Кіріспе

Lobularia maritima (син. Alyssum maritimum) – Brassicaceae тұқымдасына жататын, төмен бойлы гүлді өсімдіктер түрі. Оның көптеген атаулары бар: тәтті аллюс немесе, қарапайым аллюс деп те атайды (бұрын Alyssum тұқымдасына жатқандықтан).

Этимология

Lobularia туысының атауы грек тіліндегі "кішкентай қаусырма" деген мағынаны білдіретін сөзден шыққан, бұл жемістерінің пішініне сілтеме жасайды; қолданыстан шыққан Alyssum атауын "ессіздіктен құтылу" деп аударуға болады, бұл шөптің тарихи түрде құтырғандыққа қарсы ем ретінде қолданылғанын көрсетеді. Maritima түрінің атауы оның жағалау аймақтарында өсуімен байланысты.

Сипаттама

Lobularia maritima – бір жылдық өсімдік (сирек кездесетін, қысқа ғұмырлы көп жылдық өсімдік) 15-30 см биіктікте және 15-20 см енінде өседі. Сабағы жақсы бұтақталып, тығыз гүл шоғырларымен жабылған. Жапырақтары 1–4 см ұзындығында, 3–5 мм енінде, кезектесіп орналасқан, жапырақ сабағы жоқ, тығыз түкті, жұмыртқа пішіндес немесе сүйірленген, жиегі бүтін. Гүлдері диаметрі шамамен 1 см, тәтті иісті, бал хош иісіне ұқсас, төрт дөңгелек ақ жапырақтан (немесе қызғылт, қызғылт қызыл, күлгін, сары және лила түсті) тұрады. Жемістері – көптеген ұзынша келген тұқымдық қапшықтар, тығыз түкті, жұмыртқа пішіндес немесе дөңгелек, әрқайсысында екі тұқым болады. Тұқымдар жел арқылы таралады (желмен таралу).

Тарату

Бұл өсімдік Жер орталық теңіз алабы мен Макаронезия аймағына (Канар аралдары, Мадейра, Кабо-Верде) тән. Ол Америка Құрама Штаттарын қоса алғанда, қоңыржай белдеулерде кеңінен табиғи түрде тараған. Батыс Жер орталық теңізіндегі Колумбрет аралдарының жергілікті флорасында эндемикалық подвиді бар.

Тіршілік ету ортасы

Ол құмды жағажайлар мен құмды төбелерде көптеп кездеседі, бірақ өңделген егістіктерде, қабырғаларда, беткейлерде және қараусыз қалған жерлерде де өсуі мүмкін, әсіресе әктасты топырақта, теңіз деңгейінен жоғарырақ биіктікте.

Қолданылуы

Өсімдіктің гүл жапырақтары, жапырақтары және нәзік сабақтарын шикі немесе пісіріп жеуге болады.