Кіріспе

Кубалық революционер Игнасио Аграмонте и Лойназ (23 желтоқсан 1841 – 11 мамыр 1873) – Куба революционері, Он жылдық соғыста (1868–1878) маңызды рөл атқарған.

Өмірбаян

1841 жылдың 23 желтоқсанында Пуэрто-дель-Принсипеде (қазіргі Камагуэй) Наваррадан шыққан бай отбасында дүниеге келген. Оның әкесі, сонымен қатар Игнасио Аграмонте, Испания Корольдігі Пуэрто-дель-Принсипе қалалық кеңесінің кеңесшісі болып тағайындалған. Игнасио Барселона, Мадрид және Гавана университеттерінде заңгер мамандығын оқыды. 1865 жылдың 11 маусымында заңгер мамандығын алып бітірді. Ол Пуэрто-дель-Принсипеге оралып, 1868 жылдың тамызында Амалия Симони-и-Аргилагосқа үйленді. Аграмонте 6'2" бойға ие болған. Оның ақшыл терісі, қоңыр шашы болған, жақсы атқа мінуші және қылышпен шебер күресуші еді. Оның мұрты әдемі болған, көптеген портреттерде көрінетіндей қалың немесе бұталы емес. Испанияға қарсы тәуелсіздік соғысы 1868 жылдың 10 қазанында басталғанда, ол 1868 жылдың 4 қарашасында Камагуэй көтерілісінде маңызды рөл атқарды. Аграмонте өзі бір аптадан кейін, 1868 жылдың 11 қарашасында соғысқа қосылды. Оның әйелі күресте оған еріп жүрді, бірақ 1870 жылдың 26 мамырында екінші баласына жүкті болған кезде тұтқындалды, ол АҚШ-та туылған және ешқашан әкесін көрмеген. Өзінің артықшылықты әлеуметтік жағдайына және Испаниямен көптеген байланыстарына қарамастан, Аграмонте орталық Кубада ең радикалды көшбасшылардың бірі болды. Испаниямен татуласуға тырысқан басқа да көшбасшылармен кездесуде Аграмонте өз пікірін анық білдірді: "Барлық лоббистік әрекеттерді, ыңғайсыз кідірулерді және қорлайтын талаптарды бірден тоқтатыңыз: Кубаның жалғыз мүмкіндігі – қарулы күш арқылы Испаниядан бөлініп, құтқарылуды алу". 1869 жылдың ақпан айында ол және Антонио Замбрана көтерілісшілердің өзін-өзі Орталық үкіметі деп атаған хатшыларына сайланды. Кейіннен Кубаның қарулы конгресінің мүшесі және екі хатшысының бірі болып сайланды. Ол 1869 жылдың 26 ақпанында Камагуэй аймағында құлдықты жою туралы актіні қол қойған бес адамның бірі болды. Босатылған құлдар физикалық жағдайына қарай көтерілісшілер армиясына қосылуға міндеттелді, ал жағдайы нашар болғандары бұрынғы қожайындарына жұмыс істеуге мәжбүр болды, олар өз кезегінде мүліктерінен айырылғаны үшін өтемақы алды. Аграмонте Гуаимаро конституциясын (1869 жылдың 10 сәуірінде қабылданған) әзірлеуде қозғаушы күш болды, бұл Кубалық көтерілісшілер үкіметтері жариялаған алғашқы конституция. Сол жылы Карлос Мануэль де Сеспедес президент болғаннан кейін Конгресстегі хатшылық және министрлік қызметінен кетті, өйткені Аграмонте онымен саяси келіспеушіліктер болды. Сеспедес президенттің күшті өкілеттігін қолдаса, Аграмонте парламенттік жүйені қорғады. Ол Камагуэй провинциясының әскери округінде Куба әскерлерінің генерал-майоры болды, онда ол Куба көтерілісшілерінің ең жақсы ат әскерлерін ұйымдастырды. Ұлы көрегендікке ие болған, ресми әскери дайындықсыз болғандарына қарамастан, оның әскерлері испан армиясына үлкен қиындық туғызды. Соғыстағы күрестік шеберлігі мен қатыгездігіне байланысты ол "Жас Боливар" деп аталатын болды. Баспасөзге сәйкес, 1871 жылдың 26 қазанында ол Испания билігіне бас сауғалап, берілмек деп күдіктенген өз күштері ішіндегі алты адамды өлтірді. Олардың бірі Аграмонте сарбаздарының бірінің әйелі болды, ол оны күйеуін күрестен бас тартуға көндіруге тырысты деп айыптады. Аграмонте өзінің әскери жетістіктерінің таңғажайып тізіміне 1871 жылдың 8 қазанында батыл құтқару ісін жүргізген кезде аяқ басты. Оның қолбасшысы Хулио Сангилиді 120-дан астам жеңіл атлы әскер тұтқынға алды. Аграмонте өзінің 35 әскеріне испандықтардың соңынан қуып, атпен жүруге бұйрық берді. Ол жеке өзі ашулы шабуылға бастады, Сангилиді құтқарып, жау әскерін жолға салды, 11 адамды өлтірді және бес тұтқынға алды. 1873 жылдың 7 мамырында Кокаль-дель-Олимпода 100 испандық сарбаздан тұратын (кубалық туылған подполковник Леонардо Абриль басқарған) колоннаға қарсы мачете шабуыл жасады, оның 47-сі шайқаста қаза тапты. Игнасио Аграмонте 1873 жылдың 11 мамырында Джимагуайу шайқасында қаза тапты, онда ол адасқан оқпен басына соқты. Испандық сарбаздар оның әмиян мен құжаттарын ұрлап кетті. Олар кімді өлтіргендерін білгенде, оның денесін алып, Пуэрто-дель-Принсипиге қайтып барды. Оның денесі испан билігі оның денесі қалған жерлерін алу үшін қалаға шабуыл жасауы мүмкін деп қорқып, кремациялады. Бригад генерал Генри Рив, АҚШ-тың ерікті сарбазы және оның кавалерия корпусының қолбасшысы, оны "Эль-Майор" деген лақаппен атап, Аграмонте барлық кубалық генерал-майорлардың ішіндегі ең жақсысы екенін білдірді. Максимо Гомес оның орнын Камагуэй провинциясының әскери округінің бас әскери қолбасшысы болып иемденді. Аграмонте 1851 жылғы әскери үлгідегі, пил сүйегі мен алтынмен қапталған Колт револьверін қолданды. Ол бірнеше мачете және қылыштарды қолданды, және қаза болған кезде испан полковнигінен алынған қылышпен қаруланған еді. Оның көптеген ұрпақтары 1960 жылдардың басына дейін Камагуэйде тұрды, содан кейін Куба революциясының жеңісінен кейін көптегендері эмиграцияға кетті.

Мұра

Камагуэйдегі әуежай мен орталық саябақ оның құрметіне аталған, ал оның ескерткіші азаматтық алаңда орналасқан. Оның есімін алып жүрген саябақтағы атқа мінген Аграмонте мүсіні 1912 жылы оның жесірі Амалия Симонимен ашылды; бұл мүсін итальяндық мүсіншінің еңбегі болды. Матансас провинциясындағы, Ягуей-Гранде муниципалитетіне кіретін Кубаның Аграмонте ауылы оның есімімен қайта аталды. Алғашқы атауы Куэвитас еді. Оның шайқаста қаза табуы кубалық "нуэва трова" әншісі Сильвио Родригестің 1975 жылғы "El Mayor" әнінде бейнеленген.