Кіріспе

Америка Құрама Штаттарындағы азаматтық құқықтар ұйымы.

Америка арабтарының кемсітушілікке қарсы комитеті (ААК) өзінің «АҚШ-тағы ең ірі араб-американдық азаматтық құқықтарды қорғау ұйымы» екенін мәлімдейді. Ұйымның веб-сайтында көрсетілгендей, ол барлық әлеуметтік топтан, дін мен ұлттан шыққан адамдарға ашық және барлық 50 штатта филиалдар мен мүшелердің ұлттық желісіне ие. Олардың мәліметінше, үш миллион америкалықтың түбі араб елдеріне жетеді. АДК-нің мақсаты – «араб американдықтарын күшейту, барлық адамдардың азаматтық құқықтарын қорғау, араб мәдени мұрасын насихаттау, азаматтық белсенділікті ынталандыру, АҚШ-тың Таяу Шығыстағы саясатының тепе-теңдігін қамтамасыз ету және араб әлеміндегі бостандық пен дамуды қолдау». АДК араб американдықтарына қатысты кемсітушілік пен жағдайсыздықпен күресу үшін, АҚШ-тағы арабтар туралы стереотиптерді жоюды қоса алғанда, бірқатар бағдарламаларды жүзеге асырады. АДК Азаматтық және адам құқықтары жөніндегі көшбасшылық конференциясының мүшесі және осы конференцияның ұлттық директорлар кеңесінде өкілдік етеді. АДК 1980 жылы АҚШ-тың алғашқы араб-американдық сенаторы Джеймс Абурезк және араб-американдық саяси белсенді Джеймс Зогби тарапынан құрылған. 2013 жылдың желтоқсанында АДК-нің ұлттық президенті болып, ұйымның ұлттық кеңесі мен атқару комитетінде болған, сондай-ақ бұрынғы уақытша құқықтық директоры болған Нью-Джерсиден Самнер Халаф тағайындалды.

Ұйым

ADC заң бөлімі дискриминация, қаралау және жек көрушілік қылмыстар бойынша кеңес беруді және таңдалған сот істерінде көмек көрсетуді ұсынады. 11 қыркүйек шабуылдарынан бері ADC адвокаттары этникалық және ұлттық тегіне байланысты дискриминация үшін әуе компаниялары мен жұмыс берушілерге қарсы, сондай-ақ дәлелді себепсіз арабтар мен мұсылмандарды АҚШ үкіметінің дискриминациялық түрде ұстауына қарсы жүздеген іс қарады. Үкіметтік істер жөніндегі бөлім АҚШ Конгресімен, Ақ үймен, АҚШ Мемлекеттік және Әділет министрліктерімен, сондай-ақ басқа да мемлекеттік органдармен қоғамның мүдделерін ілгерілету үшін жұмыс істейді. АҚШ азаматы болып табылатын ADC мүшелері федералдық лауазымдарға кандидаттарды қолдау үшін NAAA ADC саяси әрекеттер комитетіне (PAC) жарна сала алады. Конференция спикерлерінің арасында Ішкі қауіпсіздік департаментінің азаматтық құқықтар жөніндегі өкілі Дэниел В. Сазерленд және сол кездегі АҚШ Мемлекеттік хатшысы Колин Л. Пауэлл сияқты үкімет шенеуніктері болды.

20 ғасыр

1970 жылдары араб-израиль қақтығысы және араб елдерінің 1967 жылғы араб-израиль соғысындағы жеңілісі салдарынан американдық арабтардың бұқаралық ақпарат құралдарындағы жағымсыз бейнелерге деген алаңдаушылығы артты. Ұйымдастырушысы Джеймс Абурезк бұқаралық ақпарат құралдарында арабтарға қатысты әділетсіз стереотиптерге, жалпы арабтарға қарсы көзқарасқа және Федералдық тергеу бюросы агенттерінің арабтар кейпінде болған "Abscam" операциясына байланысты ынталандырылды. Ол елдің түкпір-түкпірінен 60-тан астам араб көшбасшыларын біріктіріп, комитет құруға келісім алды. 1982 жылғы Ливан соғысынан кейін ADC демонстрациялар мен шерулер ұйымдастыра бастады. 1985 жылы ADC кеңселерiне бірнеше шабуыл жасалды. 16 тамызда Бостондағы Америка арабтарының кемсітушілікке қарсы комитетінің кеңсесінде бомба жарылып, екі полицей қызметкері ауыр жарақат алды. 29 қазанда Вашингтондағы ADC кеңсесіне өрт сөндірушілердің шабуылынан зақым келді. 11 қазанда, "Ахилл Лауро" оқиғасынан кейін бір күн өткенде, еврей американдығын атып, теңізге лақтырып жібергеннен кейін, ADC-нің Батыс жағалаудағы өңірлік директоры Алекс Одех кеңсесінің есігін ашқанда жарылыстан қаза тапты. Федералдық тергеу бюросы (ФБР) еврей қорғаныс лигасы мен еврей қорғаныс ұйымының мүшелеріне күдік таратты. Оңтүстік Калифорнияда тұратын еврей қорғаныс лигасының жетекшісі Ирв Рубин бомбалау туралы даулы мәлімдеме жасағанымен, тергеу Израильге қашып кеткен Роберт Мэннинг пен оның әйелі Рошельге бағытталды. Олар кейін басқа бомбалау ісі бойынша сотталды. 1991 жылғы Перс шығанағы соғысы кезінде ADC президенті Джеймс Абурезк араб американдықтарының нысанаға алынуы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді. Ол ADC жауапты құрылғысына арабтарға қарсы зорлық-зомбылыққа толы хабарлама келіп түскенін мәлімдеді. ADC 1990 жылдың тамызынан 1991 жылдың наурызына дейін араб американдықтарына қарсы жасалған 100-ден астам жеккөрушілік қылмыстарды құжаттады, оның ішінде Детройт мейрамханасына өрт қою және Сан-Диего мешітіне бомба орнату. 1993 жылы ADC және Америка азаматтық бостандықтар одағы 1991 жылғы Перс шығанағы соғысы кезінде ирандық тегі бар бір адамды ұстағаны үшін Pan American World Airways компаниясына қарсы сот ісі бойынша келісімге келді. Топтар мен жеке тұлғалар 110 000 доллар көлеміндегі өтемақыны бөлісті. 1993 жылы ADC 1992 жылғы Диснейдің "Аладдин" фильміндегі арабтардың бейнесі мен ән мәтіндеріне наразылық білдірді, нәтижесінде Entertainment Weekly "Аладдинді" тарихтағы ең даулы фильмдердің бірі деп сипаттады. 1993 жылы ADC және Ұлттық заңгерлер гильдиясы бастаған он екі азаматтық құқық ұйымы Лос-Анджелестегі АҚШ аудандық сотына шағымданып, Жамандауға қарсы лиганың (ADL) олардың саяси қызметін тыңдап, полициямен ақпарат алмастырғанын мәлімдеді. Олар ADL-ден өзінің бақылау мәліметтерін жариялауды және залал өтеуді талап етті. Сонымен қатар олар Сан-Франциско, Лос-Анджелес және Сан-Диего полиция және шериф департаменттеріне де сотқа берді. Сол кездегі байланыс директоры Хусейн Ибиш ADL "азаматтық құқықтарды және араб американдық ұйымдарды бұзуға бағытталған бағдарлама бойынша жүйелі түрде" ақпарат жинап отырғанын мәлімдеді. 1999 жылы ADL талапкерлер туралы кейбір жеке ақпаратты жоюға, талапкерлердің заңгерлік шығындарына 175 000 доллар төлеуге және арабтар, еврейлер және басқалар арасындағы жақсы қарым-қатынасты дамыту үшін қоғамдық қатынас қорына 25 000 доллар аударуға келісті. 1996 жылы АҚШ Конгресі терроризмге қарсы және тиімді өлім жазасына қарсы заңды қабылдады, ол террористерге көмектесетін қаржы жинауды реттеді және террористік топтармен байланысы бар күдікті адамдарды елден шығаруды жеңілдетті. Сонымен қатар, заңсыз иммиграциялық реформа және иммигранттардың жауапкершілігі туралы заң қабылдады, ол иммигранттарды ондаған жылдар бұрын жасалған, тіпті егер олардың американдық жұбайлары және/немесе балалары болса да, ұсақ қылмыстар үшін депортациялауға мүмкіндік берді. Сондай-ақ, ол құпия дәлелдерді пайдалануға және депортация қаупі төнгендерге кепілдік беруден бас тартуға рұқсат берді. ADC осы заңдарға қарсы күресті және оларды заң арқылы жеңілдету немесе жою үшін науқандар жүргізді. Арабтардың бірі, олардың бірінші және бесінші түзетулерін бұза отырып, танымал емес саяси топпен байланысы болғандықтан депортацияға ұшырағанын мәлімдеп, Жоғарғы сотқа шағым түсірді. "Рено против Америка арабтарының кемсітушілікке қарсы комитеті" ісі бойынша шешім құпия дәлелдердің рөліне күмән келтірді. 2004 жылы ADC президент Джордж У. Буш премьер-министр Ариэль Шаронның палестиналықтардың отанына оралу құқығын жоққа шығаратын саясатын қолдауына жауап ретінде палестиналықтардың отанына оралу құқығын растайтын хатқа қол қойды. 11 қыркүйекке жасалған шабуылдардан кейін ADC араб американдық қауымдастығына, сондай-ақ мұсылмандарға қарсы "көре алмаушылықтың, кемсітушілік пен азаматтық бостандықтардың бұзылуының бұрын-соңды болмаған күшеюіне" алаңдады. Ол сондай-ақ 2001 жылдың қазанында қабылданған "Патриот заңына" да назар аударды, ол федералдық құқық қорғау органдарының бақылау мүмкіндіктерін арттырды, АҚШ-та шетелдік барлауды жинау шектеулерін жеңілдетті, қаржылық операцияларды реттеуді кеңейтті және террористермен байланысы бар деген күдік туған иммигранттарды ұстау және депортациялау үшін құқық қорғау органдарының мүмкіндіктерін арттырды. Заң күшіне енгеннен кейін құқық қорғау органдары негізінен араб американдықтары мен оңтүстік азиялықтарды, соның ішінде "жаппай құпия ұстауларды", "ерікті" сұхбаттасу арқылы таңдап алуды, Таяу Шығыс елдерінен келген ер адамдарды депортациялауды және арабтар мен мұсылмандардың иммиграциясына қосымша шектеулерді енгізді. 2001 жылдың желтоқсанында ADC АҚШ Әділет министрлігінің өкілдерімен кездесіп, "Патриот заңы" туралы алаңдаушылықтарын білдірді. Ол 2003 жылдың 17 наурызындағы хатқа қол қойды, онда АҚШ Конгресінің мүшелерінен 2003 жылғы "Ішкі қауіпсіздікті күшейту заңының" жобасына қарсы дауыс беруге шақырылды, өйткені ол "құқықтық және барлау күштерін кеңейтуге мүмкіндік беретін көптеген жаңа және кең ауқымды өкілеттіктерді қамтиды, бұл негізгі конституциялық құқықтарды әлсіретеді немесе жояды". "Патриот заңы II" деп те белгілі болған ол заң қабылданылмады. 2002 жылы ADC мұсылмандық ұйымдар коалициясына қосылып, федералдық билік органдарына тіркелуге тырысқан иммигранттарды ұстағаны үшін сол кездегі Бас прокурор Джон Эшкрофтқа және Иммиграция және натуралдану қызметіне сот процесін бастады. 2003 жылы Оңтүстік Флорида университетінің профессоры Сами Аль Ариан терроризммен байланысты қылмыстар бойынша айыпталған кезде, сол кездегі байланыс директоры Хусейн Ибиш былай деді: "Бізде фактілерге негізделген себеп болғанша, біз бұл саяси қудалау, кек қайтару және 9 қыркүйектен кейінгі өте жаман Маккартизм деп есептеуіміз керек". 2005 жылдың желтоқсанында Аль Ариан сегіз айыптамадан ақталғаннан кейін, ал қазылар тоғызы айыптама бойынша келісімге не келе алмағаннан кейін ADC бұл үкім "Патриот заңының" ең даулы элементтерінің біріне қарсы үлкен жеңіліс ретінде қарастырылды. 2006 жылдың 2 наурызында Аль Ариан палестиналық Исламдық жиһад ұйымына көмектесуге қатысқандығын мойындады, ол "арнайы тағайындалған террористік ұйым" болып табылады. Ол 57 ай түрмеге жабылып, мерзімінен кейін депортацияланып жіберуге үкім шығарылды. 2003 жылы ADC Америка азаматтық бостандықтар одағы және басқа ұйымдармен бірлесіп, "Патриот заңының" 215-бабына қарсы алғашқы маңызды сотқа шағымданып, ол федералдық агенттердің азаматтар мен тұрақты тұрғындардың құпия жазбаларын және мүліктерін алу өкілеттіктерін кеңейтетінін мәлімдеді. Олар бұл конституциялық іздеу және тәркілеуден қорғауға, сондай-ақ сөз және қауымдастық бостандығына қатысты құқықтарды бұзады деп айыптады. "Патриот заңын" реформалау жөніндегі жалпыұлттық науқаннан кейін 2006 жылы талапкерлер заңға өзгерістер енгізілгендіктен бас тартты. 2004 жылы ADC Webster's Third New International Dictionary-ден антисемитизмнің анықтамасынан "ционизмге қарсылықты" және "Израиль оппозициясына деген соқпақтықты" алып тастауды талап етті. ADC-нің сол кездегі байланыс директоры Хусейн Ибиш бұл кеңейтілген анықтама "антисемитизмнің өзінің ұғымын тривиализациялайды" және "палестиналықтардың адам және саяси құқықтарын қолдайтындардың ниеттерін жамандап, қаралайды" деп жазды. Merriam Webster компаниясының өкілі бұрынғы анықтама қолдау таппағанын мәлімдеді.

Араб-америкалықтардың ұлттық қауымдастығы

Араб американдықтарының ұлттық қауымдастығы (NAAA) 1972 және 2002 жылдар аралығында болған, араб тегінен шыққан американдықтардың саяси қорғау тобы еді. Ол араб-израиль қақтығысы сияқты мәселелер бойынша федералдық үкіметке лобби жасауға бағытталған. 2006 жылы жарық көрген кітабында ғалым Грегори Орфалеа оны Араб Америка Университетінің түлектері қауымдастығы (AAUG) және ADC-мен бірге ең ықпалды үш араб-американдық қорғау ұйымының бірі деп атады. 1970 жылдары NAAA-ның ықпалының шарықталу кезінде шамамен 200 000 мүшесі болды. Бұл араб-американдық ұйымдардың алғашқы ресми тіркелген лоббисі болды.