Фаня Барон: Анархист-революционер және Махновист қозғалысының қатысушысы
Fanya Baron
Фаня Барон (1887-1921) – еврейская анархистка, участница движения Махно в Украине. Активистка рабочего движения в Чикаго, казнена ЧК. История революционерки.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейлік анархист (1887–1921)
Russian anarchist (1887–1921)
Фания Анисимовна Барон (1887 – 30 қыркүйек 1921) – орыс еврей анархист-революционер. Ол өмірінің басында Чикаго жұмысшылар қозғалысына қатысты, бірақ 1917 жылғы Ресей революциясынан кейін Украинаға көшіп, Махновшылар қозғалысына қосылды. Анархистік қызметі үшін оны Чека тұтқындап, атқылады.
Fanya Anisimovna Baron (1887 – 30 September 1921) was a Russian Jewish anarchist revolutionary. She spent her early life participating in the Chicago workers' movement, but following the Russian Revolution in 1917, she moved to Ukraine and participated in the Makhnovist movement. For her anarchist activities, she was arrested and executed by the Cheka.
АҚШ-та өскен
1887 жылы Фрейда Анисимовна Грек ретінде дүниеге келген Фания, жас кезінде отбасымен Ресей империясынан АҚШ-қа көшіп келді, онда олар "Грефенсон" фамилиясын алды. Чикагода ол қуғынға ұшыраған орыс анархисі Арон Баронмен қарым-қатынас құрды, олар бірге Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылар (IWW) басқарған жергілікті жұмысшылар қозғалысына қатысты. Фания көп уақытын және ақшасын өзі жұмыс істейтін фабрикада анархистік үгіт таратуға жұмсады. 1915 жылғы 17 қаңтардағы жұмысшылар митингісі кезінде Фания полиция қызметкерлерінен физикалық зорлыққа ұшырап, тұтқындалды, бірақ американдық белсенді Джейн Аддамс оны кепілдікпен босатып алды.
Born in 1887 as Freida Anisimovna Greck, Fanya at a young age moved with her family from the Russian Empire to the United States, where they took the name "Grefenson". In Chicago, she began a relationship with the exiled Russian anarchist Aron Baron, with whom she participated in the local workers' movement led by the Industrial Workers of the World (IWW). There she spent most of her time and money distributing anarchist propaganda in the factory that she worked in. During a workers' demonstration on 17 January 1915, Fanya was physically assaulted by police and arrested, but was bailed out by the American activist Jane Addams.
Еуропаға қайта оралу
Ақпан революциясы басталғанда Арон мен Фания Барон Солтүстік Америкадан жер аударылудан оралды. Олар Украинаның Киев қаласына көшіп, жергілікті жұмысшылар қозғалысына қатысты. Қазан революциясынан кейін олар Харьковқа көшіп, украин анархистерінің конфедерациясы – Набаттың құрылуына қатысты. Анархистік қозғалысқа қарсы саяси қуғын-сүргінге байланысты, Фания жұмысшылар мен шаруаларды ұйымдастыру, тұтқындарға көмек көрсету және Набаттың ықпалын тарату мақсатымен Украина бойынша сапарлады. Баронның өзі де Набаттың барлық съездері мен конференцияларына, олар заңды түрде өткен жағдайда да, жасырын өткізілген жағдайда да делегат ретінде қатысты. Набат Махновщинаға қосылып, Нестор Махноның Революциялық көтерілісші армиясын ресми түрде қолдады. 1920 жылғы қарашада Перекоп қоршауында Ақ қозғалыстың жеңіліске ұшырағаннан кейін большевиктер өздерінің анархистік одақтастарына бет бұрып, оларға бірнеше бағытта күтпеген шабуыл жасады. 1920 жылғы 25 қарашада Набат мүшелері, соның ішінде Арон мен Фания Барон Харьковта тұтқындалып, Ресей түрмелеріне ауыстырылды. Түрмеде Фания күзетшілер тарапынан ұрылып, нашар жағдайда ұсталды.
With the outbreak of the February Revolution, Aron and Fanya Baron returned from their North American exile. They moved to Kyiv, in Ukraine, where they participated in the local workers' movement. In the wake of the October Revolution, the couple then moved to Kharkiv, where they participated in the establishment of the Nabat, a confederation of Ukrainian anarchists. Spurred to action by the political repression against the anarchist movement, she travelled throughout Ukraine to organise workers and peasants, provide prisoner aid and spread the influence of the Nabat. Baron herself was also a delegate to every one of the Nabat's congresses and conferences, both when they were legal and when they were held clandestinely. The Nabat went on to join the Makhnovshchina and officially backed Nestor Makhno's Revolutionary Insurgent Army of Ukraine. Following the defeat of the White movement at the siege of Perekop in November 1920, the Bolsheviks turned on their anarchist allies, launching a surprise attack against them on several fronts. On 25 November 1920, members of the Nabat, including Aron and Fanya Baron, were arrested in Kharkiv and transferred to Russian prisons. In prison, Fanya was beaten by the guards and kept in squalid conditions.
Түрмеден қашу
1921 жылы 10 шілдеде Фания жер асты анархистерінің бір тобы ұйымдастырған түрмеден қашуға қатысты. Ол Рязань түрмесінен қашып, Мәскеуге келді, онда Эмма Голдман мен Александр Беркман оны тауысқанша көшеде тұрды. Олардың көмегімен Фания коммунистік партия мүшесі, күйеуінің інісі Семион Баронның үйінде паналады. Ол Семионға күйеуін түрмеден босатуды жоспарлап отырғанын айтты, ол оған көмектесуге уәде берді, ал Беркман түрмеден қашуға дайындық жүріп жатқанда оның көңілінің жоғары екенін хабарлады. Бірақ 1921 жылы 17 тамызда оны Чека анықтап, жоспарларын орындауға үлкермес бұрын тұтқындады. Ол күйеуі мен басқа оннан астам орыс анархистерімен бірге Профинтерннің құрылтай съезі өтіп жатқан кезде Таганка түрмесіне қамалды. Шетелдік синдикалистердің назарын аудару мақсатында Таганка түрмесіндегі анархистер аштық жариялады, және Фания да оған қосылды.
On 10 July 1921, Fanya joined a prison break launched by a cell of the Underground Anarchists. She managed to escape from Ryazan prison and went to Moscow, where she lived on the streets until her discovery by Emma Goldman and Alexander Berkman. With their aid, Fanya found refuge with her brother in law Semion Baron, a member of the Communist Party. She confided in Semion that she planned to break her husband out of prison, and he promised to help her, with Berkman reporting that she kept in high spirits as the preparations for the prison break went forward. But on 17 August 1921, she was discovered and arrested by the Cheka, before she was able to carry out her plans. She joined her husband and a dozen other Russian anarchists in Taganka prison, at a time when the founding congress of the Profintern was underway. In an attempt to attract the attention of the foreign syndicalist delegates, the anarchists imprisoned at Taganka staged a hunger strike, which Fanya joined.
Қуғын-сүргін және өлтіру
Большевиктер басшылығына ресми наразылық білдіргеніне қарамастан, саяси қуғын-сүргін туралы айыптаулар билік тарапынан қайта-қайта жоққа шығарылды. Леон Троцкий: «Біз нағыз анархистерді емес, анархист деп сыпайылап өздерін жасырған қылмыскерлер мен қарақшыларды түрмеге жабамыз» деп мәлімдеді. Халықаралық және ішкі қысым үкіметті мойынсұнуға мәжбүр етті, Ленин анархистік саяси тұтқындарды елден кету шартымен босатуға бұйрық берді. 1921 жылдың 17 қыркүйегінде анархист тұтқындардың көпшілігі босатылып, депортацияға жіберілді, бірақ Фания Барон мен Лев Черный қамауда қалды. Баронның өзі кеңес рублінің жалған ақшасын жасау, қарақшылық және терроризм сияқты бірнеше қылмыстық әрекеттерге кінәлі деп айыпталды. Ресейлік анархист-тарихшы Волин Барон мен Черныйға тағылған айыптауларды жоққа шығарып, жалған ақша жасаудың ізін Чека агенттерінің ішінде іздеді. 1921 жылдың 29-30 қыркүйек түнінде Фания Баронды Чека өлімге кесті. Эмма Голдманның сөзіне қарағанда, ол соңғы сәттерге дейін қарсылық көрсетті, сондықтан оны Чека офицерлері жазалау орнына көтеріп әкелуге мәжбүр болды. Голдман өлім жазасына наразылық білдіруге тырысты, бірақ достары оны ынталандырып, ақырында Ресей революциясынан мүлдем көңілі қалды. 18 жыл түрмеде отырғаннан кейін Арон Барон Ұлы тазалау кезінде өлім жазасына кесілді. Баронның өлімі жылдар бойы советтік саяси қуғын-сүргіннің құрбаны болған орыс анархистерінің символына айналды. Оның өлім жазасына кесілгенінен ондаған жылдар өткен соң, Сиднейдегі Jura Books кітапханасына Фания Баронның есімі берілді.
Despite formal protests made to the Bolshevik leadership, the accusations of political repression were repeatedly denied by the authorities, with Leon Trotsky declaring "We do not imprison the real anarchists, but criminals and bandits who cover themselves by claiming to be anarchists." Sustained international and domestic pressure forced the government to relent, with Lenin ordering the release of anarchist political prisoners, on the condition they leave the country. On 17 September 1921, most of the anarchist prisoners were released and scheduled for deportation, but Fanya Baron and Lev Chernyi were kept behind bars. Baron herself was accused of a number of criminal acts, including counterfeiting of the Soviet ruble, banditry and terrorism. The Russian anarchist historian Volin denied the charges against Baron and Chernyi, claiming that the alleged counterfeiting had actually been committed by agents of the Cheka. On the night of 29–30 September 1921, Fanya Baron was executed by the Cheka. According to Emma Goldman, she had resisted her fate until the last moment, having to be carried by Cheka officers to the spot of her execution. Goldman attempted to protest the execution, but was dissuaded by her friends and eventually left the country, thoroughly disillusioned with the Russian Revolution. After 18 years in prison, Aron Baron himself was executed during the Great Purge. Over the years, Baron's death became symbolic of the Russian anarchists who fell victim to Soviet political repression. Decades after her execution, the Sydney based Jura Books named its library after Fanya Baron.