттардың заң шығарушы органдары экономикалық көмекке қатысты шақыруларға қалай жауап берді. Көптеген адамдар соғыстан кейінгі экономикалық күйзеліске байланысты салықтар мен қарыздарды төлей алмады, бұл алтын мен күміс монеталардың жетіспеушілігімен күшейтілді. Штаттар қағаз ақша шығарып, оның құнын төмендетіп, салық және қарыз төлемдерін кейінге қалдыруды жеңілдетті. Бұл саясат несие берушілердің есебінен борышкерлерге артықшылық берді және Конгресске мұндай популистік заңдарды болдырмау үшін билік беру ұсынылды. Массачусетс үкіметі ұқсас көмек шараларын қабылдаудан бас тартқанда, ауылдық фермерлер 1786–1787 жылдардағы Шейс көтерілісінде күш қолданды. Бұл көтеріліс бұрынғы Революциялық соғыс капитаны, салық қарызы бар шағын фермер Даниэль Шейс басқарды, ол Континенталдық армиядағы қызметі үшін ешқашан төлем алмаған. Массачусетс бұл көтерілісті басуға бірнеше ай жұмсады, ал кейбіреулері мұндай бүліктерді басуға қабілетті федералды армияны қалады. Бұл және басқа да мәселелер көптеген Негіздейтін Аталарға Одақтың сол кезге дейін болған күйі бұзылу қаупінде екендігіне үлкен алаңдаушылық тудырды. 1786 жылдың қыркүйегінде бес штаттың делегаттары Аннаполис конвенциясында кездесіп, барлық штаттарды 1787 жылы Филадельфияда өтетін үлкен конвенцияға шақырды. 1787 жылдың 21 ақпанында Конфедерация Конгресі бұл конвенцияны «Конфедерацияның Ережелерін қайта қарау үшін ғана және осы мақсатта» мақұлдады. Конгресс конвенцияны тек қана Ережелерге қажетті өзгерістерді енгізу және ратификациялау үшін есеп беруге болатын жағдайда мақұлдады. Род-Айленд делегаттар жіберуден бас тартқан жалғыз штат болды және ол 1790 жылдың мамырында Конституцияны ратификациялаған соңғы штат болды.

Операциялар мен рәсімдер

Алғашында 14 мамырда басталуы жоспарланған конгресс, 18-ғасырдың соңында саяхат ету қиындықтарына байланысты таңдалған делегаттардың көп бөлігі сол күні қатыса алмағандықтан кейінге шегерілді. 14 мамырда тек Вирджиния және Пенсильвания штаттарынан келген делегаттар ғана қатысты. Конгресс 25 мамырда ғана жеті штаттың кворумын қамтамасыз еткен соң, Пенсильвания штатының Мемлекеттік үйінде бастала алды. Нью-Гэмпшир делегаттары конгреске 23 шілдеде, іс-шараның жартысынан асып кеткен соң қосылды. Конгресс алғашқы ішкі жұмыстардың бірі ретінде төраға сайлады, бірауыздан Джордж Вашингтонды конгресс президенті етіп тағайындады. Содан кейін конгресс Джордж Уайт (төраға), Чарльз Пинкни және Александр Гамильтоннан тұратын комитет әзірлеген ережелерді қабылдады. Әр штаттың делегациясы штат делегаттарының көпшілік пікіріне сәйкес, ұсынысқа қолдау білдіру немесе қарсы дауыс беру үшін бір дауысқа ие болды. Бұл ереже кіші штаттардың ықпалын арттырды. Егер штаттың делегаттары арасында дауыс тең бөлінген жағдайда, штат дауыс бермеді. Конгресс бойында делегаттар үнемі келіп-кетіп отырды. Көбінесе күніне 30-40 делегат қатысты, және әр штаттың кворумға қатысты өз талаптары болды. Мэриленд және Коннектикут штаттары бір делегаттың дауыс беруіне рұқсат берді, ал Нью-Йорк штаттары үш делегатының барлығының қатысуын талап етті. Егер штаттың жеткілікті делегаты болмаса, штат дауыс бермеді. Нью-Йорк штатының үш делегатының екеуі, Джон Лансинг және Роберт Йейтс, 10 шілдеде конгресстен шығып, оралу ниетін білдірмегеннен кейін, Нью-Йорк штаты енді ешқандай ұсынысқа дауыс бере алмады, бірақ Александр Гамильтон дебаттар кезінде сөйлеуді кейде жалғастырды. Ережелер делегаттарға бұрынғы шешімдерді қайта қарауды талап етуге мүмкіндік берді. Бұл делегаттарға даулы ұсыныстардың күшін бағалау үшін сынақ дауыс беруге және консенсусқа жету үшін өз пікірлерін өзгертуге мүмкіндік берді. Сондай-ақ, талқылаулар мен дауыс берулер кездесу аяқталғанға дейін құпия сақталады деп келісілді. Шілде айының күшті ыстығына қарамастан, кездесу залының терезелері процедураны жасыру үшін жабылып, шегеленді. Уильям Джексон хатшы болып сайланғанымен, оның жазбалары қысқа болды және көп мәлімет қамтыған жоқ. 1787 жылғы Федералдық конвенциядағы дебаттар туралы Мэдисонның жазбалары, Йейтстің шілде айының ортасына дейін сақтаған жазбаларымен бірге, конвенцияның ең толық тізімі болып табылады. Құпиялылыққа берген уәдесіне байланысты Мэдисонның есебі 1836 жылы қайтыс болғаннан кейін ғана жарияланды, ал Йейтстің конвенцияның алғашқы екі айы туралы жазбалары 1821 жылы жарияланды.

Мэдисонның жобасы

Вирджиния штатынан Джеймс Мэдисон Филадельфияға он бір күн бұрын келді және конвенцияның күн тәртібін белгілеуге ниеттенді. Конвенцияға дейін Мэдисон ежелгі Грекия және қазіргі Швейцария сияқты тарих бойындағы республикалар мен конфедерацияларды зерттеді. 1787 жылдың сәуір айында ол «Америка Құрама Штаттарының саяси жүйесінің кемшіліктері» деген тақырыптағы құжатты жазды, онда американдық саяси жүйе жүйелі түрде бағаланып, оның әлсіз тұстарын жою үшін шешімдер ұсынылды. Оның алдын ала дайындығының арқасында Мэдисонның конституциялық реформалардың жоспары конвенцияның талқылауларының бастапқы нүктесіне айналды. Мэдисон Американың мәселелерін шешудің жолы күшті орталық үкіметке негізделуі керек деп сенді. Конгресске міндетті салық салу өкілеттігі, сондай-ақ сыртқы және штараралық сауданы реттеу өкілеттігі қажет болды. Федералды үкіметтің билігіне мемлекеттердің араласуын болдырмау үшін Мэдисон федералдық үстемдікті қамтамасыз етудің қажеттігіне сенді, мысалы, Конгрестің қарсы келмейтін штаттарға күш қолдану және федералды сот жүйесін құру туралы нақты құқығы. Мэдисон Конгрестегі өкілдік әдісінің өзгеруі керек деп те ойлады. Мэдисонның жоспарына сәйкес, Конгресс азаматтарға тікелей билік жүзеге асыратындықтан, тек штаттар арқылы емес, өкілдік халық санына пропорционалды болуы керек, ал халық саны көп штаттар Конгресте көбірек дауысқа ие болуы керек. Мэдисон көпшіліктің тираниясын болдырмау туралы да алаңдады. Үкімет қоғамды бөліп тұратын әртүрлі фракциялар мен мүдделер тобы арасында бейтарап болуы керек – несие берушілер мен борышкерлер, байлар мен кедейлер, немесе фермерлер, саудагерлер мен өндірушілер. Мэдисон бір фракцияның мемлекет ішінде үкіметті оңай бақылауға ала алатынын, бірақ көптеген әртүрлі мүдделер тобынан тұратын ұлттық үкіметке үстемдік етуі қиын болады деп сенді. Үкімет шенеуніктерді көпшілік фракцияның қысымынан одан да оқшаулау үшін құрылуы мүмкін. Ұлттық билікті де, азшылықтардың құқықтарын да қорғау үшін Мэдисон Конгреске штаттық заңдарға вето құқығы берілуі керек деп санды.

Алғашқы пікірталастар

Конгресс ресми түрде басталуын күтіп тұрғанда, Мэдисон өзінің бастапқы ұсынысын жасады, ол Вирджиния жоспары деп аталды және оның мықты ұлтшыл көзқарастарын көрсететін болды. Вирджиния және Пенсильвания делегаттары Мэдисонның жоспарымен келісіп, конвенция ішіндегі басым коалиция құрды. Жоспар штаттық үкіметтердің үлгісінде жасалды және негізгі принциптерді баяндайтын он бес қаулыдан тұрды. Ол АҚШ Конституциясының маңызды бөлігіне айналатын тексерулер мен тепе-теңдік жүйесін қамтымады. Ол жоғары ұлттық үкімет құруды көздеді және Конфедерацияның Ережелерінен түбегейлі айырмашылықты білдірді. 29 мамырда Вирджиния губернаторы Эдмунд Рэндольф конвенцияға Вирджиния жоспарын ұсынды. Сол күні Оңтүстік Каролинадан Чарльз Пинкни де ұлттық үкіметтің билігін арттыратын өзінің жоспарын ұсынды; алайда Вирджиния жоспарының қолдаушылары Пинкнидің жоспарына қарағанда оған көбірек назар аударылғанын қамтамасыз етті. Пинкнидің көптеген идеялары Конституцияның соңғы нұсқасында орын алды. Оның жоспары Делегаттар палатасы мен Сенаттан тұратын екіпалаталы заң шығарушы орган құруды көздеді. Халық сайлаған Палата төрт жылдық мерзімге сайланатын және төрт аймақтың бірін өкілдік ететін сенаторларды сайлайтын еді. Ұлттық заң шығарушы орган штат заңдарына вето құқығына ие болар еді. Заң шығарушы орган президент деп аталатын бас атқарушыны сайлар еді. Президент және оның кабинеті заңдарға вето құқығына ие болар еді. Жоспарға ұлттық сот жүйесі де кірді. 30 мамырда Конвент, губернатор Морристің өтініші бойынша, "жоғары заң шығарушы, атқарушы және сот билігінен тұратын ұлттық үкімет құрылуы керек" дегенге келісті. Бұл Конвенцияның Конфедерацияның Ережелерін өзгерту ғана емес, жаңа үкімет құру мандатына қадам жасауының алғашқы қадамы болды. Жоғарғы ұлттық үкімет идеясына келіскеннен кейін, конвент Вирджиния жоспарының нақты бөліктерін талқылай бастады.

Конгресс

Вирджиния жоспары конфедерацияның бірпалаталы конгресін екіпалаталы конгреспен алмастыруды көздеді. Бұл "жеке штаттардың құзыретсіздік танытқан барлық жағдайларда" заң шығару өкілеттігіне ие, шын мәнінде ұлттық заң шығару органы болар еді. Ол сондай-ақ штаттардың заңдарына вето қою құқығына ие болар еді. Конгрестің екі палатасындағы өкілдік, штаттардың салық төлеу арқылы көрсетілген байлығына (жарна квоталары) немесе әр штаттың құл емес халқының санына пропорционалды түрде бөлінер еді. Конгрестің төменгі палатасы халық тарапынан тікелей сайланатын болса, жоғарғы палата штаттық заң шығарушы органдар ұсынған үміткерлерден төменгі палата тарапынан сайланатын еді.

Пропорционалдық өкілдік

Жоғарғы ұлттық үкімет құруға келіскеннен кейін делегаттар Вирджиния жоспарының Конгресте пропорционалды өкілдік туралы ұсынысына көшті. Вирджиния, Пенсильвания және Массачусетс штаттары, ең көп халқы бар штаттар, Конфедерация Конгресінде бір штаттан бір дауыс қағидасынан наразы болды, себебі олар ұлттың жартысынан астамын құрағанына қарамастан, кішірек штаттармен дауысқа түсіп жеңілуі мүмкін еді. Дегенмен, делегаттар өкілдерді қалай бөлу керектігі мәселесінде келіспеді. Оңтүстік штаттарының делегаттарына үлестік квоталар ұнады, себебі олар құлдарды да есепке алатын еді, бірақ Массачусетс штатының Руфус Кинг мұндай схеманың іс жүзінде орындалуы қиын екенін атап өтті. Егер ұлттық үкімет тікелей салықтар салса (ал келесі ғасырда мұндай жағдай сирек болды), онда өкілдерді тағайындау мүмкін болмайтынын айтты. Сенімді деректердің жетіспеуіне байланысты мұндай квоталарды есептеу де қиындық тудырар еді. Өкілдікті "еркін тұрғындардың" санына негіздеу Оңтүстік штаттарының делегаттарына ұнамады, себебі онда халықтың қырық пайызы құлдардан тұрды. Бұған қоса, кіші штаттар өздерінің ықпалын азайтатын кез келген өзгеріске қарсы болды. Делавэр делегациясы пропорционалды өкілдік тең өкілдіктің орнына келсе, Конвенттен шығып кететінін мәлімдеді, сондықтан үлестіру мәселесі бойынша пікірсайыс кейінге шегерілді. 9 маусымда Нью-Джерси штатының Вильям Патерсон делегаттарға олардың Филадельфияға ұлттық үкімет құру үшін емес, Конфедерацияның Ережелерін қайта қарау үшін жіберілгенін еске салды. Ол Конфедерация Конгресіне штаттарды мәжбүрлеу құқығын қоса алғанда, жаңа өкілеттіктер қажет екенімен келіссе де, конфедерацияның штаттар үшін тең өкілдік принципін сақтауын қатысты түрде айтты. Джеймс Мэдисон оның сөздерін былай деп жазды:

[Конфедерацияның Ережелері] осылайша Конвенттің барлық іс-қимылдарының дұрыс негізі болды. Біз оның шегінде қалуымыз керек, әйтпесе сайлаушылар бізді билікті тартып алумен айыптайды. Бізге берілген комиссиялар тек біздің өкілеттігімізді ғана емес, сондай-ақ біздің талқылап отырған мәселе бойынша штаттардың пікірін көрсетті. Ұлттық [үкімет] федералды үкіметтен ерекшеленеді, олардың ешқайсысының да ойына мұндай идея келген емес, және біз өзімізді қоғамдық пікірге бейімдеуіміз керек. Бізде федералды схемадан тысқарыға шығуға құқық жоқ, тіпті егер бізде құқық болған күнде де, халық мұндай өзгеріске дайын емес. Біз халықтың қалауын істеуіміз керек, халық біздің қалауымызды істемейді.

Екі палаталылық

31 мамырда делегаттар Конгресс құрылымын және оның мүшелерін қалай сайлау керектігін талқылады. Заң шығарушы органды жоғарғы және төменгі палатаға бөлу бұрыннан таныс болды және кең қолдауға ие болды. Ұлыбритания Парламенті сайланған Өкілдер палатасымен және мұрагерлік Лордтар палатасымен құрылған. Пенсильвания штатынан басқа барлық штаттарда екіпалаталы заң шығарушы органдар болды. Делегаттар Конгрестің әр палатасы заң жобаларын бастамамен ұсына алатынына келісті. Сондай-ақ, жаңа Конгресс Конфедерация Конгресінің барлық заң шығару өкілеттіктеріне ие болады және штат заңдарына вето құқығына ие болады деп келісті. Төменгі палатаның, яғни Өкілдер палатасының халықтан сайлануына қарсылықтар болды. Массачусетс штатынан Элбридж Джерри және Коннектикут штатынан Роджер Шерман халықтың демагогтардың сөздеріне оңай сенеді деп қорқып, халықтан сайлау халық арасында тәртіпсіздік пен анархияға әкелуі мүмкін деп ойлады. Оңтүстік Каролина штатынан Пирс Батлер саяси билікті тек байлар мен мүлікті иеленген адамдарға ғана сенуге болатынына сенді. Алайда, конвенттің көпшілігі халықтан сайлауды қолдады. Вирджиния штатынан Джордж Мейсон төменгі палатаның "үкіметтің демократиялық қағидаларын сақтауға арналған негізгі орын" болуы керек деді. Жоғарғы палата, яғни Сенат төменгі палатадан кіші және таңдамалы болуы керек деген жалпы пікір қалыптасты. Оның мүшелері азаматтардың арасынан ең зиялы және ізгі адамдардан таңдалуы тиіс. Делегаттар тәжірибе көрсеткендей, демократиялық жолмен сайланған төменгі палатаның артық әрекеттерін тежеу үшін мұндай жоғарғы палатаның қажеттігіне көз жеткізді. Вирджиния жоспарының Сенатты сайлау әдісі көбірек дау тудырды. Штаттардың билігін сақтауға мүдделі делегаттар сенаторларды штаттық заң шығарушы органдардың сайлауын ұсынды, ал Пенсильвания штатынан Джеймс Уилсон халықтың тікелей сайлауын ұсынды. Тек 7 маусымда делегаттар штаттық заң шығарушы органдардың сенаторларды сайлайтыны туралы бір ауыздан шешім қабылдады.

Үш-бесіншілік қатынас

Пропорционалды сайлау мәселесі бойынша үш ірі мемлекет сегіз кіші мемлекеттің қарсылығына тап болды. Джеймс Уилсон ірі штаттардың Оңтүстік штаттары – Джорджия мен Каролинаның қолдауына мұқтаж екенін түсінді. Осы оңтүстік штаттарының делегаттары үшін басты мәселе құлдықты қорғау болатын. Оңтүстік Каролинаның Джон Ратледжімен бірлесіп жұмыс істеген Уилсон, сондай-ақ Оңтүстік Каролинаның Чарльз Пинкни және Коннектикут штатының Роджер Шермен 11 маусымда «Үштен бес» келісімін ұсынды. Бұл қаулы Өкілдер палатасындағы орындарды штаттың еркін халқының санына және оның құлдарының үштен бес бөлігіне сәйкес бөлуді қарастырды. Тоғыз штат мақұлдады, ал Нью-Джерси мен Делавэр ғана қарсы дауыс берді. Бұл келісім Оңтүстікке кем дегенде он екі қосымша конгрессмен мен сайлаушылар алқасының дауысын әкелді. Сол күні ірі штаттар мен құлдарды ұстаушы штаттардың альянсы Сенаттағы орындарға да үштен бес қатынасын қолдануға қол жеткізді (бірақ бұл кейіннен күштен шығарылды).

Атқарушы билік

Ағылшын заңдары үкіметтің екі бөлек функциясы бар деп танығандықтан – заң шығару, заң шығарушы органда іске асырылатын, және заң орындау, король мен оның соттарында іске асырылатын – заң шығарушы және атқарушы-сот билігінен заң шығарушы биліктің бөлінуі табиғи және талассыз мәселе болды. Дегенмен, атқарушы биліктің нысаны, оның өкілеттіктері және оны қалай таңдау керектігі 1787 жылғы жаз бойында үнемі дау тудыратын мәселелерге айналды. Сол кезде мұрагерлік емес, үлгі ретінде қолданыла алатын атқарушы билікке ие елдердің саны аз еді. Голландия Республикасын штадтхолдер басқарды, бірақ бұл лауазым көбінесе Оранж үйінің мүшелеріне мұрагерлікпен берілді. Швейцария Конфедерациясының біртұтас басшысы болған жоқ, ал Киелі Рим империясы мен Польша-Литва одағының сайланатын монархиялары бұрыс жолмен басқарылатындығы айтылды. Отаршылдық тәжірибелерінен туындаған салдарда, американдықтар күшті бас атқарушыға сенімсіздікпен қарады. Конфедерацияның Ережелеріне сәйкес, атқарушы билікке ең жақын орган – Штаттар комитеті болды, ол Конгресс отырысқа үзіліс берген кезде үкіметтік істерді жүргізуге өкілеттік алды. Алайда, бұл орган көбінесе жаттыққан жоқ. Революциялық штаттардың конституциялары губернаторларды заң шығарушы органдарға бағынышты етіп, оларға заңдарға вето құқығын бермеді. Вето құқығы болмағандықтан, губернаторлар азшылықтардың құқықтарына қауіп төндіретін заңдарды тоқтатуға мүмкіндік алмады. Штаттар губернаторларды әртүрлі жолдармен таңдады. Көптеген штаттардың конституциялары оларды таңдау үшін заң шығарушы органдарға өкілеттік берді, бірақ бірнеше штат халықтың тікелей сайлауына рұқсат берді. Пенсильванияда халық атқарушы кеңесін сайлады, ал заң шығарушы орган оның бір мүшесін бас атқарушы етіп тағайындады. Вирджиния жоспары Конгресс таңдайтын ұлттық атқарушыны ұсынды. Ол ұлттық заңдарды орындауға және соғыс жариялауға, келісімдер жасауға өкілеттік алды. Атқарушы орган жеке тұлға болады, әлде адамдар тобы болады деген мәселе шешілмеді. Атқарушы билік, «жеткілікті сандағы» федералды судьялармен бірге, Конгрестің кез келген актісіне вето қою құқығы бар Ревизия кеңесін құрады. Бұл вето Конгрестің екі палатасында да белгісіз дауыс санымен күшін жоюға болатын еді.

Бірыңғай атқарушы

Джеймс Уилсон Вирджиния жоспары атқарушы билікті Конгресске тым тәуелді етеді деп қорқыныш білдірді. Ол бір ғана, біртұтас атқарушы орган болуы керек деп талап етті. Көптеген атқарушы органдардың мүшелері әртүрлі аймақтардан сайлануы мүмкін және аймақтық мүдделерді қорғайды. Уилсонның пікірінше, бүкіл ұлтты тек бір ғана атқарушы орган ұсынуға қабілетті, сонымен қатар үкіметке "энергия, жылдамдық және жауапкершілік" сыйлайды. Уилсон президенттік құрылымын жобалауға шотланд ағартушылығындағы азаматтық қасиет туралы түсінігін пайдаланды. Міндет – республикаға лайықты және жалпы азаматтардың азаматтық қасиетіне негізделген дұрыс құрылған атқарушы билікті құру болды. Ол 56 рет сөйлеп, белсенді, тәуелсіз және есеп беретін басшыны қажет етті. Ол американдық қоғамдағы сыныптық қайшылықтың орташа деңгейі қоғамдық қарым-қатынастар мен сыныптар арасындағы достық сезімдерін тудырады, бұл президенттің бүкіл американ халқының символдық көшбасшысы болуына мүмкіндік береді деп сенді. Уилсон қатысты саяси партиялардың ащы даулы болу мүмкіндігін ескермеді. Ол халық егемендігін Американы біріктіретін және халық пен президенттік әкімшіліктің мүдделерін байланыстыратын байланыс құралы ретінде қарастырды. Уилсон халықтың адамы болатын, қоғамдық игілік үшін ұлттық жауапкершілікті жүзеге асыратын және көптеген жасырын конгрессмендерге қарағанда, ашықтық пен есептілікті қамтамасыз ететін айқын ұлттық көшбасшы болатын президентті көздеді. 1 маусымда Уилсон "атқарушы билік бір адамнан тұруы керек" деп ұсынды. Бұл ұсынысты Чарльз Пинкни қолдады, оның жоспары бір атқарушы билікті талап етіп, осы лауазымды "президент" деп атады. Эдмунд Рэндольф Уилсонның атқарушы билікке "күштілік" қажеттігімен келісті, бірақ ол "монархияның бастамасы" деп қорқыныш білдірген біртұтас атқарушы билікті мақұлдамады. Рэндольф пен Джордж Мейсон біртұтас атқарушы билікке қарсы оппозицияны басқарды, бірақ көптеген делегаттар Уилсонмен келісті. Джордж Вашингтонның бірінші президент болуы мүмкін болғандықтан, біртұтас атқарушы биліктің жақтастарына үлкен коалиция құруға мүмкіндік берді. Уилсонның бір басшыны тағайындау туралы ұсынысы 4 маусымда қабылданды. Бастапқыда конвенция атқарушы биліктің өкілеттігін жеті жылға белгіледі, бірақ бұл мәселе қайта қаралатын болады.

Сайлау және орнынан түсу

Уилсон сондай-ақ, атқарушы биліктің халық тарапынан тікелей сайлануы керек деп талас келтірді. Тек тікелей сайлау арқылы ғана атқарушы билік Конгрестен де, штаттардан да тәуелсіз бола алады. Бұл пікір көпке ұнаған жоқ. Роджер Шерман, Элбридж Джерри және Пирс Батлер сияқты бірнеше делегаттар атқарушы билікті тікелей сайлауға қарсы болды, себебі олар халықты оңай манипуляциялауға болатынын санады. Алайда, көптеген делегаттар сайлаушылардың зиялы деңгейіне күмән келтірген жоқ, керісінше, 18-ғасырдың соңында ақпараттың таралуының баяулығы оларды алаңдатты. Ақпараттың жетіспеуіне байланысты, делегаттар орташа сайлаушының кандидаттар туралы толыққанды ақпарат алып, білгілікті шешім қабылдай алмайтынінен қорқып отырды. Шерман парламенттік жүйеге ұқсас ұсыныс жасады, онда атқарушы билік заң шығарушы орган тарапынан тағайындалып, оған тікелей жауапты болуы керек. Көптеген делегаттар президенттің Конгресс тарапынан жеті жылдық мерзімге сайлануын жақтады, бірақ бұл заң шығарушы органға тым көп билік береді деген алаңдаушылық туды. Оңтүстік штаттарының делегаттары штаттық заң шығарушы органдардың таңдауын қолдады, бірақ Мэдисон сияқты ұлтшылдар бұған қарсы болды, олар мұндай президент ұлттық бірліктің символы емес, түрлі штаттардың мүдделері арасындағы делдалға айналады деп қорқып еді. Ақырында, 2 маусымда конвенция ұлттық заң шығарушы органға атқарушы билікті бір ғана 7 жылдық мерзімге таңдауды ұсынды және келісті, бірақ бұл ұсыныс кейін өзгертілді. Тікелей сайлау мүмкін емес екенін түсінген Уилсон сайлаушылар алқасын ұсынды – штаттар округтерге бөлінеді, онда сайлаушылар сайлаушыларды таңдайды, ал олар президентті сайлайды. Бұл биліктердің бөлінуін сақтап, штаттық заң шығарушы органдарды таңдау процесінен шеттетеді. Алайда, бастапқыда бұл ұсынысқа көп қолдау көрсетілмеді. Атқарушы билік мәселесі шешілуі керек болған соңғы маңызды мәселелердің бірі болды. Шешім сайлаушылар алқасының ұсынысына сәйкес келтірілді. Сол кезде, қазіргі саяси партиялардың қалыптасуына дейін, кандидаттардың сайлаушылар алқасының көпшілігін жинамай қалуы мүмкін деген алаңдаушылық кең тараған еді. Сондықтан, бұл мәселені шешудің жолы даулы болды. Көптеген делегаттардың пікірінше, өкілдер палатасы президентті таңдауы керек, себебі ол халықтың еркін ең жақсы көрсетеді. Бұл кіші штаттардан келген делегаттардың арасында наразылық тудырды, олар бұл олардың штаттарын артықшылықсыз жағдайға түсіретінін түсінді. Бұл дауды шешу үшін конвенция келісімге келді, егер кандидаттың сайлаушылар алқасының көпшілігі болмаса, өкілдер палатасы президентті сайлайды, бірақ әр штаттың делегациясы жеке дауыс бермей, бірыңғай блок ретінде дауыс береді. Вирджиния жоспарында атқарушы билікті қызметтен алу ережесі болған жоқ. 2 маусымда Делавэр штатының Джон Дикинсон президентті штаттық заң шығарушы органдардың көпшілігінің өтініші бойынша Конгресс қызметтен алуын ұсынды. Мэдисон мен Уилсон ұлттық атқарушы билікке штаттардың араласуына қарсы болды. Шерман Конгресс президентті кез келген себеппен сенімсіздік жариялау арқылы қызметтен ала алатынын мәлімдеді. Джордж Мейсон президентті «заң шығарушы органның қарапайым құралына» айналдырып, биліктердің бөлінуін бұзуы мүмкін деп алаңдады. Дикинсонның ұсынысы қабылданбады, бірақ дауыс беруден кейін жарамсыз президентті қызметтен қалай алу керектігі туралы әлі де консенсусқа келілмеді. 4 маусымда делегаттар Ревизия кеңесін талқылады. Уилсон мен Нью-Йорктің Александр Гамильтон атқарушы және сот тармақтарын біріктіруге келіспеді. Олар президенттің заң шығарушы биліктен тәуелсіздігін қамтамасыз ету үшін абсолютті вето құқығын алуын қалады. Колониялық губернаторлардың «ақшаны талап ету» үшін вето құқығын қалай қолданғанын еске түсіріп, Пенсильванияның Бенджамин Франклин президентке абсолютті вето құқығын беруге қарсы болды. Джерри Конгрестің екі палатасындағы үштен екі көпшілікпен Ревизия кеңесінің кез келген ветосын жоққа шығара алатындығын ұсынды. Бұл кеңесті президенттің жеке өкілеттігімен ауыстыру үшін өзгертілді, бірақ Мэдисон Ревизия кеңесін сақтап қалуды талап етті және вето құқығын қарау кейінге қалдырылды.

Сот жүйесі

Англия дәстүрінде судьялар патшаның және оның бүкіл елдегі өкілдері ретінде қарастырылды. Мэдисон Америка штаттарында мемлекеттік басшылар мен судьялар арасындағы тікелей байланыстың қамқорлық арқылы жемқорлыққа алып келетін себеп екеніне сенді және осы екеуінің арасындағы байланысты үзу қажет деп ойлады, осылайша бұрын мұндай прецедент болмаған сот жүйесінің "үшінші тармағын" құрды. 4 маусымда делегаттар бірауыздан "бір жоғарғы соттан және бір немесе бірнеше төменгі соттардан тұратын" ұлттық сот жүйесін құруға келісті. Делегаттар федералдық судьяларды қалай таңдау керектігі туралы пікір келіспеді. Вирджиния жоспары ұлттық заң шығарушы органның судьяларды тағайындауын қарастырды. Джеймс Уилсон президенттің осы лауазымның билігін арттыру үшін судьяларды тағайындауын қалады. 13 маусымда Вирджиния жоспарының жаңартылған есебі жарияланды. Бұл есеп конгресс делегаттарының алғашқы екі аптадағы шешімдерін қысқаша баяндады. "Бір жоғарғы соттан тұратын ұлттық сот жүйесі құрылсын" деп келісілді. Конгресс төменгі соттарды құруға және тағайындауға құқық алады. Судьялар "жақсы қызмет атқарғанда" лауазымда болады, ал Сенат оларды тағайындайды.

Баламалы жоспарлар

Шағын штаттардың делегаттары қалыптасып келе жатқан жоспарға алаңдаушылық білдірді: штат заңдарын күштен шығара алатын және Конгрестің екі палатасындағы пропорционалды өкілдікті жоя алатын жоғары ұлттық үкімет. Уильям Патерсон және Нью-Джерси, Коннектикут, Мэриленд және Нью-Йорк штаттарының басқа делегаттары Конфедерацияның Ережелеріне бірнеше түзетулер енгізе отырып, балама жоспар жасады. Нью-Джерси жоспарына сәйкес, Конфедерация Конгресі бірпалаталы болып қала береді, әр штаттың бір дауысы болады. Конгресске тарифтер мен басқа да салықтар салуға, сондай-ақ сауда мен коммерцияны реттеуге рұқсат етіледі. Конгресс көпшіліктен тұратын «федералды атқарушы билік» сайлайды, оның мүшелері бір мерзімге қызмет етеді және штат губернаторларының көпшілігінің өтініші бойынша Конгресс оларды қызметтен шеттетуге құқылы. Сонымен қатар, АҚШ заңдарын қолдану үшін федералды сот жүйесі құрылады. Федералды судьялар өмір бойы қызмет етеді және атқарушы билік тағайындайды. Конгресс қабылдаған заңдар штат заңдарынан басым болады. Бұл жоспар 15 маусымда ұсынылды. 18 маусымда Нью-Йорктан Александр Гамильтон Вирджиния және Нью-Джерси жоспарларына қайшы келетін өз жоспарын ұсынды. Ол конституцияны британ үкіметінің үлгісінде құруды ұсынды. Екіпалаталы заң шығарушы органға халық үш жылға сайлайтын Төменгі палата – Ассамблея кіретін еді. Халық Сенат мүшелерін сайлайтын сайлаушыларды таңдайды, ал Сенат мүшелері өмір бойы қызмет етеді. Сайлаушылар сондай-ақ өмір бойы қызмет ететін Губернатор деп аталатын бір атқарушыны таңдайды. Губернатор заң жобаларына абсолютті вето құқығына ие болады. Сонымен қатар, ұлттық сот жүйесі құрылады, оның мүшелері өмір бойы қызмет етеді. Гамильтон штаттарды таратуды (немесе кем дегенде оларды шектеулі өкілеттіктерге ие кіші юрисдикцияларға дейін қысқартуды) талап етті. Кейбір ғалымдар Гамильтоннің бұл радикалды жоспарды Вирджиния жоспарына қарағанда оны орташа етіп көрсету арқылы қабылдануына көмектесу үшін ұсынғанын болжайды. Бұл жоспар саяси шындыққа мүлдем сай келмегендіктен, тіпті талқыланбады, ал Гамильтон көп жыл бойы монархист деп айыпталды. 19 маусымда делегаттар Нью-Джерси жоспарына дауыс берді. Құлдық мемлекеттер мен Коннектикуттың қолдауымен ірі штаттар жоспарды 7–3 есебімен жеңді. Мэриленд делегациясы екіге бөлінгендіктен, дауыс бермеді. Бұл өкілдік мәселесі бойынша пікірталас аяқталған жоқ. Керісінше, делегаттар шілде айына дейін жалғасқан тұйыққа түсті.

Коннектикут келісімшарты

Бірнеше рет Коннектикут делегациясы, оның ішінде Роджер Шерман, Оливер Эллсворт және Уильям Сэмюэл Джонсон, палатаның пропорционалды өкілдікпен, ал Сенаттың тең өкілдікпен құрылуын көздейтін келісімді ұсынды. Осы келісімнің нұсқасын Шерман 11 маусымда алғаш ұсынған. Ол Мэдисонмен келісіп, Сенаттың ең білімді және адал азаматтардан тұруы керек екенін айтты, бірақ оның міндеті штаттардың құқықтары мен мүдделерін қорғау деп санды. Джеймс Мэдисон 11 маусымдағы Шерманның сөзін былай деп жазды:

Шерман бірінші тармақтағы дауыс беру үлесінің еркін тұрғындардың санына пропорционалды болуын ұсынды; ал екінші тармақта, яғни Сенатта, әр штаттың бір дауысы болсын және одан артық болмасын деді. Ол мемлекеттердің белгілі бір жеке құқықтарын сақтап қалатынын, сондықтан әр мемлекеттің өзін-өзі қорғауға құқығы болу керектігін айтты: әйтпесе, бірнеше ірі штаттар қалғандарына үстемдік етеді. Англиядағы Лордтар палатасының Конституцияда белгілі бір құқықтары бар екенін атап өтті, сондықтан олар өз құқықтарын қорғау үшін Өкілдер палатасымен тең дауыс береді. 29 маусымда Джонсон да осыған ұқсас пікір білдірді: «бір тармақта халық, екіншісінде штаттар өкілдік етуі керек». Алайда, екі тарап та штаттар мен федералды үкімет арасындағы билікті бөлу тұжырымын қабылдауға дайын болған жоқ. Ірі және кіші штаттардың делегаттары арасындағы сенімсіздік өте жоғары деңгейге жетті, бұл 30 маусымда Гунинг Бедфорд-младший жасаған ескертулерде айқын көрінді. Роберт Йейтстің хабарлауынша, Бедфорд былай деді:

Мен, джентльмендер, сіздерге сенбеймін. Егер сіздерде билік болса, оны теріс пайдаланудың алдын алу мүмкін емес; онда сіздер бізді жою үшін оны қалай пайдаланасыздар? Иә, мырзалар, ірі штаттар бір-бірімен емес, қалған штаттармен бәсекелеседі. Сіздер кіші штаттарды құртасыз ба, әлде оларды тыныш қалдырасыз ба? Бізді құртпастан, бізді қолға алуға дайын шетелдік державалар бар.

Үлкен комитет

Конвенция екінші толық айлық талқылау кезеңіне енгенде, ұлттық заң шығарушы органға өкілдерді қалай бөлу туралы қиын мәселені одан әрі қарауды сол кезде конвенцияға қатысқан он бір штаттың әрқайсынан бір делегаттан тұратын комитетке жүктеу туралы шешім қабылданды. Бұл "Ұлы комитет" құрамына Нью-Джерсиден Уильям Паттерсон, Нью-Йорктен Роберт Йейтс, Мэрилендтен Лютер Мартин, Делавэрден Гуннинг Бедфорд-кіші, Коннектикуттан Оливер Эллсворт, Джорджиядан Абрахам Болдуин, Массачусетстен Элбридж Джерри, Вирджиниядан Джордж Мейсон, Солтүстік Каролинадан Уильям Дэви, Оңтүстік Каролинадан Джон Ратледж және Пенсильваниядан Бенджамин Франклин кірді. Комитет құрамы шағын штаттарға басымдық берді, тіпті ірі штаттардың делегаттары да көбінесе жайлы көзқарас білдірді. Конвенция 4 шілде мерекесіне орай үш күндік үзіліс жасады, ал Ұлы комитет жұмысын бастады. Франклин ұсынған компромисс, Коннектикут жоспарына ұқсас, комитет тарапынан қабылданды. Өкілдер палатасының құрамы халық санына пропорционалды бөлінеді, ал мүшелер 40 мың адамдық округтерден сайланады. Әр штаттың Сенатта тең дауыс құқығы болады. Бірақ, ірі штаттардың қолдауын алу үшін Франклин Өкілдер палатасына ақша жинау немесе мемлекеттік жалақыны көтеруге қатысты заң жобаларын бастап беруге эксклюзивті құқық берілуін ұсынды (бұл кейіннен Origination Clause деп аталады).

Үш-бесіншілік қатынасты қайта қарау

Комитет өзінің баяндамасын 5 шілдеде ұсынды, бірақ конвенция келісімді бірден қабылдамады. Келесі он бір күн бойы Конвент делегаттар өз штаттары үшін мүмкіндігінше көп дауыс жинауға тырысқандықтан тоқтап қалды. 6 шілдеде әр штатқа белгілі бір мөлшерде өкілдер бөлу үшін бес адамнан тұратын комитет тағайындалды. Ол 56 мүшеден тұратын Өкілдер палатасын құруды ұсынды және әр штатқа өкілдерді бөлу негізі ретінде "[ақ және қара нәсілділердің саны, шамамен байлық ескере отырып]" пайдаланды. Солтүстік штаттарында 30 өкіл, ал Оңтүстік штаттарында 26 өкіл болды. Құлдық жойылған штаттардың делегаттары құлдарды санауға қарсы болды, өйткені олар дауыс бере алмайтын. 9 шілдеде өкілдерді қайта бөлуді қарастыру үшін жаңа комитет сайланды. Бұл жолы әр штаттан бір өкілден құралған он бір мүше болды. Ол 65 мүшелі палатаны ұсынды, өкілдерді еркін тұрғындардың саны мен құлдардың үштен екі бөлігіне сәйкес бөлуді ұсынды. Бұл жаңа схема бойынша Солтүстік штаттарында 35, ал Оңтүстікте 30 өкіл болды. Оңтүстік делегаттары Солтүстіктің үстемдігіне наразылық білдірді және олардың өсіп келе жатқан халқының дұрыс бағаланбағанын мәлімдеді. Он бірлік комитетінің есебі бекітілді, бірақ Солтүстік және Оңтүстік штаттарының әртүрлі мүдделері консенсусқа жетуге кедергі болды. 10 шілдеде Эдмунд Рэндольф Өкілдер палатасының орындарын қайта бөлу үшін тұрақты халық санауын өткізуді ұсынды. Халық санауы туралы пікірталас кезінде Оңтүстік Каролина делегаттары Пирс Батлер мен Чарльз Котесворт Пинкни үштен екі бөлік қатынасын құл халқының толық санымен алмастыруға тырысты. Олар құл иелігі Оңтүстік штаттарының байлығына үлес қосатынын және осылайша өкілдікті есептеуде пайдаланылуы керек екенін айтты. Бұл Солтүстік делегаттарын ашуландырды, олар үштен екі бөлік келісімін қолдауға құлшынбады. Үштен екі бөлік келісімінің авторларының бірі Джеймс Уилсон: "Құлдар азамат ретінде қабылдануы керек пе? Егер солай болса, неге олар ақ азаматтармен тең дәрежеде қабылданады? Егер олар мүлік ретінде қабылдануы керек болса, неге басқа мүлік есепке алынбайды?" деді. Қызу пікірталасқаннан кейін делегаттар барлық еркін тұрғындар мен құл халқының үштен екі бөлігіне негізделген пропорционалды өкілдік пен тікелей салық салуды бекітті. Бұл формула қазіргі штаттарға да, болашақта құрылатын штаттарға да қолданылады. Алғашқы халық санауы жаңа федералды үкімет жұмысын бастағаннан кейін алты жыл өткен соң, содан кейін әр он жыл сайын өткізіледі.

Ұлы келісім қабылданды

14 шілдеде Джон Ратледж және Джеймс Уилсон Сенатта пропорционалды өкілдікті қамтамасыз етуге тырысты. Чарльз Пинкни жартылай пропорционалды өкілдік нысанын ұсынды, онда кіші штаттар толық пропорционалды жүйеге қарағанда артық өкілдік алатын еді. Бұл ұсыныс жеңіліске ұшырады. 16 шілдеде өткен жақын дауыс беру нәтижесінде конвент Коннектикут келісімін (сондай-ақ Ұлы келісім деп танылады) Ұлы комитет ұсынғандай қабылдады. 23 шілдеде конвент әр штаттың үш емес, екі сенатордан тұруын шешті. Ол Мэриленд штатынан шыққан Лютер Мартиннің, бір штаттың сенаторлары Конфедерациялық Конгресте қабылданғандай, бірыңғай бірлескен дауыс беруі керек деген ұсынысын қабылдамады. Мартин Сенат штаттардың мүддесін қорғаса, мұның қажет екенін сенеді. Оның орнына конвент сенаторларға жеке дауыс беру құқығын берді. Бұл мемлекеттік билік органдарының Конгрестің ұлттық заңдар қабылдау шешіміне тікелей әсер етуіне кедергі келтіретін ұлттық мақсатқа қол жеткізді. Соңғы құжат осылайша Мэдисонның бастапқы "ұлттық" конституциясы мен көптеген делегаттар іздеген "федералды" Конституцияның үйлесімі болды.

Федералды үстемдік

17 шілдеде делегаттар Конгрестің өкілеттіктерін анықтау үшін жұмыс істеді. Вирджиния жоспары ұлттық үкіметтің басымдығын бекітті, Конгреске "жеке штаттардың құзыретіне жетпейтін барлық жағдайларда заң шығару" өкілеттігін берді және Конгресс заңдары қарама-қайшы штат заңдарынан жоғары тұрады деп мәлімдеді. Гуннинг Бедфорд ұсынған ұсыныс бойынша Конвент бұл ережені мақұлдады, тек Оңтүстік Каролина және Джорджия қарсы дауыс берді. Төрт кішкентай штат – Коннектикут, Нью-Джерси, Делавэр және Мэриленд – Конгресс билігінің кеңеюін қабылдады. Кейін Мэдисон бұл Ұлы Ұйқымның нәтижесі екенін түсіндірді. Кішкентай штаттар жаңа үкіметте өкілдік етілетініне көз жеткен соң, "барлық басқаларынан да ынталырақ" ұлттық үкімет құруға бел буды. Вирджиния жоспары Конгреске штат заңдарына вето құқығын беруді де көздеді. Мэдисон бұл ереженің штаттардың Конфедерация үкіметінде болғандай, жауапсыздыққа бой алдырмау үшін маңызды деп есептеді. Гувернёр Моррис Конгресс ветосы Конституцияны қолдамайтын штаттарды наразы қылуы мүмкін деп қорқады. Лютер Мартин бұл тым қиын және уақытты талап ететінін айтып, "Штаттардың заңдары қолданысқа кірмес бұрын жалпы заң шығарушы органда қаралуы керек пе?" деп сұрады. Конвент Конгресс ветосын қабылдамады. Оның орнына Мартин конвенцияда бірауыздан мақұлданған Нью-Джерси жоспарынан алынған мәтінді ұсынды: "АҚШ Конституциясының ережелеріне сәйкес қабылданған АҚШ заң шығару актілері және АҚШ билігімен жасалған және ратификацияланған барлық шарттар тиісті штаттар үшін жоғарғы заң болып табылады және штаттар осы шешімдерге бағынуға міндетті".

Президентті сайлау және қызметтен шығару

Маусым айында делегаттар Конгресске атқарушы билікті тағайындау құқығын берді, бірақ бұл атқарушы билікті заң шығарушы билікке бағынышты етеді деген алаңдаушылық сақталды. 17 шілдеде Конвент бұл мәселеге қайта оралды. Халықтың тікелей сайлауы тоғызқа бір дауыспен жеңіліске ұшырады. Содан кейін Лютер Мартин Джеймс Уилсонның маусым айында ұсынған сайлаушылар алқасы туралы идеясының өңделген нұсқасын ұсынды. Уилсонның ұсынысы бойынша, халық сайлаушыларға дауыс беретін, ал олар президентті таңдайтын. Мартиннің нұсқасы штат заң шығарушы органдарының сайлаушыларды таңдауын қарастырды, бірақ ол да қабылданбады. Кейін, 19 шілдеде Элбридж Джерри губернаторлардың сайлаушыларды таңдауын ұсынды, бұл президенттікке штаттардың ықпалын арттыратын болар еді, бірақ ұсыныс сәтсіз аяқталды. Конгресс таңдауын қайта бекіткеннен кейін, делегаттар президенттің бірнеше мерзімге қызмет етуіне рұқсат берді, бұл олардың президенттің қызмет мерзімін бір рет, жеті жылға шектеу туралы бұрынғы шешімінен бас тарту болды. Вирджиниядан келген Джеймс МакКлург одан да әрі барып, президенттің «жақсы мінез-құлық танытқанда» өмір бойы қызмет етуін ұсынды. МакКлург мұның атқарушы биліктің тәуелсіздігін қорғайды деп сенді, бірақ бұл монархияға тым жақын деп есептелді. Конвент президенттің лайықсыздығын анықтау және оны қызметтен шеттету жолы – заңмен бекітілген импичмент екеніне келісті. Ол кезде британдық парламент патшаның министрлерін қызметтен алу үшін импичмент процедурасын қолданды (Ұлыбританиядағы импичмент туралы қараңыз).

Судьяларды тағайындау

Президенттік мәселені талқылаудан жалыққан делегаттар 18 шілдеде тағы да сот саласын қарастырды. Олар тағайындау әдісі бойынша әлі де келіспеушілікте болды. Конвенцияның жартысы судьяларды Сенаттың таңдауын, ал қалған жартысы Президенттің таңдауын қалады. Лютер Мартин Сенаттың тағайындауын қолдады, себебі ол бұл орган мүшелері жеке штаттардың мүддесін қорғайды деп ойлады. Натаниел Горхам «Сенаттың кеңесі мен келісімімен» Президенттің тағайындауын ұсынды. «Кеңес беру және келісім беру» терминінің мағынасы әлі нақтыланбағанмен, бұл ұсыныс біршама қолдауға ие болды. 21 шілдеде Мэдисон балама келісім ұсынды: Президент судьяларды тағайындайды, бірақ Сенат екі үшінші көпшілік дауыспен тағайындауға вето қоя алады. Бұл ұсыныс Сенаттың сот судьяларын тағайындауды тоқтатуын қиындатар еді. Мэдисонның ұсынысы қолдау таппады, соңында делегаттар Сенаттың судьяларды тағайындайтынын қайта бекітті. 21 шілдеде Уилсон мен Мэдисон Мэдисоннің Ревизия кеңесін қайта көтерілгісі келді, бірақ сәтті болмады. Горхамның пікірінше, судьялар заңдардың конституциялықтығын тексеруге құқылы болғанмен, Президенттің саяси шешімдері мен соттың құқықтық шешімдерін араластыру биліктің бөлінуіне қайшы келеді. Джон Ратледж келісіп, «Соттар заң туралы пікір білдіру үшін, ол олардың қарауына түскенше күтуі керек» деді.

Түзетулер мен ратификациялау

Делегаттар Конфедерация мақалаларының басты кемшілігі – конституциялық түзетулерді штаттардың бірауыздан бекітуі қажеттігін мойындады. 23 шілдеде конвент Конституцияға өзгерістер енгізудің басқа жолын қолдады, бірақ нақты мәселелер бойынша дауыс беруге әзір болмады. Сондай-ақ, аяқталған Конституция қалай заңға айналатыны талқыланды. Оливер Эллсворт пен Уильям Патерсон Конфедерация мақалаларындағы үрдіске сәйкес келу үшін және заң шығарушы органдар халықтың еркін білдіретініне байланысты штаттық заң шығарушылардың Конституцияны ратификациялауы керек деп таласқан. Натаниел Горхам штаттық заң шығарушылар өз билігін сақтау үшін Конституцияны қабылдамайды деп мәлімдеді. Джордж Мейсон штаттық заң шығарушы органдардың жаңа Конституцияны ратификациялауға құқығы жоқ деп есептеді, өйткені олар штаттық конституциялардың нәтижесінде құрылған. Мейсон жаңа үкіметті бекіте алатыны – тек халықтың қатысуымен шақырылған штаттық конвенттер ғана екенін айтты. Мэдисон Мейсонмен келісті. Ол Конфедерация мақалаларын штаттар арасындағы қарапайым келісім деп санады, ал нағыз конституцияны тек халық қана қабылдай алады. Делегаттар Конституцияны ратификациялау үшін штаттық конвенттерге жіберу туралы тоғызқа бір дауыспен шешім қабылдады.

Бірінші жоба

Конвент 26 шілдеден 6 тамызға дейін Конституцияның алғашқы жобасын дайындауға тиісті Детальдік комитеттің есебін күту үшін жұмысын тоқтатты. Комитеттің төрағасы Джон Ратледж болды, ал басқа мүшелері Эдмунд Рэндольф, Оливер Эллсворт, Джеймс Уилсон және Натаниел Горхам еді. Комитет өз мәжілістерінің хаттамасын жазбағанымен, сақталған үш маңызды құжат комитеттің жұмысына түсінік береді: Рэндольфтың Ратледж түзеткен конспектісі, кең көлемдегі жазбалар және Ратледж түзеткен Вильсонның екінші жобасы, сондай-ақ комитеттің конвентке ұсынған қорытынды есебі. Осы деректерге сүйене отырып, комиссия алғашқы толық жобаны жасау үшін Вирджиния жоспарының бастапқы нұсқасын, осы жоспарға енгізілген өзгерістер бойынша конвент шешімдерін, Конфедерацияның ережелерін, штаттардың конституцияларының қағидаларын және тіпті Чарльз Пинкни жоспарын пайдаланған деп есептеледі. Соңғы түзетулер енгізілгеннен кейін, Стиль және құрылым комитеті "үй келіскен баптардың стилін қайта қарау және реттеу" үшін тағайындалды. Басқа комитеттерден айырмашылығы, олардың мүшелері әртүрлі аймақтардан таңдалған, бұл соңғы комитетке кіші штаттардың жақтастары кірмеді. Оның мүшелері көбінесе күшті ұлттық үкіметті қолдады және штаттардың құқықтарын қорғау туралы талаптарға ыңғайсыз қарады. Құжатқа қол қоюға аз уақыт қалғанда Горхам конгресс округтерінің санын 40 000-нан 30 000 азаматқа дейін төмендетуді ұсынды. Осыған ұқсас шара бұрын да ұсынылған, бірақ бір дауыс айырмасымен қабылданбаған. Джордж Вашингтон осы мәселеде сөз сөйлеп, Конституция мәтініне өзінің маңызды үлесін қосты. Конвент оны талқылаусыз қабылдады. Горхам құжатқа қол қойды, бірақ ол АҚШ 150 жылдан астам уақыт бойы біртұтас ел ретінде қалатынына күмәнданатын. Род-Айленд штаты делегаттар жібермеді, ал Нью-Йорк штатының үш делегатының екеуі конвентте ұзақ болған жоқ. Сондықтан Джордж Вашингтон айтқандай, құжатты "он бір штат және полковник Гамильтон" қол қойды. Мэдисонның жазбаларында айтылғандай: "Соңғы мүшелер оған қол қойғанда, Доктор Франклин президенттің креслосына қарап, оның артында күннің шығуы бейнеленгенін көріп, жанындағы бірнеше мүшелерге суретшілердің өнерінде күннің шығуын батудан ажырату қиын екенін байқады. Мен ол, сессия барысында, және оның нәтижесіне байланысты менің үміттерім мен қорқыныштарымның өзгеруіне байланысты, президенттің артындағы күннің көтеріліп жатыр ма, әлде батып жатыр ма екенін анықтай алмадым: Бірақ енді менде ол күннің батуы емес, көтерілуі екеніне көз жеткіздім. Конституция өздігінен VII бабына сәйкес ратификация үшін штаттарға жіберілді.

Құлдық

Құлдық мәселесі делегаттар алдындағы ең қиын мәселелердің бірі болды. Конвент өтетін уақытта құлдық штаттарда кеңінен таралған еді. Солтүстік Жаңа Англияда, құлдық көбінесе жойылған жерлерден басқа, елдің барлық аймақтарында құлдар өмір сүрді. Осы қайшылыққа қарамастан, конвент Коннектикут компромисінің бір бөлігі ретінде Үштен бес компромисін қабылдады.

Танымал мәдениетте

1989 жылы түсірілген, Конституциялық конвенцияның оқиғалары мен талқылауларын бейнелейтін "Кемістіксіз одақ" фильмі көбінесе Тәуелсіздік залында түсірілді. 2015 жылғы Бродвей мюзиклі "Гамильтон"да Александр Гамильтонның Конституциялық конвенциядағы өзінің жоспарын ұсынғаны "Non Stop" әнінде көрсетілді, ол бірінші актіні аяқтады.