Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мантиялық тау жынысы вулкандық түтіктер арқылы жер бетіне шығарылған.
Mantle rock expulsed to the surface in volcanic pipes
Лампроит – ультранегізді, мантиядан пайда болған, вулкандық немесе субвулкандық тау жынысы. Оның CaO, Al2O3, Na2O көрсеткіштері төмен, K2O/Al2O3 көрсеткіші жоғары, MgO құрамы салыстырмалы түрде көп және үйлеспейтін элементтерге қарай өте бай. Лампроиттер географиялық тұрғыдан кеңінен таралған, бірақ көлемдік тұрғыдан маңызды емес. Археялық кратондарда ғана кездесетін кимберлиттерден өзгеше, лампроиттер әртүрлі жастағы жерлерде кездеседі – Батыс Австралиядағы археялықтан бастап, Испанияның оңтүстігіндегі палеозойлық және мезозойлық дәуірлерге дейін. Олар протерозойдан плейстоценге дейін жас бойынша да әртүрлі, Антарктидадағы Гаусбергтен табылған ең жас мысалы 56 000 ± 5 000 жылға тең. Лампроит вулканологиясы да түрлі, диатремалық және конус тәрізді немесе конус пішіндес құрылымдар белгілі.
Lamproite is an ultrapotassic mantle derived volcanic or subvolcanic rock. It has low CaO, Al2O3, Na2O, high K2O/Al2O3, a relatively high MgO content and extreme enrichment in incompatible elements. Lamproites are geographically widespread yet are volumetrically insignificant. Unlike kimberlites, which are found exclusively in Archaean cratons, lamproites are found in terrains of varying age, ranging from Archaean in Western Australia, to Palaeozoic and Mesozoic in southern Spain. They also vary widely in age, from Proterozoic to Pleistocene, the youngest known example from Gaussberg in Antarctica being 56,000 ± 5,000 years old. Lamproite volcanology is varied, with both diatreme styles and cinder cone or cone edifices known.
Петрология
Лампроиттер 150 км-ден асатын тереңдікте жартылай балқыған мантиядан пайда болады. Еріген материал вулкандық түтіктер арқылы жер бетіне итеріледі, бірге ксенолиттер мен алмастарды алып келеді. Алмаздың қалыптасуы тұрақталған гарцбургиттік перидотит немесе эклогиттік мантия аймақтарынан олар шығарылады. Жақында жүргізілген зерттеулер, мысалы, Антарктидадағы Гаусбергтегі лампроиттер және қорғасын-қорғасын изотоптық геохимиясы, лампроиттердің көзі литосфералық мантияның түбінде тұтқындалған, субдукцияланған литосфераның өткісі аймағындағы балқыма болуы мүмкін екенін көрсетті. Бұл байқау балқу тереңдігін ерекше геохимиямен сәйкестендіреді, оны терең мантия жағдайында қазірдің өзінде фелзитті материалдың балқуымен түсіндіру оңай.
Lamproites form from partially melted mantle at depths exceeding 150 km. The molten material is forced to the surface in volcanic pipes, bringing with it xenoliths and diamonds from the harzburgitic peridotite or eclogite mantle regions where diamond formation is stabilized. Recent research, for example on the lamproites at Gaussberg in Antarctica, and lead lead isotope geochemistry have revealed that the source of lamproites may be transition zone melts of subducted lithosphere which has become trapped at the base of the lithospheric mantle. This observation also reconciles the depth of melting with the peculiar geochemistry, which is most easily explained by melting of already felsic material under deep mantle conditions.
Экономикалық маңызы
Лампроиттің экономикалық маңызы Эллендейлдің E4 және E9 лампроит құбырларының табылуымен және 1979 жылы Батыс Австралиядағы Аргайл алмаз құбырының табылуымен белгілі болды. Бұл жаңалық әлем бойынша белгілі басқа лампроит кен орындарын зерттеуге және қайта бағалауға алып келді. Бұрын тек кимберлит құбырлары ғана алмаздың экономикалық тұрғыдан пайдалы көзі деп есептелген. Аргайл алмаз кеніші лампроит алмаздарының экономикалық тұрғыдан пайдалы жалғыз көзі болып табылады. Бұл кен орны алмаздың көп мөлшерімен, бірақ көптеген тастардың төмен сапасымен ерекшеленеді. Аргайл алмаздарындағы зерттеулер көрсеткендей, тастардың көпшілігі E типіне жатады; олар эклогиттен пайда болған және жоғары температурада қалыптасқан. Аргайл алмаз кенісі сирек кездесетін қызғылт алмаздардың негізгі көзі болып табылады. Оливиндік лампроит пирокластикалық тау жыныстары мен жарықтар кейде алмаздарды қамтиды. Алмаздар ксенокристалл түрінде кездеседі, олар лампроит диапирлік интрузияларымен жер бетіне немесе аз тереңдікке жеткізілген. Арканзас штатының Мурфрисборо қаласының жанындағы Алмаз кратері мемлекеттік паркіндегі алмаздар лампроиттің құрамында табылған.
The economic significance of lamproite became known with the discovery of Ellendale E4 and E9 lamproite pipes and better known 1979 discovery of the Argyle diamond pipe in Western Australia. This discovery led to the intense study and re evaluation of other known lamproite occurrences worldwide; previously only kimberlite pipes were considered economically viable sources of diamonds. The Argyle diamond mine remains the only economically viable source of lamproite diamonds. This deposit differs markedly by having a high content of diamonds but low quality of most stones. Research at Argyle diamond have shown that most stones are of E type; they originate from eclogite source rocks and were formed under high temperature ~. The Argyle diamond mine is the main source of rare pink diamonds. Olivine lamproite pyroclastic rocks and dikes are sometimes hosts for diamonds. The diamonds occur as xenocrysts that have been carried to the surface or to shallow depths by the lamproite diapiric intrusions. The diamonds of Crater of Diamonds State Park near Murfreesboro, Arkansas are found in a lamproite host.