Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тарихи этникалық топ
Historical ethnical group
Вармиялықтар (сонымен қатар Варми) – Вармияда (Вармия, Вармия, Эрмланд), қазіргі Польшаның Вармия-Мазур воеводтығының көп бөлігін құрайтын, ал шағын солтүстік бөлігі көршілес Ресейде орналасқан прус тайпасы. Олар Висла лагунасы, Łына және Паслэка өзендері арасында мекен еткен. Вармиялықтар, басқа прус тайпаларымен бірге, папаның тікелей бағынысындағы крестшілердің әскери ордены – Тевтон орденімен бағынышты болды. Тевтон ордені прустарды жаулап алып, оларды христиан дініне көшірді. Көптеген қалалар мен кенттер салынды және Германия мен Польшадан, сондай-ақ Еуропаның басқа елдерінен келген отарлаушылардың көмегімен халық саны артты. Прустар ақырында отарлаушыларға сіңіп кетті, ал көне прус тілі 17-шы ғасырдың соңында немесе 18-шы ғасырдың басында жойылып кетті.
Warmians (also Warmi) were a Prussian tribe that lived in Warmia (Warmia, Varmia, Ermland, ), a territory which now mostly forms part of the Warmian Masurian Voivodeship in Poland, with a small northern portion located in neighbouring Russia. It was situated between the Vistula Lagoon, Łyna and Pasłęka Rivers. The Warmians, along with the other Prussians, were conquered by the Teutonic Knights, a crusading military order under direct command of the pope. The Knights conquered the Prussians and converted them to Christianity. Many cities and towns were built and the population increased by bringing in colonists from Germany and Poland, as well as other countries of Europe. The Prussians were eventually assimilated by the colonists and the Old Prussian language became extinct by the end of the 17th century or beginning of the 18th century.
Тарих
Польша христианды қабылдағаннан кейін көп ұзамай, 997 жылы поляктардың жергілікті пруссиялықтарды жаулап алуға бірнеше ғасырлық талпыныстары басталды. Басты мақсат – әлі де пұтқа табынушы пруссиялықтарды христиан дініне өткізіп, осы арқылы олардың жерлерін иелену еді. Конрад Мазовия шақырған бірнеше крест жорықтары, сондай-ақ пруссиялықтардың Иотьвингтерге, кейіннен поляктардың Подалясьесіне, Судовийлер мен Галиндтерге жасаған шабуылдары болды. Пруссияға жасалған қысымды күшейту үшін, 1209 жылы крест жорығын ұйымдастырған герцог Конрад Тевтон орденін шақырды. 1230 жылы Хелмно жеріне келгеннен кейін тевтондық рыцарлар пруссиялықтарды жаулап алып, оларды христиан дініне айналдырды. Вармиандар, Бартиандар мен Натангиандар 1238-1241 жылдар аралығында бағындырылды. Тевтондықтардың Вармияға жасаған алғашқы шабуылдарының бірінде рыцарлар Вармия қамалы Хонеданы қиратты және оның орнына Балганы, кірпіштен салынған бекінісін тұрғызды. Сынақтан өткен тактикаларын пайдалана отырып, рыцарлар Балганы одан әрі кеңею үшін база ретінде қолданды. Бұл бекініс 1242 жылы басталып, 1249 жылы Крайстбург шартына қол қоюмен аяқталған Бірінші Пруссия көтерілісі кезінде бұзылмаған бес қамалдың бірі болды. Рыцарлар Браунсберг (Браниево) және Хейлсберг (Лидзбарк Вармински) қамалдарын да салды. 1260 жылы Дурбе шайқасында Тевтон рыцарларының күйреуінен кейін пруссиялықтар қайтадан көтерілді. Ұлы Пруссия көтерілісі он төрт жылға созылды. Вармиандар Глаппоны өздерінің басшысы етіп тағайындап, көтеріліске қосылды. Көтерілістің басында Глаппо мен оның серіктері Браунсбергті сәтті басып алды, бірақ Балганы алуға қол жеткізе алмады. 1266 жылы Бранденбург билеушілері Пруссияға келіп, Балга мен Кенигсберг арасындағы Вармия және Натангия жерлерінің шекарасында қамал салды. Бранденбург (қазіргі Ушаково) деп аталған бұл қамал пруссиялықтардың шабуылдарына қарсы тұрды. Глаппо 1273 жылы бекіністі қайта басып алуға тырысқанда тұтқындалып, дарға асылды. Көтеріліс бір жылдан кейін аяқталды, және бұл Вармиандардың соңғы көтерілісі болды. Кейін олар немістер мен поляктармен бірте-бірте ассимиляцияланды. 1454 жылы аймақ король Казимир IV Ягеллонның бұйрығымен Польша Корольдігіне қосылды, Вармия қалалары мен ақсүйектері Польша тарапына шықты, ал Вармияның князь-епископтары 1464 жылы олардың үлгісін ұстанды. Поляктар Екінші Торнь бейбіт шартынан кейін (1466 ж.) көбірек қоныстанды, онда Тевтон рыцарлары Вармия князьдік-епископтығына кез келген құқықтан бас тарды және оны Польшаның бір бөлігі деп мойындады.
Soon after the Christianization of Poland, centuries of Polish attempts at conquest of the native Prussians began in 997 AD. The preferred method was to try to convert the still heathen Prussians to Christianity, and thereby also acquire their land. A number of crusades followed, called by Konrad of Masovia, as well as attacks on Prussian land of the Yotvingians, which later became Polish Podlasie, and of the Sudovians and Galindians. To speed up and enforce this pressure on Prussians, Duke Konrad, who had already called for crusade in 1209, then called in the Teutonic Order. After arriving to Chełmno Land in 1230, the Teutonic Knights proceeded to conquer the pagan Prussians and convert them to Christianity. The Warmians, together with the Bartians and the Natangians, were conquered between 1238 and 1241. During one of the first Teutonic raids into Warmia, the Knights destroyed Honeda, a Warmian castle, and built Balga, their own brick fortress. Using their tested tactics, the Knights used Balga as a base for further expansion. The stronghold was one of five castles that did not fall during the First Prussian Uprising which broke out in 1242 and ended in 1249 with the signing of the Treaty of Christburg. The Knights also built the Braunsberg (Braniewo) and Heilsberg (Lidzbark Warmiński) castles. After a crushing defeat of the Teutonic Knights in the Battle of Durbe in 1260, the Prussians rebelled again. The Great Prussian Uprising lasted for fourteen years. Warmians appointed Glappo as their leader and joined the uprising. During the early stage of the uprising, Glappo and his men successfully captured Braunsberg, but failed to capture Balga. In 1266, the rulers of Brandenburg arrived in Prussia and built a castle on the border of Warmian and Natangian lands between Balga and Königsberg. Named Brandenburg (now Ushakovo), the castle withstood Prussian attacks. Glappo was captured and hanged when he tried to recapture the fortress in 1273. The uprising ended a year later, and it was the last time the Warmians rebelled. Afterwards they were slowly assimilated by the Germans and Poles. In 1454, the region was incorporated by King Casimir IV Jagiellon to the Kingdom of Poland, with the cities and nobility of Warmia siding with Poland, and the Prince Bishops of Warmia following suit in 1464. Poles settled in greater numbers after the Second Peace of Thorn (1466), in which the Teutonic Knights renounced any claims to the Prince Bishopric of Warmia, and recognized it as part of Poland.