Кіріспе

Солтүстік-батыс Англиядағы көпір

Күміс юбилей көпірі (алғашқыда Ранкорн-Уиднес көпірі немесе бейресми түрде Ранкорн көпірі) Англияның Холтон қаласындағы Ранкорн мен Уиднес арасындағы Ранкорн ойығында Мерси өзені мен Манчестер кеме каналын кесіп өтеді. Бұл 361 ярд (330 м) негізгі аркасы бар аркалы көпір. Ол 1961 жылы Виднес-Ранкорн транспортер көпірінің орнына ашылды. 1975-77 жылдары көлік жолы кеңейтілді, содан кейін көпірге Королеваның күміс юбилейының құрметіне ресми атау берілді. Ол A533 тас жолын және консольдік жаяу жолын алып жүреді. Көпір Англияның Ұлттық мұра тізіміне II дәрежелі тізімделген нысан ретінде енгізілген. Ранкорн ойығында немесе оның жанында Мерси өзенін кесіп өтудің бұрынғы жалғыз жолы – арнаны өту немесе пароммен жүзу болған, ал өзеннің ең төменгі жеріндегі көпір Уоррингтонда орналасқан. Ранкорн ойығы арқылы көліктің өтуі үшін салынған алғашқы көпір – 1905 жылы ашылған Виднес-Ранкорн транспортер көпірі. Бұл тиімсіз көлік құралы болды және Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін оны пайдаланатын көлік ағынына сай келмей қалды. 1946 жылы Көлік министрлігі жеткілікті қаржы болғанда транспортер көпірін ауыстыруға келісім берді. Мотт, Хей және Андерсон инженер-консультанттар болып тағайындалды.

Жоспарлау

Жаңа көпір Манчестер кеме арнасы арқылы кемелердің қатынай алуын қамтамасыз етуі керек еді. Жаңа тасымалдаушы көпір немесе айналмалы көпір сияқты көптеген идеялар қарастырылды. Бұл идеялар тиімсіз деп танылды және ең жақсы шешім – теміржол көпірінен жоғары орналасқан көпір салу деп белгіленді. Бұл кемелердің қатынай алуына ең аз кедергі келтіріп, сонымен қатар ең тар жерден өтуге мүмкіндік беретін болды. Жоғары орналасқан көпірдің алғашқы жоспары үш немесе бес аралықтан тұратын торлы көпір болды, ол велосипед жолы мен жаяу жүргіншілерге арналған жолдары бар екі қатарлы жолға арналған еді. Алайда, бұл жоспар тым қымбатқа түсетіні және тірегінің бірі кеме арнасының қабырғасына тым жақын орналасатыны анықталғандықтан қабылданбады. Келесі идея – басты тіректері арасында бір қатарлы жол мен жаяу жүргіншілерге арналған жолы бар аспалы көпір салу еді. Бірақ көпірдің модельдерінде жүргізілген аэродинамикалық сынақтар көрсеткендей, көпірдің өзі тұрақты болғанымен, жанындағы теміржол көпірінің болуы күшті тербеліске алып келер еді. Соңында қабылданған жоба – бір қатарлы жолы бар аркалы болаттан жасалған көпір болды. Көпірдің дизайны Сидней портындағы көпірге ұқсас, бірақ одан айырмашылығы – бүйірлік аралықтары негізгі аралықпен біріктірілген, олардан бөлек емес. Бұл ерекшелік теміржол көпірінен туындайтын тербеліс мәселесін болдырмау үшін қажет болды. Негізгі аралықтың ұзындығы ал эми әрбір бүйірлік аралықтың ұзындығы -қа тең.

Құрылыс

Құрылыс 1956 жылғы 25 сәуірде басталды. Алғашқы кезеңнің мердігерлері – Адлингтон қаласынан келген Леонард Фейрклоу компаниясы жерді тазартып, тіректердің негізін салды. Екінші кезеңге, яғни негізгі және бүйірлік аркаларды салуға байланысты келісім-шарт Миддлсбро қаласының Дорман Лонг компаниясына берілді. Олар көпірдің жатағын, виадукты және жол жұмыстарын жүргізуді Леонард Фейрклоу компаниясына тапсырды. Көпірдің құрылысы 1958 жылғы наурыз айында басталды, ал бүйірлік аралықтары 1959 жылғы қараша айына дейін аяқталды. Негізгі арка 1960 жылғы қарашада екі жағынан болат конструкцияны тікелей созу арқылы ортасында қосылды. Көлік жолы аркадан 48 дана бұралып бекітілген сым арқандармен ілінді. 1960 жылғы ақпаннан бастап өзеннің екі жағында да жолдар мен виадуктар салына бастады. Салынған виадуктың жалпы ұзындығы 6 шақырымды құрады. Ранкорн жағындағы көпірге жататын жолдар Уотерлоо көпіріндегі Бриджуотер каналын тосып, Мерсиге дейінгі шлюздердің жолы толтырылды. Көпір 1961 жылғы 21 шілдеде Принцесса Александраның қатысуымен Ранкорн-Уиднес көпірі ретінде ресми түрде ашылды. Салынғаннан бері ол әрқашан ашық жасыл түске боялған.

Құрылымы, ерекшеліктері мен шығыны

Негізгі арка ұзын, әрбір бүйірлік аркасы өлшенді. Құрылысы кезінде 720 000 құбырлы бұрандалар қолданылды. Өзен төсегінен биіктігі 285 фут (87 м), ал кеме өтетін арнадан биіктігі 80 фут (24 м) құрайды. Құрылысы кезінде 5900 тонна болат және 7500 тонна бетон пайдаланылды. Көпірді тұрақты түрде қайта бояу қажет, әрбір қабатына бояудың мөлшері керек. Ранкорн жағындағы кіріспе виадуктары ұзындығында, ал Виднес жағында көпірді салу құны 2,433,000 фунт стерлингті құрады. Салынған кезде ол әлемдегі үшінші ең ұзын болат аркалы көпір болды. Бұл елдегі ең ұзын көліктік аралыққа ие болды, бірақ бұл рекорд Тамар көпірі салыныс аяқталғанға дейін бірнеше апта ғана сақталды. 2001 жылға қарай ол ең ұзын болат аркалы көпірлердің оныншы орнында болды және сол кезде Еуропаның ең үлкен аралығынан сәл кем болды. Бұл соншалықты ауыр жүктемеге алып келді, 1965 жылы екі жол кеңейтудің біріншісі жүзеге асырылды, көпірдің ортасынан қосымша қатар (көбінесе "өлім жолы" деп аталады) салынды. 1975 жылға қарай қозғалыс күніне 40 000 көлікке жетті және көпір қайтадан кеңейтіліп, төртінші қатар қосылды; кіріспе жолдары жақсартылып, көпірге кіру және одан шығу ағыны жақсартты. Жол аймағы тротуарларды біріктіру арқылы кеңейтіліп, төрт қатарға дейін жеткізілді, ал көпірдің шығыс жағында консольдік тротуар салынды. Бұл жұмыс 1977 жылы аяқталды және сол жылы көпір Ранкорн көпірінен Патшайымның күміс мерейтойын еске алу үшін Күміс мерейтой көпірі деп өзгертілді. 1994 жылдан бері көпір түнгі уақытта прожекторлармен жарықтандырылады. 21-ші ғасырдың басында көпірдің палубасындағы хлоридтік коррозияға қарсы жөндеу жұмыстары инновациялық электролиттік әдіспен жүргізілді; олар 2010 жылғы Үздік қоғамдық ғимарат үшін Премьер-министрдің сыйлығына үміткер болды.

Қайта жаңарту

Көпірдегі көлік қозғалысы күніне 80 000-нан астам көлікке дейін өсті, соның салдарынан үнемі тығырындар пайда болды. Бұл жағдайды жеңілдету мақсатында Мерси шлюзі көпірі деп аталатын қосымша өткел салынды. Бұл Күміс юбилей көпірінің шығысында орналасқан, 2017 жылдың 14 қазанында ашылған алты жолақты ақылы көпір. Мерси шлюзінің ашылуынан кейін Күміс юбилей көпірі дереу жөндеу жұмыстары үшін жабылды, содан кейін екі көпірге де жол ақысы енгізілді. Ол 2021 жылдың 26 ақпанында барлық көліктер үшін қайта ашылды, сонымен қатар ақылы болып қалды. Көпірдің Ранкорн жағындағы жол желісі қайта құрылды. Батыс виадугі, "Trumpet Loop" деп те аталады, бұзылып, оның орнына айналма жол салынды, ал виадуктан босатылған жер жаңа демалыс және сауда орындарына пайдаланылды.