Кіріспе

Халықаралық порт жұмысшылары қауымдастығы (ILA) – Солтүстік Америкадағы еңбек одағы, АҚШ пен Канаданың шығыс жағалауында, Мексика шығанағында, Ұлы көлдерде, Пуэрто-Рикода және ішкі су жолдарындағы порт жұмысшыларын өкілдейді. Батыс жағалауда басым кәсіподақ – Халықаралық порт және қойма жұмысшылары қауымдастығы. ILA-ның осы аймақтардағы порт қалаларында шамамен 200 жергілікті филиалы бар.

Шығу тегі

1864 жылы Нью-Йорк портында алғашқы заманауи порт жұмысшыларының кәсіподағы құрылды. Ол «Порт жұмысшыларының қорғау қауымдастығы» (LUPA) деп аталды. АҚШ-тағы порт жұмысшылары АҚШ құрылғанға дейін ұйымдасып, ереуілдер өткізгенімен, ILA өзінің бастауын Ұлы көлдердегі порт жұмысшыларының одағына: 1877 жылы құрылған Ағаш өңдеушілер қауымдастығына, кейін 1892 жылы АҚШ-тың Ұлттық порт жұмысшылары қауымдастығына жатқызады. Ол 1895 жылы Америка Еңбек Федерациясына қосылды және бірнеше жылдан кейін Канадалық порт жұмысшыларын қабылдағанда өзін Халықаралық порт жұмысшылары қауымдастығы деп атады. Ирландиялық буксирші Дэниел Киф басшылығымен ұйымдастырылған және басқарылған бұл ұйымның 1905 жылы Ұлы көлдерде, Шығыс жағалауда, Батыс жағалауда және Мексика шығанағында 100 000 мүшесі болды. Бастапқыда Кифке маңызды қиындықтар туды, ең бастысы Чикагоның ықпалды өнеркәсіпшілерінің кәсіподақтарға деген жауыздық көзқарасы және Орта Батыс қалаларынан келген порт жұмысшыларының кәсіподақтарға қарсы дәстүрлі көзқарасы болды. Дегенмен, Киф жаңадан құрылған кәсіподаққа мүшелікті кеңейтіп, көптеген порт жұмысшыларын қабылдады. 1892 жылы он бір порттың делегаттары Детройтте бас қосып, Чикагодағы порт жұмысшыларының жергілікті қағидаларын және «АҚШ-тың Ұлттық порт жұмысшылары қауымдастығы» атауын қабылдады. 1895 жылы Канадалық мүшелердің саны артуына байланысты атау Халықаралық порт жұмысшылары қауымдастығына өзгертілді. Көп ұзамай ILA Америка Еңбек Федерациясына (AFL) қосылды. ХХ ғасырдың басында ILA-ның шамамен 50 000 мүшесі болды, олардың көпшілігі Ұлы көлдер аймағында шоғырланған. 1905 жылы мүшелер саны екі есеге көбейіп, 100 000-ға жетті, олардың жартысы елге тарады. ILA басшылары тәуелсіз кемежай фирмаларын жоюға және жабық келісімшарттарды қамтамасыз етуге баса назар аударды. Киф жұмыс берушілермен келіссөздер жүргізіп, жұмыс жағдайларын жақсарту және жалақыны көтеру үшін жұмыстың үзіліссіз болуын кепілдеді. Дэниел Киф 1908 жылы ILA президенті болып зейнеткерлікке шықты, оның орнын басқа Ұлы көлдердегі буксирші Т. В. О'Коннор басты. О'Коннордың президенттік мерзімі ILA-ның ең қызықты және ықпалды он екі жылын қамтыды. 1909 жылы Ұлы көлдердегі үш жылдық ауыр ереуіл жұмыс берушілердің «Көл тасымалдаушылары қауымдастығын» ILA-дан басқа барлық теңізшілер одағына қарсы қойды, олардың жергілікті ұйымдары қатысуға қарсы дауыс берді, себебі ереуілдің жеңіліске ұшырауы анық болды. «Көл тасымалдаушылары қауымдастығы» өте күшті және жақсы жабдықталғандықтан, одақтың жұмысынан шығуына қарамастан, көлдердегі кеме қатынасы үздірілмей жалғасты. Ақырында, ILA көлдегі жалғыз одақ болып қалды. 1914 жылы LUPA-ның ILA-ға қосылуы ILA-ның Нью-Йорк округтік кеңесін құруға түрткі болды және одақтың көлемі мен күші жағынан қарқынды өсу кезеңіне жол ашты. 1916 жылы жағалау бойындағы порт жұмысшыларын ұйымдастыру ILA-ның келіссөз үстеліндегі позициясын айтарлықтай жақсартқан маңызды жеңіске айналды: жүк тасымалдаушылар енді Атлантика бойындағы ереуілдегі порттардан жүктерді аудару мүмкіндігінен айырылды. Осыған ұқсас жағалаулық ереуіл 1916 жылы Батыс жағалауда да болды. ILA өскен сайын, билік Нью-Йорк портына ауысты, онда Халықаралық штаб-пәтері құрылды. Ол жерде Джозеф П. Райан ILA Нью-Йорк округтік кеңесінің офицері және 1918 жылы ILA «Атлантикалық жағалауы» округінің президенті ретінде порт жұмысшыларын ұйымдастырды. 1921 жылы ILA президенті Томас В. О'Коннор отставкаға кетті. Ұлы көлдер аймағының соңғы президенті Энтони Хлопек ILA International президенті болып сайланды, ал Райан Хлопек президенті болған алты жыл ішінде оның бірінші вице-президенті болды. Хлопектің өкілеттігі кезінде ең маңызды оқиға – тыйым салу заңының қабылдануы болды. Алайда, тыйым салудың күтілген нәтижесіне кері, қоғамдағы моральдық құлдырауға және жемқорлыққа әкелді. ILA бәсекеге тап болды, әсіресе, Батыс жағалауда бірқатар мүшелері бар «Индустриялық жұмысшылар әлемі» (IWW) ұйымына, онда көптеген жұмысшылар IWW-нің басқа орталықтарынан, мысалы, ағаш және тау-кен өнеркәсібінен, Филадельфияда, IWW 1919 жылы көптеген басшыларын қудалаудан және айыптаудан кейін ұйымды жойып жібергеннен кейін күш болып қалды. ILA Батыс жағалаудағы ашық дүкендер науқанынан және 1919 жылы Нью-Йорктегі сәтсіз ереуілден кейін де аман қалды. Жозеф Райан 1927 жылы Халықаралық президенттікке сайланды. Ұлы депрессия кезінде жұмыссыз жұмысшылардың көпшілігі нарықты арзан жұмыс күшімен толтырды және компаниялық кәсіподақтар өркендеді. Содан кейін, жаңа келісім заңдарының қабылдануына байланысты, бұл заңдар ереуілдер мен пикетке тыйым салуды шектеді (Норрис-Ла Гуардия заңы) және жұмысшыларға өз өкілдерін таңдау құқығын кепілдеді (1935 жылғы Вагнер заңы), одақ дереу қайта ұйымдасып, жоғалған порттарды қайтаруға кірісті. Райан және одақтың аймақтық және жергілікті басшылары жоғалған позицияның көп бөлігін қайта алды, бірақ көбінесе орталықтандырудың төмендеуінің есебінен. Дегенмен, мүшелік саны қайтадан өсті, кейбір округтерде бес жыл ішінде алты есеге дейін артты. Бірақ қайта құру процесі кедергілерсіз болған жоқ. 1934 жылғы Батыс жағалауындағы 83 күндік ереуілден кейін, Тынық мұхиты жағалауындағы порт жұмысшылары ILA-дан бөлініп, Халықаралық порт жұмысшылары және қойма одағы ретінде Индустриялық ұйымдар конгресіне қосылды. ILA тарихында 20 ғасырдың басында әлемдегі алтыншы ірі порт болған Балтимор порты, Порт жұмысшылары одағының мұрасына ерекше әсер етті. Нью-Йорк немесе Бостон порты сияқты, ирланд және неміс иммигранттары басым болған Балтимордың кемежай және порт жұмысшыларының басым көпшілігі поляктар болды. 1930 жылдары Балтимордың порт жұмысшыларының шамамен сексен пайызы поляктар немесе поляк тегі болған. Балтимор портының ұйымдастырылған бригадалық жүйесіне байланысты жылдам жүк тасымалдауына халықаралық деңгейде танымал болды, бұл жүйе басқа Шығыс жағалауындағы порттардан айырмашылығы, жемқорлықтан, спонтанды ереуілдерден және үнемі жұмысты тоқтатудан дерлік бос болды. Шындығында, Нью-Йорк қылмысқа қарсы комиссиясы және Нью-Йорк су айдыны комиссиясы Балтимор жүйесін барлық порттар үшін үлгілік деп қарады. Балтимордағы порт жұмысшыларын бригадалық жүйемен жұмысқа алу 1913 жылға дейін, ILA құрылған кезде басталды. Поляк порт жұмысшылары ең білікті адамдарды таңдап, оларды өздеріне жетекші етіп тағайындау арқылы жүйені құруды бастады. Жаңадан құрылған бригада әдетте бір компания үшін жұмыс істейтін, ол бригадаға басымдық берді. Компанияда жұмыс болмаған кезде, бригада басқа жерде жұмыс істейтін немесе тіпті басқа топтарға көмектесу үшін бөлінетін, бұл жұмысты жылдамдатып, тиімдірек ететін. Құрметті су айдыны сияқты қауіпті ортада Балтимор бригадалары әрқашан бірлікте жұмыс істейтін, өйткені тәжірибе оларға әрбір мүше не істейтінін білуге мүмкіндік берді, бұл су айдынын қауіпсіз орынға айналдырды. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Балтимор портындағы поляктардың үстемдігі көптеген поляктар соғысқа қатысу үшін кеткеніне байланысты айтарлықтай төмендеді. Жаңару рухы Екінші дүниежүзілік соғыс коммерциялық өркендеуді тудырды. Соғыстан кейін ILA өзінің өркендеу шыңына жетті, жалақы мен мүшелік саны өсті. Райан «Өмірлік президент» сайланды, бұл оның одақтағы беделі мен ықпалын көрсететін құрметті атақ болды. Алайда, Райан мен ILA үшін ең қиын күрес жақын арада күтіп тұрды.

Батыс жағалаудағы жергілікті тұрғындардың бөлініп кетуі

ILA Тынық мұхиты жағалауы округін 1934 жылғы Батыс жағалауындағы ұзақ мерзімді ереуіл кезінде Райанның басшылығына қарсы шыққан радикалды солшыл Гарри Бриджес басқарды. Одақ белсенділерінің желісі Райанның келісімдері кезінде оның ұйымдастырылған келісімшартын қабылдамау үшін мүшелерді ұйымдастырып, кейін оның қарсылығына қарамастан ереуілге шығарды. Бриджес және ереуілдің басқа да ардагерлері ереуілден кейін Батыс жағалауындағы одақ сайлауларында Райанға адал адамдарды алмастырды. Райан Бриджеске ешқашан сенбеді, тіпті ол Батыс жағалауындағы оның де-факто билігін мойындау үшін оны Халықаралық лауазымға тағайындауға мәжбүр болды. Райан 1936 жылы Бриджесті жұмыстан босатты, өйткені Бриджес солшыл теңізшілер одағы, Ұлттық теңіз одағын қолдау үшін Шығыс жағалауында лекциялық турне бастады, ал Райанмен оның қарым-қатынасы жақсы болған жоқ. Бриджес кейіннен ILA-дан Батыс жағалауындағы жергілікті ұйымдардың барлығынан үш ұйымды алып, Халықаралық ұзақ жағалау және қойма одағын құрды, ол көп ұзамай Өнеркәсіптік ұйымдар конгресіне қосылды.

Ұйымдасқан қылмыс туралы айыптаулар

Кеме жұмысшылары жұмысты «тізімге жазу» арқылы алды, онда басшылар күндізгі тәртіп бойынша жұмыс күшін таңдады. Соның салдарынан кеме жұмысшылары аптасына бір күн немесе одан да аз жұмыс істеді. Әсіресе жүк көліктерін түсіретін және осы жұмысты бақылайтын қарақорғаштарға жұмыс іздеу үшін жүгінуге мәжбүр болғандар үшін жағдай нашар болды. 1950 жылдар ILA үшін қырқылыс пен жаралы он жылдық болды. Нью-Йорк қаласындағы газеттерде қаланың портындағы қарақорғаштардың кең таралғаны туралы сенсациялық мақалалар жарияланды. «Порттағы дау» фильмі кейіннен бұл көзқарасты танымал етті. Сонымен қатар, ILA-ның ішкі қайшылықтарынан туындаған Нью-Йорк портындағы наразылықтың күшеюі 25 күндік жұмыс тоқтатуға әкелді, ол Нью-Йорк штатының Өнеркәсіп комиссары Эдвард Корси 1951 жылғы қазан айындағы келісімді тексеру үшін тергеу комиссиясын тағайындағанда ғана тоқтатылды. Тергеуді бастапқы мандатынан тыс кеңейте отырып, Корси есебі алдымен сұрақ тудырған дауыс беру процедураларын қарастырды – олар кемшіліктерге ие болғанымен, алаяқтық емес еді, содан кейін бірнеше Нью-Йорк филиалдарының басқаруындағы бұзушылықтарға назар аударды. Корси есебі халықтың назарын өзіне аударды. Бұл баспасөз үшін де, Нью-Йорк штатының Қылмыс жөніндегі комиссиясына ILA-ны толыққанды тексеруді тапсырған губернатор Томас Э. Дьюи үшін де таптырмас қару болды. Шындығында, тергеу сотқа ұқсады, онда «куәгерлер» ILA мен оның басшылығына қарсы куәлік берді. Ақырында, көпшілікке жарияланған тергеу ILA мен Джозеф Райанды сыбайлас жемқор деп таныды. 1953 жылы Нью-Йорк портының су жағалау комиссиясы портының уақытша бақылауын жүзеге асыру үшін құрылды. ILA үйді тазалауға және шын мәнінде сыбайлас жемқор немесе қылмыстық болып танылған азаматтарынан құтылуға тырысты. 1953 жылдың тамызында ILA Америка Еңбек Федерациясынан (AFL) шеттетілді, бұл ауыр соққы болды. AFL ILA-ның орнын басу үшін International Brotherhood of Longshoremen (IBL AFL) құрды және өкілдік сайлауын жоспарлады. Тергеулер мен айыптаулардың үздіксіз қысымының нәтижесінде Райан отставкаға кетті. Капитан Уильям В. Брэдли 1953 жылғы қарашада өткен съезде ILA-ның тәуелсіз президенті болып сайланды.

IBL-мен бәсекелестік

IBL (International Brotherhood of Longshoremen) ұйымының таралуына қарсы күресу үшін ILA ұйымының бас ұйымдастырушысы Томас "Тедди" Глисонды бүкіл ел бойынша порттан портқа жіберді. Осы арада 17 000 портшы Нью-Йорк портында өкілдік етуді анықтау үшін 1953 жылғы Ұлттық еңбек қатынастары кеңесінің (NLRB) сайлауында дауыс берді. ILA жеңіске жетті, бірақ дереу губернатор Дьюи сайлау нәтижелерін жою үшін науқан жүргізді. Нью-Йорк кемежайларындағы жағдай шиеленісіп барады. ILA-ға адал жандар және көптеген басқа портшылар IBL-ге күдікпен қарады, оны Уорфронт комиссиясының машинасы және ереуілдерді бұзуға қатысқан жұмысшылардың ұйымы деп санайтын. 1954 жылдың наурыз айының басында жағдай ушықты, Teamster басшысы Дэвид Бек IBL пикетін кесіп өтуден бас тартып, ILA-ға сатқындық жасады деп қабылдады. Жаңалықтар жылдам тарады және Манхэттеннің барлық кемежайларында ILA портшылары Teamster жеткізілімдерін тиеуден бас тартты. Портшылардың топтары ереуілге шықты. NLRB бұйрығы ILA басшыларына ереуіл ұйымдастыруға немесе жүк тасымалын тоқтатуға тыйым салды. Полиция мен Бектың Teamster ұйымы қолдауымен IBL пикет желілерін бұзғаннан кейін зорлық-зомбылық орын алды. Содан кейін NLRB сарапшысы желтоқсандағы сайлауды күштен шығарды. Бұл соңғы шек болды, бір аптадан кейін Брэдли ILA ереуілін ресми жариялады. Басқа кәсіподақтар мен жұмысшылар ILA-ны толық қолдады, соның ішінде ірі Teamster ұйымы, бұл Бектың ILA ереуілшілеріне қарсылығы Teamster ұйымының барлық мүшелерімен бөліспегенін көрсетті. Глисон IBL-ге қарсы күресте табысқа жеткенде және жағалаудағы портшылар ауыстырылған жүкті өңдеуден бас тартқанда, күштер тепе-теңдігі өзгерді. Дьюидің ILA-ға қарсы жақтастары бұл өзгеріске бірнеше заңдық шаралармен жауап берді. Содан кейін NLRB желтоқсандағы сайлау нәтижелерін күштен шығарып, жаңа дауыс беруді ұсынды. Бірақ NLRB-нің ең соңғы шешімі ILA жұмыс тоқтатуын дереу тоқтамаса, болашақ сайлауға қатысуына тыйым салынатыны туралы мәлімдеме болды. Брэдлидің өз жұмысшыларын жұмысқа қайтарудан басқа амалы қалмады. ILA 1954 жылғы 26 мамырда өткен сайлауда IBL-дің агрессивті науқанына қарамастан жеңіске жетті. 1954 жылдың тамызында NLRB нәтижелерін бекітіп, сертификаттады, соның нәтижесінде ILA Нью-Йорк портында өкілдік құқығын алды. IBL оңай жеңілмеді және 1956 жылы үшінші өкілдік сайлауын өткізуге мәжбүрледі, бірақ ол да жеңіліске ұшырады. 1959 жылдың тамызында AFL-CIO комитеті ILA-ны қайта қабылдауды ұсынған кезде IBL тек Ұлы көлдер аймағында ғана белсенді болды. Қазан айында IBL ресми түрде таратылды және IBL президенті Ларри Лонг ILA-ның Ұлы көлдер аймағының президенті болды. Тедди Глисон 1963 жылы ILA халықаралық конвенциясында бірауыздан президент болып сайланды. Ол әрқашан құрметке ие болды және 1950 жылдардағы қиындықтар кезінде бас ұйымдастырушы ретінде атқарған еңбегінің маңызы баршаға мәлім болды. Глисонды сайлаған делегаттар өзгерістерді, прогресті және жаңаруды күтті. Глисон бұл міндетті қабылдап, кәсіподақтың қаржылық қиындықтарын шешуге бағытталған штаб-пәтерін қазіргі орнына көшірді.

Контейнерлеу

1965 жылы Глисон сол кездегі тарихтағы ең ұзақ мерзімге жасалған ILA келісімшартын саудаластырды. Бұл сонымен қатар кәсіподақ қол қойған алғашқы, шынымен болашаққа бағытталған келісімшарт болды. Автоматтандыру мен контейнерленудің күшеюімен келісімшарт жұмыс орындарын сақтауға бағытталды. Глисон дәуіріндегі бастамалар, мысалы, "Гарантияланған жылдық табыс" (ГАЖ) бағдарламасы, "Жұмыс орнының қауіпсіздігі бағдарламасы" (ЖЖП). Глисон басшылығымен ILA еңбек саласында қайтадан күшті және ықпалды күшке айналды. Келісімнің нәтижесінде бизнестен айырылып қалған Нью-Йорк сыртындағы кейбір жұмыс берушілер жұмыс орындарын сақтау мақсатымен басқару мен еңбек ұжымы келісіп, бекіткен "Контейнерлер жөніндегі ережелерге" наразылық білдірді. Ұлттық еңбек қатынастары кеңесі бастапқыда бұл наразылықты қолдады, бірақ 1980 жылдары АҚШ Жоғарғы Соты екі істе ережелердің заңды екенін және федералды еңбек заңдарын бұзбайтынын анықтады. Дегенмен, Федералды сауда комиссиясы кейіннен бұл ережелерді саудаға заңсыз шектеу деп тапты.

Мемлекеттік қадағалау

1953 жылы Нью-Йорк және Нью-Джерси штаттары Конгресс мақұлдауымен штаттар аралық келісімге келді, ол ILA-ны қылмыстық жазбасы бар адамдардың оның құрамында лауазымдар атқаруына жол бермей реттеуге жауапты Уотерфронт комиссиясын құрды. 1959 жылы қабылданған Еңбек басқару және есеп беру туралы заң барлық жеке сектор кәсіподақтарына ұқсас шектеулер қойды.

Саяси қызмет

ILA Ауғанстанға кеңестік әскерлердің басып кіруі сияқты дағдарыс кезеңдерінде Кеңес Одағымен сауданы мақсат тұтып бойкоттар ұйымдастырды. Жоғарғы Сот 1980 жылдары қараған екі байланысты істе кәсіподақтың бойкотына Норрис ЛаГуардия заңы бойынша тыйым салу мүмкін емес екенін, бірақ Тафт-Хартли заңы бойынша бұл заңсыз екіншілік бойкот екенін және осы негізде тыйым салуға болатынын шешті.