Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Стереогноз (сонымен қатар тактильді қабылдау немесе тактильді гноз деп те аталады) – көру және есту ақпаратының болмауында, заттың пішінін оның текстурасы, мөлшері, кеңістіктік қасиеттері, температурасы сияқты тактильді ақпарат арқылы сезіну және тану қабілеті. Адамдарда бұл сезім, тактильді кеңістіктік қабылдау қабілетімен, дірілді сезінумен, текстураны ажыратумен және проприоцепциямен бірге орталық нерв жүйесінің дорсальды бағанасының медиалды лемниск жолы арқылы жүзеге асырылады. Стереогнозды тексерулер мидың париетті бөлігінің зақымдалмағанын анықтайды. Әдетте, бұл тексерулерде науқастан қолына берілген әдеттегі заттарды (мысалы, кілттер, тарақ, қауіпсіздік инелері) көру мүмкіндігі болмастан анықтау талап етіледі. Стереогноз – жоғары дәрежелі ми қабығының ассоциативтік функциясы. Астереогноз – көру немесе есту ақпаратының болмауында, тіпті тактильді, проприоцептивті және жылулық сезімдер бұзылмаған жағдайда да, заттарды анықтап немесе тани алмайтын жағдай. Бұл сенсорлық қабық немесе артқы бағаналардың ауруларынан туындауы мүмкін. Альцгеймер ауруымен ауыратын адамдарда стереогноз төмендеуі байқалады. Астереогноздың себебі париетті, уақытша немесе төңкерілген бөліктердің артқы ассоциациялық аймақтарының, немесе екі жарты шардың бірінің постцентральді гирусының зақымдануы болуы мүмкін. Бірінші реттік нейрондар сезімдік ақпаратты проприоцептивті және тактильді рецепторлардан мидың ұзын сопақша бөлігіне жеткізеді, онда олар мидың грацилі немесе кунеат ядроларында синапсқа түседі. T6 деңгейінен жоғары орналасқан аймақтардан алынған ақпарат кунеат ядроларында, ал T6 және төменгі деңгейлерден алынған ақпарат грацилі ядроларында синапсқа түседі. Осы сәтте екінші реттік нейрондар қарсы жаққа өтеді және ақпаратты контрлатеральды медиалды лемниск арқылы таламусқа жібереді. Таламуста екінші реттік нейрондар үшінші реттік нейрондармен синапсқа түседі, олар ішкі капсула арқылы постцентральді гирустың негізгі сенсорлық қабығына жалғасады, онда бұл жол аяқталады. Стереогнозды пайдаланып затты дұрыс анықтай алмайтын адам жүйке тамырларының, шеткі жүйкелердің, омыртқа миының, таламустың немесе негізгі сенсорлық қабықтың зақымдануынан зардап шегуі мүмкін. Дорсальды бағананың медиалды лемниск жолы осы аймақтар арқылы өтетіндіктен және ақпаратты осы аймақтарға жеткізетіндіктен, сезімталдықтың жеткіліксіздігі осы нейросенсорлық жолдың бұзылуын көрсетеді. Жүргізілген тексерулер және сенсорлық жоғалтудың үлгісін анықтау белгілі бір жүйкелерде немесе аймақтардағы зақымдануды анықтауға көмектеседі.
Stereognosis (also known as haptic perception or tactile gnosis) is the ability to perceive and recognize the form of an object in the absence of visual and auditory information, by using tactile information to provide cues from texture, size, spatial properties, and temperature, etc. In humans, this sense, along with tactile spatial acuity, vibration perception, texture discrimination and proprioception, is mediated by the dorsal column medial lemniscus pathway of the central nervous system. Stereognosis tests determine whether or not the parietal lobe of the brain is intact. Typically, these tests involved having the patient identify common objects (e. g. keys, comb, safety pins) placed in their hand without any visual cues. Stereognosis is a higher cerebral associative cortical function. Astereognosis is the failure to identify or recognize objects by palpation in the absence of visual or auditory information, even though tactile, proprioceptive, and thermal sensations may be unaffected. It may be caused by disease of the sensory cortex or posterior columns. People suffering from Alzheimer's disease show a reduction in stereognosis. Astereognosis can be caused by damage to the posterior association areas of the parietal, temporal, or occipital lobes, or the postcentral gyrus of either hemisphere. First order neurons carry sensory information from proprioceptive and tactile receptors to the medulla oblongata where they synapse in either the medullary gracilus or cuneate nuclei. Information carried from regions above spinal level T6 synapse at the cuneate nuclei, while information carried from T6 and below synapse at the gracilus nuclei. At this point, second order neurons decussate and relay information through the contralateral medial lemniscus to the thalamus. At the thalamus, second order neurons synapse with third order neurons, which continue through the internal capsule to the primary sensory cortex of the post central gyrus where the tract terminates. An individual who cannot properly identify an object using stereognosis, could suffer from lesions in nerve roots, peripheral nerves, the spinal cord, thalamus, or primary sensory cortex. Because the dorsal column medial lemniscus pathway travels through and relays information to these areas, a lack of proper sensation indicates a problem with this neural sensory tract. Administered tests and recognition of pattern sensory loss can identify lesions in particular nerves or areas.