Кіріспе

Ательэмптон (сондай-ақ Эдмистон немесе Эдминстон деп те аталады) – Англияның Дорсет графтығындағы елді мекен және азаматтық аудан. Ол Дорчестерден шамамен 8 шақырым (5 миль) шығысқа қарай орналасқан. Оған мырзалар үйі және бұрынғы Англия шіркеуінің қасиетті үйі кіреді. Дорсет округі кеңесінің 2013 жылғы жарты жылдық бағалауынша, азаматтық ауданның халқы 30 адамды құрайды.

Қожалық

Domesday Book 1086 жылы Солсбери епискобы, Одболд жалға алушы ретінде, сол кезде Пиделе деп аталатын поместьеге ие болды. Этельхелм есімі 13 ғасырда кездеседі, ол кезде Этельхемптон де Лундерс отбасының меншігінде болды. 1350 жылы Ричард Мартин де Пайдельдің мұрагеріне үйленді, ал олардың ұрпағы сэр Уильям Мартин елендер паркін құру үшін жерді қоршауға және усадьбаны нығайтуға рұхсат алды.

Ательэмптон залы

Зал – I дәрежелі тізімдегі 15 ғасырда салынған ауылдық үй, ішінде әсем үлкен зал, жақсы сақталған балғамен жасалған шатыры және жақында қайта жаңартылған Элизабет патшайымының ас үйі, онда керемет камин бар. 1890 жылдары Иниго Томас жобалаған шамамен 20 акр бақтармен қоршалған. Бұл бақтар тарихи саябақтар мен бақтар тізілімінде I дәрежелі тізімде сақталған. Үй мен бақша жеке меншікте, бірақ жыл бойына көпшілікке ашық, және бұл үй Тарихи үйлер қауымдастығының мүшесі. Сэр Уильям Мартин шамамен 1485 жылы қазіргі Үлкен залды салған. Келесі ғасырдың ортасында батыс қанат қосылды, ол ескі ғимаратқа ерекше көлбеу бұрыш құрады, бұл оны сол дәуірдегі басқа үйлерден ерекшелендіреді. Қақпа үйі (1862 жылы бұзылған) және сол кезде артқы жағына салынған үлкен жаңа ас үй қосылды. Сэр Уильямның немересі Роберт Мартин Элизабет Келвейге үйленді, ал ол қайтыс болғаннан кейін, ол екінші күйеуі ретінде сэр Джон Трегонвеллді алды, ол монастырларды таратудан едәуір байлыққа ие болды, бұл жаңа жұмыстарды қаржыландыруға көмектескен болуы мүмкін, оның гербы жаңа қанаттың боялған әйнегінде көрінеді. Келесі ұрпақ неке арқылы отбасына байлық әкелді, сэр Уильям Мартиннің шөбересі сэр Николас Мартин (1581 жылы Дорсет графтығының шерифі болған) Николас Уадхэмнің (Оксфордтағы Уадхэм колледжінің негізін қалаушы және оның әйелі Доротимен бірге) қарындасы және мұрагері Маргаретқа үйленді. Сэр Николас Мартин мен Леди Маргареттың монументалды латуньды бейнесі, олар ФитцМартин немесе Мартиннің ежелгі гербының (ақ түсті фонға екі қызыл жолақ) алдында тізе бүгіп отырғандарын көрсетеді, ол Уадхэм гербымен біріктірілген, Пуддлтаундағы Сент-Мария шіркеуінде сақталған. Олардан бұрын қайтыс болған үш ұл әкелерінің артында тізе бүгіп отыр. Оң жақта, анасының артында тізе бүгіп отырған жеті қызының төртеуі мұрагерлер ретінде сақталған. Ательэмптондағы Үлкен залда әсем боялған әйнек бар, ондағы сегіз панельдің әрқайсысы Мартиннің гербын және олармен некелік одақтар құрған отбасылардың гербтарын көрсетеді, соның ішінде Келвейлер мен Уадхамдар. Мартиннің төрт қызының әрқайсысы үйленді; үлкені, Элизабет, бастапқыда Генри Брунге, содан кейін Томас Ханхамға (Хамонға); Джейн бастапқыда Чидиок Тичборнға (1586 жылы Бэбингтон заговоршыларының бірі ретінде өлім жазасына кесілді), содан кейін Тристрам Диллингтонға және ақырында Эдвард Ричардсқа; Фрэнсис Томас Уайтқа, ал кішісі Анна Энтони Флойерге. 1596 жылы сэр Николас қайтыс болған кезде үй мен саябақтың меншік құқығы бастапқыда олардың арасында төрт бөлікке бөлінді, ал үлкен үш қыздың үлестері он жетінші ғасырдың басында үштен бір бөлікті құрайтын бірлікке біріктірілді, ал Аннаның үлесі он тоғызыншы ғасырдың ортасына дейін Флойер отбасының ұрпақтарының меншігінде болды. Сэр Роберт Лонг 1665 жылы сэр Ральф Банкстен үштен бір бөлігін сатып алды. Меншік Джеймс Лонг Эскуайрға (Сэр Джеймс Лонгтың ұлы, 2-ші барон) өтті. 1684 жылы Мэри Кейтли Канцелярия сотында борышты өтеу үшін одан осы үлесті алып қоюға тырысты, алайда оның бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін ол талапкерге үйленді және іс шешілген сияқты. Мэри Кийтли королева Мэри II мен королева Аннаның неке бойынша әпкесі болды, және Мэри II мен оның күйеуі Уильямды таққа көтерген Даңқты революцияға дайындық кездесуі Ательэмптонның Батыс қанатының баспалдағында өтті. Мүліктің үштен бір бөлігі Лонг отбасы арқылы Уэльс принсімен сүйіспеншілікке ие болған, кейіннен 4-ші Морнингтон графы Уильям Пол Тайлни Лонг Уэлслиге үйленген, XVII ғасырдың басында бай мұрагер Кэтрин Тайлни Лонгке берілді. Оның өлімінен кейін күйеуі балаларының қамқорлығын алу үшін сотқа тартылды, ол сол кездегі әдеттен тыс, жеңілді. Алайда, ол әйеліне бұған жол бермеу туралы өсиетте қарастырылғанына қарамастан, Ательэмптонның үштен бір бөлігін сатып алды. Кейін 1848 жылы оны жалға алушы фермер Джордж Вудқа сатып жіберді, ол Флойер отбасынан қалған бір бөлігін сатып алды, осылайша 250 жылдан кейін алғаш рет мүлік жеке меншікке қайтарылды. 1890 жылы үйді және шектеулі жерді, бірақ айналадағы егістік жердің үлкен бөлігін емес, антиквар Альфред де Лафонтен сатып алды. Алдыңғы үш жүз жылда, меншік иелері бөлінген және жиі болмаған кезде, үй шаруа қожалығы ретінде пайдаланылған және ішінара күйреген, оған жақын ауыл шаруашылығы ғимараттарымен. Алайда, бұл он сегізінші және он тоғызыншы ғасырларда көптеген басқа ел үйлеріне қолданылған жаңғыртуды көрмегенін білдірді және көптеген Тюдордың бастапқы сипаттамаларын сақтады, соның ішінде қасбеті өзгермеген (егерде қақпа үйі құлап қалуға жақын болмағанда және Вудтар бұзып тастағанда). Лафонтен Ескі ғимараттарды қорғау қоғамының ерте мүшесі және Томас Хардимен таныс болды, ол үйге жиі келіп, архитектура саласындағы мансабынан кейін ескі ғимараттарды жақсы жаңартуды қолдады. Лафонтен осы тәсілді ұстанды, өзгертуден гөрі тазалап және жөндеп, ал ол заманауи ыңғайлылықтарды орнатқанда, тарихи бөлмелердегі әдемі темір торлардың астындағы ойыстар сияқты, мұқият жасады. Хардидің үймен байланысы жасөспін шағында басталған, оның әкесі үйге жұмыс істеген тас қалаушы болған, сол кезде ол қақпа үйі бар оңтүстік жақтан акварель салған. Оның "Far From the Madding Crowd" романындағы Батшебаның шаруа үйінің сипаттамасы Ательэмптонға өте жақын (дегенмен ол жақын жердегі Уотерстон үйінен де шабыттанды), ол "The Dame of Athelhall" өлеңін осы жерде жазды, ал "The Children and Sir Nameless" көршілес Пуддлтаундағы Сент-Мария шіркеуіндегі Ательэмптондық қанаттағы Мартин қабірлеріне сілтеме жасайды. Лафонтен Томасқа Элизабет дәуірінен бастап бақтарға жасаған зерттеулерінен және Еуропаға жасаған саяхаттарынан шабыттанған "сыртқы бөлмелер" сериясын жасауға шақырды, үй мен бақ бір-бірін үйлесімді тұтас ретінде көрсететініне оның көзқарасын іске асырды. Лафонтен 1916 жылы үйді сатуға шығарды, екі жылдан кейін оны Кокран отбасы сатып алды, олар 1920–21 жылдары бұрынғы құрылыстар орнында қазіргі Солтүстік қанатты салды. 1930 жылдан бастап, ол құрметті мырза Эсмонд ("Пегги") Хармсвортқа тиесілі болды, сол кезде Эсмонд Хармсворттың (кейін 2-ші Роттермер виконты) әйелі болды. Ол Ательэмптонға келген кезеңде Ноэль Кауард пен Дуглас Фэрбенкс кіші де келді. 1949 жылы оны Родни Филиппс сатып алды, ол әйелі Марикой және оның анасы Маревнамен бірге тұрды, ол осы уақытта Ательэмптонның бірнеше суреттерін салған француз-орыс суретшісі. 1957 жылы Ательэмптонды Роберт Виктор Кук сатып алды, ол үш буынға созылған Кук отбасының меншігінде болды, оның ұлы Роберт Кук 1966 жылы оны иемденді, ал Патрик Кук 1995 жылы мұрагер болды. Кук отбасы маңызды қалпына келтіру жұмыстарын жүргізіп, бақшаны кеңейтті, сондай-ақ үй мен бақшаны тұрақты түрде көпшілікке ашты. 1992 жылы болған өрт шығыс қанатының шатырын және бірінші қабатының көп бөлігін қиратты. Өрттен кейін жүргізілген тергеу көрсеткендей, қызметтік қанат ретінде салынған бірінші қабаттағы бөлмелердің орналасуы ғимарат салынғаннан бері өзгерген. Сонымен қатар, ескі каминнің үстіндегі панельдердің артында классикалық каминнің толық өлшемді эскізі табылды. 2019 жылы, отбасының 62 жылдық меншігінен кейін Патрик Кук зейнетке шықты және үй... Элизабет дәуірінің керемет ас үйі, диапазоны кірпішпен қапталған және заманауи құрылғылармен жасырылған, қалпына келтіріліп, көпшілікке ашылды...

Ательемптон үйіндегі бақтар

Ательэмптондағы бақтардың жүрегі 1891–1892 жылдары Иниго Томас жобалап, салған, бұл тапсырыс Лафонтейнге тиесілі болған. Томас Чарльз Роберт Эшбимен сәулет өнерінің қыр-сырын оқып, Елизавета дәуірінен бастап ағылшын бақ дизайнын жан-жақты зерттеген. Ательэмптон жобасымен айналысқан кезеңде ол Ұлыбритания мен Еуропаның континенті бойынша бірнеше зерттеу сапары жасады, нәтижесінде пейзаждар, бақтар және сәулеттік құрылыстардың иллюстрацияларын жасады. Олардың кейбіреулері 1892 жылы жарық көрген «Англиядағы ресми бақ» кітабында қолданылды. Ательэмптонда ол осы ықпалдарды біріктірді, кейін 1900 жылғы мақаласында сипаттағандай: «Ескі бақтардың үш басты ерекшелігі – қоршау, бөліну және биіктік деңгейінің өзгеруі. Сізде асхана, кітапхана және галерея болғандай, сыртта да қонақтарды қарсы алуға арналған алаң, гүлдерге арналған алаң және сол заманғы ойын-сауық алаңы болуы керек». Бұл көрініс қазіргі заманғы келушіге басты жолмен жоғары көтерілгенде айқын байқалады: олардың алдында үйдің алдындағы кеңістікте алып Магнолия грандифлора және Бэнкс раузасы орналасқан, бұл «қонақтарды қарсы алуға арналған алаң»; олардың оң жағында «гүлдерге арналған» кеңістік және басқа да осындай кеңістіктерге қол жеткізуге мүмкіндік беретін дөңгелек Корона бағы бар; ал сол жағында крокет сияқты ойындарға өте қолайлы Батыс газон жатыр. 1896 жылы «Арт жұмысшылары гильдиясының» алдында сөйлеген сөзі «Гарденерс» журналында және «Журнал Оф Союз оф Артс» журналында «Үйге қатысты бақ» деген атпен жарияланды. Томас, үйдің үстінде обелисктермен және көршілес «сыртқы бөлмелерге» апаратын төрт қақпасы бар тас қабырғамен қоршалған, тіршілікке толы дөңгелек кеңістіктегі «Коруна» оның дизайнының екі басты осінің қиылысу нүктесін қалай құрайтынын түсіндірді. Бүгін Корунада тұрған келуші осы осьтер арқылы жасалған көріністерді көре алады: біріншісі шамамен солтүстік-оңтүстік бағытта жүріп, 12 алып шомыр пирамидасымен Ұлы ауланы жеке бақшамен және тікбұрышты тоғанмен байланыстырады; екіншісі шығыс-батыс бағытта жүріп, қазіргі Жерорта теңізі бағын үйдің алдындағы «қарсы алу алаңымен» байланыстырады. Томас екіншісіне параллель, тікбұрышты лилия тоғанының ортасымен өтетін үшінші осьті анықтады, ол үйдің шығыс жағының ортасында кездеседі (Лафонтейн бұл жағын симметриялы ету үшін қосымша мұнара салған). Бұл осьтердің барлығы үйдің басты жақтарына параллель болды, және бұл, жабық кеңістіктердің тізбегімен бірге, Томас көздегендей, бақ пен үйді үйлесімді тұтасқа айналдыруға көмектесті. Бақтарды салу – үлкен жоба болды, ол Ательэмптон ферма ретінде пайдаланылған кезден қалған сиыр қораларын және басқа да қираған ғимараттарды бұзудан басталды. Лафонтейннің 1899 жылы Дорчестер дала клубында сөйлеген сөзінде құрылыс кезінде шамамен 40 000 тонна Хам Хилл тасы қолданылғаны айтылды. Иниго Томас дизайнының негізі бүгінгі күні сақталған, оның бастапқы тұжырымдамаларын дамытқан бірнеше кеңейтімдер жасалған. Шығыс жағынан, Лайм аллеясы екінші оське параллель өтеді және көктемде әдемі гүлдейді, ал одан әрі үлкен бақша да осьтермен сәйкес келеді, осылайша тағы бір кең сыртқы кеңістік құрылады, оның сыртқы қабырғалары розалар мен глицинияларды қолдайтын алмұрт ағаштарымен жабылған, ал ішінде тірі алма ағаштарынан жасалған перголалар орналасқан. Батыс жағынан Лафонтейн 1901 жылы Томас Моусоннан жұмыстарды жалғастыру жоспарларын дайындауды сұрады, олар әлі де аяқталмаған сияқты; дизайнердің ауысуы, мүмкін, Томас сол кезде Бур соғысының тұтқын лагерінде болғандықтан болған шығар. Моусонның жоспарларының бір бөлігі ғана орындалды, атап айтқанда Батыс газонынан оңтүстікке қарай созылатын ұзын шомыр аллеясы, ол ежелгі көгершіннің жанында орналасқан. Формалды бақтардың солтүстік шекарасын құрайтын Пиддл өзенінің бойында үйдің шығысында Томас дизайнының өзегін батыстағы Моусон аймақтарымен байланыстыратын су жағалауындағы жаяу жол құратын жартас салынды.

Қауымдық шіркеу

Бұрынғы A35 жолының арғы жағында Англия шіркеуінің бұрынғы Сент-Джон шіркеуі орналасқан, ол 1861–62 жылдары ескі шіркеуді үйден алысқа жылжыту үшін салынған. Сент-Джон шіркеуін сол кезде Томас Хардиді жұмысқа алған Дорчестерлік сәулетші Джон Хикс жобалаған. Солсбери епархиясы 1975 жылы Сент-Джонды пайдасыз деп жариялады, содан кейін ол тозуға ұшырады. Ғимаратты қорғау үшін шіркеу, оның орындықтары және зираттың көп бөлігін Ательэмптон Эстейт сатып алды. Қазір оны Антиохиялық православиелік қауым – Сент Эдвард Король және Мартүр қолданады. Қауым әр жексенбі күні шіркеуде құлшылық етеді.

Темір жол локомотивтері

6971 Ательемптон Холл паровозы Ұлы Батыс темір жолында жолаушылар мен жүк тасымалы үшін оңтүстік және оңтүстік-батыс Англияда пайдаланылған 71 модификацияланған Холл класы локомотивтерінің бірі болды. Британ темір жолы 1965 жылғы қазанда 6971 паровозын қызметтен шығарды және ол мақұлданып, жаратылды. Локомотивтің тақташалары Ательемптон қаласында көрсетілуде.

Фильм түсірілген жер

Үй 1972 жылғы "Слеут" фильмін, 1976 жылғы "Доктор кім" сериалының "Қиямет тұқымы" бөлімін, 2008 жылғы "Бірыңғай мүйіз және жұлдызша" эпизодын, сондай-ақ Джулиан Феллоуздың "Уақыт өте келе" фильмін, бұл фильм "Грин Ноудың шатыршалары" романы негізінде түсірілген, түсіру орны ретінде пайдаланылған.