Кіріспе

Қытайдағы этникалық азшылық – Шэ халқы (; She Chinese: ; Cantonese: , Fuzhou: ) – Қытайдағы этникалық топ. Олар Қытай Халық Республикасы ресми түрде таныған 56 этностың бірі. Шэ халқы Фуцзянь, Чжэцзян және Цзянси провинцияларындағы ең ірі этникалық азшылық болып табылады. Олар Аньхой және Гуандун провинцияларында да таралған. Тайваньдағы Хакка этникалық тобының арасында да Шэ халқының кейбір ұрпақтары кездеседі.

Тілдер

Бүгінде Фуцзянь, Чжэцзян және Цзянси провинцияларындағы 400 000-нан астам ши халқы ши тілінде сөйлейді – жіктемеленбеген қытай тілінің түрі, ол хакка тілінен күшті әсер көрген. Гуандун провинциясында шамамен 1200 ши халқы "Ше" деп аталатын хмонг-миен тілінде сөйлейді, сонымен қатар "Хо Не", яғни "тау халқы" деп те аталады. Кейбір деректер бойынша, олар Доньи, Нанман немесе Юэ халықтарының ұрпақтары болып табылады. Ши тілін Шейу тілімен шатастыруға болмайды, ол Хо Не деп те аталады және Гуандунның шығыс-орталық бөлігінде сөйленетін хмонг-миен тілі. Ши және Шейу тілінде сөйлейтіндердің тарихы мен ұлттық өзіндігі бөлек, бірақ Қытай үкіметі екеуін де ресми түрде ши халқы деп жатқызады. Гуйчжоу провинциясының Мацзян уезіндегі Донгцзя халқы да ресми түрде ши халқы деп саналады, бірақ олар Чонжаньян Мяо тіліне жақын батыс хмонг тілінде сөйлейді.

Тарих

Ше халқы Гуандунның ең ерте қоныстанушыларының бірі болып саналады; олар неолит дәуірінде балық аулауды жеңілдету үшін бастапқыда жағалау бойында қоныстанған деп есептеледі. Соңында, Соғысқан мемлекеттер кезеңінде Юэ халқы оңтүстікке қоныс аударғаннан кейін, екі халық арасында ресурстар үшін күшті бәсекелестік туды. Цинь әулетінен бастап, Солтүстік Қытайдан келген көшіп келушілер Ше халқына елеулі әсер етті. Олардың артық құралдары мен технологиясы болғандықтан, бұл көшіп келушілер Ше халқын ығыстырып, жақсы егістік жерлерін басып алды. Осының салдарынан, Ше халқының бір бөлігі Цзянси және Фуцзянь провинцияларының төбелі аймақтарына көшіруге мәжбүр болды. Осы көшіруден кейін Ше халқы таулы шаруаларға айналды. Олардың егіншілік әдістеріне тау беткейіндегі шөпті өртеп, содан кейін күріш тұқымын себу және өсімдік өскеннен кейін өнімді жинау кірді. Ше халқының бір бөлігі жергілікті тұзды көлдердің булануынан алынған тұз өндіру және саудасымен де айналысты. Хан және Ше халықтары арасында көптеген қақтығыстар болды. Мысалы, бір жағдайда, Гонконгтағы Лантау аралындағы Ше тұз өндірушілері Сун әулеті кезінде көтеріліс ұйымдастырып, Кантон қаласына шабуыл жасады. Мин және Цин әулеттері кезінде олар Солтүстік Фуцзяндағы өздерінің туған жерлерін тастап, Чжэцзянның оңтүстік аймағына және Төменгі Янцзы аймағындағы таулы аудандарға көшіп, қоныстанды. Теория бойынша, Ше халқын Хакка тайпасы өздерінің жерінен қуғандықтан, олар Чжэцзянға көшуге мәжбүр болды.

Қытайдағы ши халқының таралуы

Гуйчжоу провинциясында тұратын шамамен 45 000 ше жекешеленген Донгцзя тобын құрайды, олардың мәдениеті басқа аймақтардағы шелерден ерекшеленеді.

Ескертпелер мен сілтемелер

www.zgshezu.com/ {Шэ ұлтының желілік студиясы}