Кіріспе

Этникалық бөлімшелер

Хан қытай халқын тілдік, мәдени, этникалық, генетикалық және аймақтық ерекшеліктерге сүйене отырып, кіші топтарға бөлуге болады. Мандарин тілінде осы топтарды сипаттау үшін "минси" ( , m2i деп айтылады) – Қытай материгінде немесе "зукун" ( , z2ün деп айтылады) – Тайваньда қолданылады. Қытай Халық Республикасының 56 ресми этникалық тобының бірі ретінде ешқандай хан кіші тобы мойындалмайды, ал Тайваньда тек үш кіші топ – Хокло, Хакка және Вайшенгрен мойындалады.

Цзянхуай халқы

Цзянхуай халқы Янцзы өзені (Цзян, 江) мен Хуай өзені арасындағы, Анхуй және Цзянсу провинцияларының орталық аймақтарында қоныстанған. Төменгі Янцзы мандарині немесе Цзянхуай мандарині басқа мандарин диалектілерінен ерекшеленеді. Тілдің басты диалектісі – Нанкин диалектісі.

Цзяо-Ляо халқы

Жяо Ляо халқы Цзяодун және Ляодун түбектерінде қоныстанған. Көне заманнан бері екі түбек мәдени, экономикалық және басқа да жағынан тығыз байланыста болған. Олардың берік қарым-қатынасы Миодао архипелагының болуымен байланысты. Мин тілінде сөйлейтін халықтың көп бөлігі Оңтүстік Қытайға таралып, Фуцзянь және Хайнань провинцияларында шоғырланған, сондай-ақ Гуандунның (әсіресе Чаошань аймағында), Оңтүстік Чжэцзянның төңкерігі мен Тайваньда кездеседі. Мин тілінде бірнеше негізгі диалект бар. Фучжоу диалектісі – Мин Донг, Фучжоу қаласының тумалары қолданады. Пуксиан Мин диалектін Путянь халқы (Синхуа немесе Хэнхуа деп те аталады) білдіреді, олар Пуксианның түпкілікті тұрғындары. Оңтүстік Фуцзянь және Тайваньда қолданылатын Мин Нань диалектілерінің Хоккиен тобы – ең ірі Мин тілінің бір бөлігі және басқа Мин диалектілерімен салыстырғанда Хокло халқының көп бөлігі осы тілде сөйлейді. Бұдан әрі Хоккиен Мин Нань диалектісінің түрлі нұсқаларын қолданатын басқа да ерекше Мин Нань топтарына таралады. Шығыс Гуандунның Теочев халқы мен Хайнань аралының Хайнаньлықтары – Мин Нань диалектілерінің топтары. Чжэцзян провинциясының Вэньчжоу қаласында қолданылатын Каннан диалектісі – Чжэнан Мин. Қытай мен Тайваньнан тыс, Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Сингапур, Малайзия, Индонезия және Филиппин сияқты елдердегі қытай диаспорасы арасында Мин Нань диалектілері ең көп таралған қытай тілінің диалектілері болып табылады.

Қытай материгі

Хан халқы Қытай материгінде пайда болған. Әр хан топтысы әдетте Қытайдың нақты бір аймағымен байланысты: кантондықтар Лянгуан аймағында, путианьдықтар Пуксианьда, фучжоулықтар Фучжоуда, хоклолар Оңтүстік Фуцзяньда, чаошаньдықтар/теочевтер Шығыс Гуандунда, хаккалар Шығыс/Орталық Гуандун және Батыс Фуцзяньда, ал шанхайлықтар Шанхайда өмір сүрген.

Гонконг

Гонконгта халықтың көп бөлігі кантондықтарды құрайды. CIA World Factbook мәліметтері бойынша, Гонконг тұрғындарының 89% кантон тілінде сөйлейді. Гонконгтағы басқа да ханьқытайлықтардың ішінде хакка, теочев, хокло және шанхайлықтар, сондай-ақ танка сияқты этникалық азшылықтар бар.

Макао

Макаоның 2021 жылғы халық санағына сәйкес, Макао халқының 89,4% өзін қытай ұлтынан деп жариялаған. Көпшілігі кантон тілінде сөйлейді (81%). Ағылшын тілінде "маканецтер" термині көбінесе кантондық және португалдық тегі бар адамдарды білдіреді. "Макао халқы" деген сөз Макаода туған немесе Макаода тұратын кез келген адамды сипаттау үшін қолданылады.