Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық криминология мектебі XIX ғасырдың соңында Чезаре Ломброзо (1835–1909) және оның екі итальяндық шәкірттері Энрико Ферри (1856–1929) мен Рафаэле Гарофало (1851–1934) тарапынан негізделді.
The Italian school of criminology was founded at the end of the 19th century by Cesare Lombroso (1835–1909) and two of his Italian disciples, Enrico Ferri (1856–1929) and Raffaele Garofalo (1851–1934).
Ломброзоның "атавистік туылған қылмыскер" туралы түсінігі
Ломброзоның негізгі идеясы оған белгілі итальяндық қылмыскер деп есептелген Джузеппе Виллелланың денесін қазғанда келді. Виллелланың қылмыскер ретінде танылуы солтүстік итальяндықтардың оңтүстік итальяндықтарға қатысты нәсілдік дискриминациясымен байланысты дау тудырды. Виллелланың бас сүйегін зерттегенде, оның белгілі бір ерекшеліктері (әсіресе, ортаңғы бас сүйек шұңқыры деп атаған, төменгі бассүйек бөлігіндегі ойыс) оған "төмен дәрежелі нәсілдердің" және "алғашқы маймылдардың, кеміргіштер мен құстардың төменгі түрлерінің" бас сүйектерін еске салды. Ломброзо ата-бабалық (адамға дейінгі) тіршілік формаларын ұқсататын организмдердің көрінісін сипаттау үшін атавизм терминін қолданды. Осылайша, Ломброзо өз жазбаларының басында туған қылмыскерлерді адамның бір төмен түрі ретінде қарастырды (кейінірек ол оларды эволюциялық регресс ретінде емес, дамудың тоқтауы және дегенерация тұрғысынан қарастырды). Ломброзо атавизмді бірнеше өлшенетін физикалық белгілер арқылы анықтауға болады деп сенді, оларға іріңкей жақ, көздері төмен қарауы, үлкен құлақтар, қисайған және жалпақ мұрын, төменгі аяқ-қолдарға қарағанда ұзын қолдар, иілген иықтар және "құйрық қалдығына" ұқсас сақылдақ сүйегі кірді. Атавизм тұжырымы қате болғанымен, Ломброзо замандастарының көпшілігі сияқты, мінез-құлық құбылыстарын сол кездегі эволюция принциптеріне сүйене отырып түсінуге тырысты. Егер адамзат жануарлар әлемінің үздіксіз тізбегінің бір ұшы болса, онда көптеген адамдар үшін "жануарларша" әрекет ететін және саналылықтан мүлдем айырылған қылмыскерлер биологиялық жағынан төмен тұрған жандар екені түсінікті болды. Осылай түсіндірілген атавизм кең таралған түсінікке айналды, мысалы, жазушы Эмиль Золаның "Ругон-Маккар" романында қолданылды.
The central idea of Lombroso's work came to him as he autopsied the body of a notorious Italian alleged criminal named Giuseppe Villella. Villella's label as a criminal is disputed as northern Italian racism toward southern Italians. As he contemplated Villella's skull, he noted that certain characteristics of it (specifically, a depression on the occiput that he named the median occipital fossa) reminded him of the skulls of "inferior races" and "the lower types of apes, rodents, and birds". The term Lombroso used to describe the appearance of organisms resembling ancestral (prehuman) forms of life is atavism. Born criminals were thus viewed by Lombroso in his earliest writings as a form of human sub species (in his later writings he came to view them less as evolutionary throwbacks and more in terms of arrested development and degeneracy). Lombroso believed that atavism could be identified by a number of measurable physical stigmata, which included protruding jaw, drooping eyes, large ears, twisted and flattish nose, long arms relative to the lower limbs, sloping shoulders, and a coccyx that resembled "the stump of a tail." The concept of atavism was glaringly wrong, but like so many others of his time, Lombroso sought to understand behavioral phenomena with reference to the principles of evolution as they were understood at the time. If humankind was just at one end of the continuum of animal life, it made sense to many people that criminals — who acted "beastly" and who lacked reasoned conscience — were biologically inferior beings. Thus understood, atavism became a popular concept, used for instance by the novelist Émile Zola in the Rougon Macquart.
Қылмыскерлердің типологиясы
Ломброзо "атавистік туылған қылмыскерден" басқа тағы екі түрді анықтады: "ақыл-есі бұзылған қылмыскер" және "криминалоид". Ақыл-есі бұзылған қылмыскерлерде кейбір белгілер болғанымен, олар "туылған қылмыскерлер" емес еді; олардың қылмысқа түсуі "мидың өзгеруі салдарынан, олардың моральдық табиғатын толығымен бұзып" болды. "Ақыл-есі бұзылған қылмыскерлердің" қатарында алкоголиктер, клептоманиямен ауыратындар, нимфоманиямен ауыратындар және балаларды зорлайтындар болды. "Криминалоидтарда" "туылған" немесе "ақыл-есі бұзылған қылмыскерлердің" физикалық ерекшеліктері болмады, олар өмірдің кейінгі кезеңінде қылмысқа қатысты және көбінесе жеңіл қылмыстар жасады. "Криминалоидтар" одан әрі "кәдімгі қылмыскерлерге" бөлінді, олар басқа қылмыскерлермен байланысқа түсу, алкогольге құмар болу немесе басқа да "қиын жағдайлар" салдарынан қылмыскерге айналады. Бұл санатқа "заң бойынша қылмыскерлер" кіреді, олар кездейсоқ түрде заңға қарсы келеді; және "көңілінен шығып қылмыс жасағандар", ысқырылып, импульсивті мінез-құлқы бар және ашуланғанда зорлық-зомбылыққа баратын адамдар.
In addition to the "atavistic born criminal", Lombroso identified two other types: the "insane criminal", and the "criminaloid". Although insane criminals bore some stigmata, they were not "born criminals"; rather they become criminal as a result "of an alteration of the brain, which completely upsets their moral nature." Among the ranks of "insane criminals" were alcoholics, kleptomaniacs, nymphomaniacs, and child molesters. "Criminaloids" had none of the physical peculiarities of the "born" or "insane criminal", became involved in crime later in life, and tended to commit less serious crimes. "Criminaloids" were further categorized as "habitual criminals", who become so by contact with other criminals, the abuse of alcohol, or other "distressing circumstances." This category included "juridical criminals", who fall afoul of the law by accident; and the "criminal by passion", hot headed and impulsive persons who commit violent acts when provoked.
Ферридің жазалау әдісі
Ферри жазалауды негіздеу үшін "әлеуметтік қорғаныс" тұжырымын жасауға зор үлес қосты. Бұл жаза туралы теорияның мәні – оның мақсаты қорқыту немесе түзету емес, себебі рационалды есептеуге негізделмеген мінез-құлықты қалай тоқтатуға болады, ал туа біткен қылмыскерлерді қалай түзетуге болады? Биологиялық позитивизмнің қағидаларын ескере отырып, қылмыскерлерді жазалаудың жалғыз логикалық себебі – оларды қоғамның тыныштығы мен қауіпсіздігіне қауіп тудырмайынша, мүмкіндігінше ұзақ мерзімге қабілетсіз ету болып табылады. Бұл жаза теориясы антропологиялық тұжырымдардың қылмыс және қылмыскерлермен күресу саясатын қалай анықтайтынынің мысалы болып табылады. Дегенмен, ол әлеуметтік реформалар арқылы "бір реттік қылмыскерлер" арасында қылмыстың алдын алу шараларын және оларды түзету жөніндегі күш-жігерді ынтамен қолдады.
Ferri was instrumental in formulating the concept of "social defense" as a justification for punishment. This theory of punishment asserts that its purpose is not to deter or to rehabilitate, for how could behavior not based on rational calculus be deterred, and how could born criminals be rehabilitated? Given the assumptions of biological positivism, the only reasonable rationale for punishing offenders is to incapacitate them for as long as possible so that they no longer posed a threat to the peace and security of society. This theory of punishment provides us with an example of how anthropological assumptions drive policies for dealing with crime and criminals. He was, however, an ardent proponent of measures to prevent crime among "occasional criminals" through social reform, and of efforts to rehabilitate them.
Гарофалоның қылмыстың "табиғи" анықтамасы
Гарофало ең алдымен қылмыстың «табиғи» анықтамасын формулировкалауға жасаған тырабымен танымал. Классикалық ойшылдар қылмыстың заңдық анықтамасын сынсыз қабылдады; қылмыс – заңның айтқаны. Бұл Гарфалоға (британдық-американдық сызықтық өлшемдер жүйесі сияқты) қылмыстың анықтамасын табиғи нәрсеге (метрлік жүйедегідей, сызықтық өлшемді Жердің шеңберімен байланыстыру сияқты) бекітуді қалаған ретсіз және «ғылыми емес» болып көрінді. Гарофало қылмыстың анықтамасы адам табиғатына негізделуі керек деп санады, яғни, белгілі бір әрекет жалпыға бірдей айыпталып, адалдық (тәуелсіздік, туралық) және қайырымдылық (мұңайту, соғымпаздық) сезімдерін қозғаса, қылмыс деп есептелуі керек. Табиғи қылмыстар өзінен-өзі жаман (mala in se), ал басқа қылмыстар (mala prohibita) заңмен анықталғандықтан ғана жаман. Гарофало жаза қылмысқа сәйкес болуы керек деген классикалық қағиданы қабылдамады, керісінше, ол қылмыскерге сәйкес болуы керек деп сақты. Жақсы позитивист ретінде, ол қылмыскерлердің өз әрекеттерін бақылау мүмкіндігі шектеулі екеніне сенді. Бұл ерік бостандығынан (сонымен қатар, моральдық жауапкершіліктен) бас тарту және жазаны қылмыскерге сәйкес келтіру, әрі қарай емдеу және түзетудің гуманистік және либералдық мақсаттарына бағытталған сот үкіміне әкелуі мүмкін. Алайда, Гарофало үшін сот үкімі кезінде қарастырылатын жалғыз мәселе – қылмыскердің қоғамға қаупі болған, ол қылмыскердің «ерекшеліктері» арқылы бағалануға тиіс еді. «Ерекшеліктер» дегенде Гарофало Ломброзоның стигмаларын емес, қылмыстық мінез-құлыққа түсіретін ерекше сипаттамаларды білдірді. Ол қылмыскерлерді төрт санатқа бөлді, әрқайсысы жазаның әртүрлі түрін білдіреді: «өткір», «импульстік», «кәсіби» және «жергілікті». Қоғамды өте қауіпті қылмыскерлерден қорғау үшін оларды жасаған қылмысына қарамастан, тез арада өлім жазасына кесу керек. Осы тұста Гарофало Ломброзо мен Ферриден ерекшеленді, екеуі де өлім жазасына қарсы болды, бірақ Ломброзо біртіндеп туылған қылмыскерлер үшін және ерекше қатыгез қылмыстар жасағандар үшін оны қабылдады. Алкоголизм мен психикалық ауруларға бейім адамдарды қамтитын импульстік қылмыскерлер түрмеге қамалуы керек. Кәсіби қылмыскерлер – психологиялық тұрғыдан қалыпты адамдар, олар қылмысты жасамас бұрын гедонистік есептеуді қолданады, сондықтан оларды өмір бойы бас бостандығынан айыру немесе теңіздегі жазалау колониясына жіберу арқылы «жою» қажет. «Жергілікті қылмыстар» дегенде Гарофало белгілі бір жерге немесе аймаққа тән қылмыстарды (mala prohibita) білдірді, оларды қылмыскерлерге қатаң жазалар салу арқылы емес, заңдағы өзгерістер арқылы бақылауға алу тиімді.
Garofalo is perhaps best known for his efforts to formulate a "natural" definition of crime. Classical thinkers accepted the legal definition of crime uncritically; crime is what the law says it is. This appeared to be rather arbitrary and "unscientific" to Garofalo (like the British American system of linear measurement) who wanted to anchor the definition of crime in something natural (like tying linear measurement to the circumference of the earth, as in the metric system). Garofalo felt that definitions of crime should be anchored in human nature, by which he meant that a given act would be considered a crime if it were universally condemned, and it would be universally condemned if it offended the natural altruistic sentiments of probity (integrity, honesty) and pity (compassion, sympathy). Natural crimes are evil in themselves (mala in se), whereas other kinds of crimes (mala prohibita) are wrong only because they have been defined as such by the law. Garofalo rejected the classical principle that punishment should fit the crime, arguing instead that it should fit the criminal. As a good positivist, he believed that criminals have little control over their actions. This repudiation of free will (and, therefore, of moral responsibility) and fitting the punishment to the offender would eventually lead to sentencing aimed at the humane and liberal goals of treatment and rehabilitation. For Garofalo, however, the only question to be considered at sentencing was the danger the offender posed to society, which was to be judged by an offender's "peculiarities." By "peculiarities," Garofalo was not referring to Lombrosian stigmata, but rather to those particular characteristics that place offenders at risk for criminal behavior. He developed four categories of criminals, each meriting different forms of punishment: "extreme", "impulsive", "professional", and "endemic". Society could only be defended from extreme criminals by swiftly executing them, regardless of the crime for which they are being punished. Here Garofalo departed from Lombroso and Ferri, both of whom were against the death penalty, although Lombroso gradually came to accept it for born criminals and for those who committed particularly heinous crimes. Impulsive criminals, a category which included alcoholics and the insane, were to be imprisoned. Professional criminals were psychologically normal individuals who utilize the hedonistic calculus before committing their crimes, and thus require "elimination," either by life imprisonment or transportation to a penal colony overseas. "Endemic crimes", by which Garofalo meant crimes peculiar to a given location or region (mala prohibita), could best be controlled by changes in the law, not by imposing harsh punishments on offenders.