Кіріспе

Аллергияға бейімділік

Атопия – қоршаған ортадағы зиянсыз заттарға иммуноглобулин Е (IgE) арқылы шамадан тыс иммундық реакция тудыруға деген бейімділік. Атопияның тұқым қуалайтын компоненті болуы мүмкін, бірақ гиперсезімталдық реакция даму үшін аллергенмен немесе тітіркендіргіш затпен контакті болуы қажет (әдетте, қайталапнан кейін). Ананың жүктілік кезеңінде бастан өткерген психологиялық жарақаты атопияның дамуының күшті көрсеткіші болуы мүмкін. "Атопия" терминін 1923 жылы Артур Ф. Кока және Роберт Кук енгізген. Көптеген дәрігерлер мен ғалымдар антигенге пропорционалды және сәйкес келетін тіпті IgE-мен қатысты кез келген реакция үшін "атопия" терминін қолданады, бірақ көптеген педиатрлар "атопия" сөзін IgE реакциясына генетикалық бейімділік үшін сақтайды. Бұл термин грекше ἀτοπία сөзінен шыққан, ол "орынсыздық", "абсурдтылық" дегенді білдіреді.

Белгілері мен симптомдары

Атопиялық сезімталдық - IgE позитивтілігі немесе кез келген кең таралған тағамдық немесе ауа арқылы тарайтын аллергенге тері сынамасының оң нәтижесі ретінде қарастырылады. Атопиялық жағдайлар: атопиялық дерматит, аллергиялық ринит (желтоқсан), аллергиялық астма, атопиялық кератоконъюнктивит. Астма, ринит және атопиялық дерматиттің бірдей пайда болу ықтималдығы, кездейсоқ жағдайлардан 10 есе жоғары. Атопия эозинофильді эзофагит және целиактық емес глютенге сезімталдық сияқты бірнеше аурулары бар адамдарда көбірек кездеседі. Аллергиялық реакциялар, шашырау және ринореядан бастап, анафилаксияға және тіпті өлімге дейін жете алады.

Патофизиология

Аллергиялық реакция кезінде, зиянсыз экзогендік затқа (аллерген деп аталады) алғашқы кездесу белсенді В-жасушаларының нақты IgE антиденелерін өндіруіне себеп болады. Сонымен қатар, аналық стресс және перинаталдық қалыптасу атопияның түпкі себебі ретінде көбірек түсініледі, сонда "травма атопияға осалдықты арттыратын биологиялық оқиғалар тізбегін күшейтудің аса тиімді факторы болуы мүмкін және аз қамтамасыз етілген қалалық аймақтардағы қауіптің жоғарылауын түсіндіруге көмектеседі". Кейбір зерттеулер жүктілік кезінде ананың диетасы ұрпақта атопиялық аурулардың (соның ішінде астма) пайда болуына себеп болуы мүмкін екенін көрсетеді, антиоксиданттарды, белгілі бір липидтерді және/немесе Жерорта теңізі диетасын тұтыну атопиялық аурулардың алдын алуға көмектеседі деген жорамал бар. "Антропософиялық өмір салты бар отбасылардағы балалардағы атопия" атты швед зерттеуі, Штайнер мектебінің оқушылары мен мемлекеттік мектеп оқушылары арасындағы бронхиалды астма, аллергия, дерматит және басқа атопиялық аурулардың таралуын салыстырды және алғаш рет 1999 жылдың 1 мамырында британдық "The Lancet" медициналық журналында жарияланды. Нәтижелер Штайнер мектебінің оқушыларының мемлекеттік мектепке баратын балаларға қарағанда "атопияға шалдығу қаупі айтарлықтай төмен" екенін көрсетті. Зерттеушілер Штайнер мектебінің оқушыларының өміріндегі әртүрлі факторларды зерттеді, олар ана сүтімен тамақтандыру, егуді азайту, антибиотиктер мен қызбады төмендететін дәрілерді болдырмау, биодинамикалық және органикалық тағамдарды тұтыну және балалар өмірінің басқа физикалық аспектілерін қамтыды. 2006 жылғы көп орталықты PARSIFAL зерттеуі, 5 еуропалық елдегі 5-13 жас аралығындағы 6630 балаға қатысты, антибиотиктер мен қызбаға қарсы препараттарды азайту балаларда аллергиялық аурулардың қаупін азайтумен байланысты екенін көрсетті.

Генетика

Атопиялық аллергияға күшті генетикалық бейімділік бар, әсіресе ана тарапынан. Күшті отбасылық дәлелдерге байланысты, зерттеушілер атопияға осалдық тудыратын гендерді анықтауға тырысты. Атопияға қатысты гендер (C11orf30, STAT6, SLC25A46, HLA DQB1, IL1RL1/IL18R1, TLR1/TLR6/TLR10, LPP, MYC/PVT1, IL2/ADAD1, HLA B/MICA) аллергиялық реакцияларға немесе иммундық жүйенің басқа да элементтеріне қатысты. C11orf30 гені атопия үшін ең маңызды болып көрінеді, себебі ол көптеген аллергенге сезімталдықты арттыруы мүмкін.

Staphylococcus aureus (қалың көк стафилококк)

Ағартқыш ванналар экземаны уақытша бақылауға көмектеседі. Ципрофлоксацин – контактты дерматиттің себебі болатын аллерген, оның белгілері экзема белгілерінен ажыратылмайды. Филаггрин мутациялары атопиялық экземамен байланысты және терінің тым құрғауына және қалыпты терінің қорғау функциясын жоғалтуына себеп болуы мүмкін. Филаггрин мутациялары және қалыпты тері қорғау қабатының жоғалғаны Staphylococcus aureus бактериясының теріде орын тебуіне жағдай жасайтын терідегі жарықтарды тудыруы мүмкін. Атопиялық экзема көбінесе аллергиялық реакцияларды бақылайтын гендердегі генетикалық ақаулармен байланысты. Сондықтан, кейбір зерттеушілер атопиялық экземаның Staphylococcus aureus бактериясы теріге қоныстанғанда туындайтын аллергиялық реакция екенін ұсынады. Атопиялық экземаның ерекше белгісі – S. aureus антигендеріне тері тестінің оң нәтиже беруі. Сонымен қатар, бірнеше зерттеулер S. aureus-қа IgE арқылы жүзеге асырылатын иммундық жауаптың атопиялық экземамен ауыратын адамдарда бар екенін көрсетті.

Уақыт өте келе таралу деңгейінің өзгеруі

Ересектерде үй шаң-тозаңдары мен мысық аллергендеріне IgE сезімталдығының жиілігі, бірақ шөпке емес, жас ұлғайған сайын уақыт өте келе төмендейтін сияқты. Дегенмен, мұндай өзгерістердің биологиялық себептері толыққанды түсіндірілмеген.

Емдеу әдістері

Атопиялық бұзылулардың емделуі зардап шеккен мүшелерге байланысты. Емдеу жергілікті түрде қолданылатын, көбінесе жергілікті кортикостероидтерден бастап, ішке қабылданатын кортикостероидтерге, биологиялық емдеуге (мысалы, омализумаб, меполизумаб) немесе аллергенге қарсы иммунотерапияға дейін әртүрлі болуы мүмкін.