Кіріспе

Діни қауымдастық, Төменгі елдерде кең таралған

Бегинаж, француз тілінен алынған "béguinage" сөзінен шыққан, бегиндерді – қасиетті өмір салған, бірақ уәде бермеген және әлемден жалтаруға тырыспаған әйелдерді орналастыру үшін құрылған архитектуралық кешен. Алғашқыда бегиндер институты монастырь болып табылды, бір-бірімен бірге немесе жақын жерде тұратын бегиндер қауымы, бір ғана жетекшінің, мырзайым немесе приоресса деп аталатын басшылығымен. Олар көбінесе "монастырлар" деп аталмаса да, мұндай үйлерде аздаған әйелдер бірге тұратын: үйлер кішкентай, бейресми және көбінесе кедей қауымдастықтар, XII ғасырдан кейін Еуропа бойынша пайда болды. Көп жағдайда монастырда тұратын бегиндер өздерінің қасында болған кезде белгілі бір ережелерге бағынуға келісіп, ортақ қорға қаржылай үлес қосты. XIII ғасырдың алғашқы онжылдықтарында Төменгі елдер аймағында әлдеқайда үлкен және тұрақты қауымдастықтар пайда болды: үлкен сарай бегинаждары құрылды, олар бегиндерге арналған бірнеше үйлерден тұрады, олардың діни қызметтері жүргізілген орталық шапкіш немесе шіркеудің айналасына салынған; мұндай кешендерге көбінесе сыра қайнату, нан пісіру, аурухана және шаруашылық ғимараттар сияқты функционалдық ғимараттар кіретін. Бүгінде осы бегинаждардың бірнешеуі ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген. XIII ғасырдың ортасында француз корольі Людовик IX Парижде бегинаж құрды, ол Төменгі елдердегі сарай бегинаждарының үлгісімен салынған.

Этимология

Оксфорд ағылшын сөздігі, Ду Канге сілтеме жасай келе, "бегуин" сөзінің шығу тегін 1180 жыл шамасында қайтыс болған, осы қозғалыстың ерте қолдаушысы Ламберт ле Бегтің, "Сүреңдеген Ламберт" есімімен байланыстырып көрсетеді.

Сипаттама

Кішкентай бегинаж әдетте бірге тұратын әйелдердің бір үйінен тұрса, Төменгі елдердегі сот бегинажы әдетте үйлермен қоршалған бір немесе бірнеше аулалардан, сондай-ақ шіркеу, емхана кешені және бірнеше қоғамдық үйлер немесе «монастырлар» кіретін. Он екінші ғасырдан он сегізінші ғасырға дейін Төменгі елдердегі әрбір қала мен үлкен қалада кем дегенде бір сот бегинажы болды: осы қауымдастықтар он тоғызыншы және жиырмасыншы ғасырларда азайып, тоқтатылды. Олар қабырғалармен қоршалған және бірнеше қақпалар арқылы қаладан бөлінген, олар түнгі уақытта жабылатын, бірақ күндіз бегуиндер қалағанда еркін кіріп-шыға алатын. Бегуиндер әртүрлі әлеуметтік топтардан шыққан, алайда, өте кедей әйелдер тек олардың қажеттіліктерін қамтамасыз етуге міндеттенген бай демеуші болған жағдайда ғана қабылданатын. Соңғы онжылдықтарда әйелдердің бегинажға қосылу себептерін түсіну едәуір өзгерді. Осы қауымдастықтардың дамуы орта ғасырлардағы қалалық орталықтардағы әйелдердің көптігімен байланысты, бірақ бельгиялық тарихшы Анри Пирен сияқты ертерек зерттеушілер әйелдердің бұл «артықшылығының» соғыста қаза тапқан ерлердің салдарынан туындағанын сенген, алайда бұл теория жоққа шығарылды. Джон Хайналдың маңызды еңбегінен кейін, Еуропаның көп бөлігінде некелер өмірде кеш басталып, бұрынғыдан азырақ болатынын көрсеткеннен бері, тарихшылар бойдақ әйелдердің жаңа дамыған қалаларға көшіп кеткенін анықтады, себебі бұл қалалар оларға жұмыс мүмкіндіктерін ұсынды. Ол кішкентай бегинаждардың да, сот бегинаждарының да әйелдердің әлеуметтік және экономикалық қажеттіліктерін қалай қанағаттандырғанын көрсетті, сонымен қатар оларға әйелдер үшін қол жеткізу қиын болған діни өмірмен қатар жеке тәуелсіздік ұсынды.