Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Халықтық би дәстүрі
Ethnic folk dance tradition
Болгария халық билері Болгария музыкасымен тығыз байланысты. Балқан халық музыкасының ерекше ерекшелігі – әртүрлі «жылдам» және «баяу» соққылардың комбинациялары негізінде құрылған асимметриялық өлшем. Музыка, батыс музыкалық нотациясында, көбінесе күрделі өлшем нотациясымен сипатталады, онда нотациялық өлшем акценттері, яғни естілетін соққылар әртүрлі ұзындықта болуы мүмкін, әдетте 1, 2, 3 немесе 4. Болгарияның көптеген билері – тізбек билері, онда бишілер қол ұстасып, түзу немесе иісті сызықпен билейді.
Bulgarian folk dances are intimately related to the music of Bulgaria. This distinctive feature of Balkan folk music is the asymmetrical meter, built up around various combinations of 'quick' and 'slow' beats. The music, in Western musical notation, is often described using compound meter notation, where the notational meter accents, i. e., the heard beats, can be of different lengths, usually 1, 2, 3, or 4. Many Bulgarian dances are line dances, in which the dancers dance in a straight or curved line, holding hands.
Өңірлік айырмашылықтар
Болгария жеті этнографиялық аймаққа бөлінеді: Солтүстік Болгария, Добруджа, Шоплюк, Фракия, Странджа, Македония және Родоптар. Әр аймақтың өзіне тән ерекше би стилі бар, сондықтан білгір көрермен, право сияқты танымал биді қалай орындап жатқанын қарап, топтың қай аймақтан екенін анықтай алады. Бұған қоса, Балқандағы күрделі этникалық құрамға байланысты, әр жердің, тіпті әр ауылдың да өзіне тән би нұсқалары болуы мүмкін, олар настолько ерекшелейді ki, жаңа би санатына жетеді. Болгар халық биі туралы әдебиетте жергілікті нұсқалар көбінесе би атауына географиялық тегін қосу арқылы ажыратылады: мысалы, право пловдивско хоро "Пловдив қаласынан шыққан право биі" дегенді білдіреді.
Bulgaria is divided into seven ethnographic regions: Northern Bulgaria, Dobruja, Shopluk, Thrace, Strandzha, Macedonia and Rhodopes. Each region has its own distinctive style of dance, to the extent that a knowledgeable observer can often tell which region a group of Bulgarians comes from by how they perform a popular dance like the pravo. In addition, due to the intricate ethnic mix in the Balkans, each locality and even each village may have its own variation of a dance, different enough that it amounts to a distinct dance. In Bulgarian folkdance literature, local variations are often differentiated by adding the geographical origin to the dance name: for example pravo plovdivsko horo means "the pravo dance from the town of Plovdiv".
Ритм және метрі
Биттердің пропорциялары нақты рационалды пропорцияларға сәйкес келмейді. Мысалы, "Елено Моме" (Елено Моме) атты белгілі күй үш түрде жазылған: (1), (2) және (3) рет. Мұнда соңғы екі форма музыкатанушының соңғы және алғашқы соққыларды жылдамдату тенденциясын көрсету әрекеті ретінде, сондай-ақ музыканттың бірдей ұзындықтағы 3 немесе 4 нотаны соққы бойынша орындайтын ресми нұсқасы ретінде де кездеседі. Музыкалық топтардағы орындау кезінде, уақыттың өзгеруінің күрделіліктерін еске алмай, көбінесе метр басым болады. Осы фактіні ескере отырып, кейбір метрлер жиірек немесе танымал, бірақ сирек кездесетін комбинациялардың да кең ауқымы бар. Метрлік белгінің төменгі бөлігінде не қолдану керек дегенде де пікір таласы бар, бірақ бұл жай ғана жазудың ыңғайлылығы. Төмендегі тізімде, белгінің төменгі бөлігі аймақтың нотациялық практикасына, ал күй түрінің жылдамдығына сәйкес келеді, бұл нотаға минутына орынды санды береді (метрономдағыдай). Халық бишілері көбінесе "1, 2, 3" сияқты тұрақты метрдің орнына "жедел" және "баяу" терминдерін қолданады. Бұл би ырғақтары музыканттар орындайтын ырғақтар мен метрлерге сәйкес келмеуі мүмкін. Мысалы, копаница биінің ырғағы көбінесе "жедел-жедел-баяу-жедел-жедел" деп сипатталады, ал күй, мысалы, жазылуы мүмкін, яғни, бірінші акцент 1-де, екінші акцент 5 және 8-де, ал үшінші акцент 3, 7 және 10-да болатын уақыт. Осылайша бишілер метірлік композицияға билейді, оны музыканттар да орындай алады, мысалы, Трайчово хоро. Сонымен қатар, кейбір күйлерде айтарлықтай уақыт өзгерістері болуы мүмкін, мысалы, македондық "Женско Беранче" және "Баджраче", бірақ олар осылай қарастырылып, жазылады. Сондықтан, би сабақтарында, жылдам және баяу соққы сипаттамалары, интуициямен және мұқият тыңдаумен үйлесімде, жақсы тәсіл болуы мүмкін, бірақ музыканы орындау мен жазу үшін қолайлы емес. Сонымен қатар, музыкалық ырғақтарды білмейтін би оқытушысы, музыкасыз осы би ырғақтарын көрсетпеуі керек. Бишілердің толық жылдамдықпен шатасып кетуі мүмкін болғандықтан, баяу ойнатуды қолдану жақсы.
The proportions of the beats do not follow any exact rational proportions. For example, the well known tune "Eleno Mome" (Елено Моме) exists written in three forms: (1) , (2) , and (3) times. Here, the latter two forms exist both as a musicologist's way to attempt to indicate the tendency of speeding up the last and first beats, as well in formal version, where the musician plays 3 or 4 about equal length notes on the beat. In music band playing, the meter seems favored, thus skipping some of the time bending subtleties. Given this fact, though, some meters are more common or popular, but there is a wide variation of less frequent combinations, as well. There is also disagreement about whether one should use or as meter denominator, but this is just a notational convenience. In the list below, the denominator follows in part notational practice of the region, and in part the speed of the type of tune, giving the note a reasonable number of beats per minute (as on a metronome). Folk dancers often speak in terms of "quick" and "slow" instead of a steady meter "1, 2, 3," etc. These dance rhythms may not agree with the rhythms and meters performed by the musicians. For example, the rhythm of the dance kopanitsa is often described as quick quick slow quick quick, whereas the tune may be played in what may be written as , i. e., an time with primary accent at 1, secondary accents at 5 and 8, and tertiary accents at 3, 7, and 10. The dancers thus dance to a meter composition , which may also be played by the musicians, e. g., in Traichovo horo (Трайчово хоро). In addition, some tunes may have considerable time bends, such as the Macedonian Žensko Beranče and Bajrače, though viewed as and written in Therefore, in dance instruction, quick and slow beat descriptions, in combination with intuition and careful listening, may be a good approach, though not suitable for performing and notating the music. In addition, a dance instructor not familiar with the exact musical rhythms should not demonstrate these dance rhythms without music. It would be best to use a slowed down playback, lest the dancers become confused at full speed.
Болгария билері туралы мәліметтер
Yove еркек моме және седи донка қарапайым (четворно) және (копаница) метрлердің құрамасы ретінде қарастырылуы мүмкін, бірақ санданско хороның не болуы керектігі нақты емес: мүмкін, ол құрама болып табылады, онда daychovo метр, ал Криво пловдивско хоро метр, немесе daychovo метр. Рухеница баяу темпте ерекше ырғаққа ие болуы мүмкін, бірақ жылдам темпте ол тек солай сезілуі мүмкін. Осылайша, бұл жақсы таныс ырғақтық үлгілер болғамен, батыс музыкасын тыңдаушыларға әдеттегідей, нақты метрлік түсіндіруге жете бермейді. Көптеген билерде әр адам бишінің екі жағындағы белбеуін немесе шалбарын ұстап тұрады. Бұл белбеулер әдетте белге бос орналасады, сондықтан әр адам белбеу ішінде оңай қозғала алады, ал би тобы біртұтас қалады. Биді құрайтын негізгі қадамдар болғанымен, кейбір бишілер өзгерістер жасауы мүмкін, кейде бишілер арасында бәсекелестік туындайды. Бұл өзгерістер би тобының қалған қозғалысына сәйкес болуы керек, бірақ қосымша немесе сәл өзгеше қадамдардан тұруы мүмкін. Мысалы, негізгі паджушко-хоро биі оңға қарай төрт секіру қадамынан (немесе көтерілу қадамынан) тұрады, содан кейін солға қарай төрт қадам жасалады, онда оң аяқ тез соққыда сол аяқтың алдынан кесіп өтеді, сосын салмақ оң аяққа ауысады, бұл бишіні баяу соққыда солға итереді. Соңында, төрт секіру қадамын пайдаланып, би тобы артқа жылжиды, ал би қайталанады. Ұсынылатын өзгерістердің бірі – оң аяқты сол аяқтың алдында және артында кезектестіре отырып, жүзім сабағы сияқты би қадамын жасау. Тағы бір нұсқасы – артқа қарай секірудің орнына биші қайшы қадамдарды қолданып, сосын бас қадаммен аяқтауы мүмкін.
Yove male mome and sedi donka can be thought of as a compound of common (chetvorno) and (kopanitsa) meters, but it is more unclear what sandansko horo should be: possibilities are a compound , where is the daychovo meter, and the Krivo plovdivsko horo meter, or , where is the daychovo meter. A ruchenitsa can, in slower tempo, have a distinctive rhythm, but in a quicker pace, it may only be perceived as a Thus, even though these are well known rhythmic patterns, one may not arrive at an unambiguous meter interpretation, the way listeners of Western music are used to. Many of the dances are formed by each person holding the belt or sash of the dancer on either side. These belts are typically fit loosely around the waist so that each person can move easily within the belt, while the overall line can stay together. Although there are basic steps that make up the dance, certain people may improvise variations, sometimes forming a competition between the dancers. These variations must result in the same movement as the rest of the line, but may consist of additional or slightly different steps. For example, the basic pajdushko horo dance consists of a series of four hop steps (actually, lift steps) to the right, followed by a series of four steps to the left where the right foot crosses in front of the left foot on the quick beat, then weight is transferred onto the right foot, which pushes the dancer to the left on the slow beat. Finally, the line moves backwards using four hop steps, and the dance is repeated. Variations might consist of alternating the right foot in front of and behind the left foot, forming a basic grapevine dance step. Another variation might be that instead of hop steps backwards, a dancer might use a series of scissor steps and end with a pas de bas step.