Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түрік романисі, ақын, академик және саясаткер Ахмет Хамди Танпинар (23 маусым 1901 – 24 қаңтар 1962) – түрік ақыны, романист, әдебиеттанушы және эссеші, түрік әдебиетіндегі модернизмнің ең маңызды өкілдерінің бірі саналады. Әдеби және академиялық қызметінен бөлек, Танпинар 1944-1946 жылдары Түркия Парламентінің депутаты болды.
Turkish novelist, poet, academic and politician
Ahmet Hamdi Tanpınar (23 June 1901 – 24 January 1962) was a Turkish poet, novelist, literary scholar and essayist, widely regarded as one of the most important representatives of modernism in Turkish literature. In addition to his literary and academic career, Tanpınar was also a member of the Turkish Parliament between 1944 and 1946.
Ерте өмір және білім
Танпинар 1901 жылғы 23 маусымда Стамбулда үш баланың ең кішісі болып дүниеге келді. Оның әкесі, Хөсейін Фикри Эфенди судья болған. Хөсейін Фикри Эфенди грузин тегінен шыққан, оның отбасы Мачахель қаласынан бастау алған. Танпинардың анасы, Несиме Бахрие Ханым, 1915 жылы Мосулда, Танпинар он үш жасқа толғанда, тифтен қайтыс болды. Әкесінің қызметі жиі көшіп-қонуды талап еткендіктен, Танпинар білімін бірнеше қалада, оның ішінде Стамбул, Синоп, Сирт, Киркук және Анталияда жалғастырды. Ветеринариялық колледжді тастағаннан кейін, ол Стамбул университетінің әдебиет факультетінде оқуын жалғастырды және 1923 жылы бітірді. Университетте оқып жүргенде Танпинарға Яхья Кемал ұстаздық етті, оның көзқарастары шәкіртінің интеллектуалдық дамуына және эстетика, әдебиет, түрік тарихы мен мәдениеті туралы ойларына терең ықпал етті. 1921-1923 жылдар аралығында Танпинар Яхья Кемал құрған "Дерга" әдеби журналында 11 өлең жариялады. Ол 1923 жылы Стамбул университетінде Şeyhî-нің "Хүсрев ү Ширин" атты 15 ғасырдағы маснавиы туралы диссертациясын қорғап бітірді, бұл маснави кейде "Ферхад ү Ширин" деп аталып, келесі кезеңдерде әртүрлі ақындармен жиі қайта жазылған.
Tanpınar was born in Istanbul on 23 June 1901, the youngest of three children. His father, Hüseyin Fikri Efendi, was a judge. Hüseyin Fikri Efendi was of Georgian origin, his family having roots in the city of Maçahel. Tanpınar's mother, Nesime Bahriye Hanım, died of typhus in Mosul in 1915, when Tanpınar was thirteen. Because his father's vocation required frequent relocation, Tanpınar continued his education in several different cities, including Istanbul, Sinop, Siirt, Kirkuk, and Antalya. After quitting veterinary college, he resumed his educational career at the Faculty of Literature at Istanbul University, which he completed in 1923 During his time at the university, Tanpınar was tutored by Yahya Kemal, whose views deeply influenced the pupil's intellectual development and ideas about aesthetics, literature, Turkish history and culture. Between the years 1921 and 1923, Tanpınar published 11 poems in the literary publication Dergâh, which was founded by Yahya Kemal. He graduated from Istanbul University in 1923 after defending his thesis on Şeyhî's Hüsrev ü Şirin, a widely influential 15th century masnavi frequently recomposed by various poets in subsequent periods, sometimes with the title Ferhad ü Şirin.
Кейінгі өмірі мен еңбектері
Мектепті бітірген соң, Танпинар мұғалімдікке кірісті. Білім беру жолында ол Эрзурум (1923–24), Конья, Анкара, Стамбул қалаларындағы жоғары мектептерде, Гази білім беру институтында және Көркемсурет академиясында сабақ берді. Көркемсурет академиясында әдебиетті оқытумен қатар, Танпинар өнер эстетикасы, өнер тарихы және мифология салалары бойынша лекциялар оқыды (1932–39). Педагог ретінде ол 1930 жылдары ұлттық мектеп бағдарламаларынан Танзиматтан бұрынғы әдебиетті алып тастауды ұсынғаннан кейін пікірталас пен белгілі бір дау тудырды. 1939 жылы докторлық диссертациясын қорғамағанмен, білім министрі Хасан Әли Юджел Танпинарды Стамбул университетінің әдебиет факультетіндегі жаңа құрылған XIX ғасыр түрік әдебиеті кафедрасына, Жаңа түрік әдебиетінің профессоры қызметіне тағайындады және Танзиматтан кейінгі түрік әдебиетінің тарихын жазу міндетін тапсырды. Ол бұл зерттеуін 1949 жылы XIX. Asır Türk Edebiyatı Tarihi деген атпен жариялады. Сондай-ақ, ол Yedigün сияқты бірнеше басылымға материалдар жазды. 1940 жылдар Танпинар үшін өнімді кезең болды. 1946 жылы «Бес қала» (Erzurum, Konya, Istanbul, Bursa және Ankara қалалары туралы эсселер жинағы) жарық көрді, ал 1944 жылы оның алғашқы романы «Махур Бесте» жарияланды. 1949 жылы «Хузур» (ағылшын тілінде «Ақыл тыныштығында» деп аударылған) және 1950 жылы «Сәхненің сыртындағылар» романдары шықты. Бұл үш роман бірге трилогияны құрайды. 1953 жылы ол алты ай бойы Еуропаға сапар шегіп, Франция, Бельгия, Голландия, Англия, Испания және Италия сияқты көптеген елдерді аралады. 1954 жылы Танпинар «Сааттарды реттеу институты» атты кітабын жариялады. Кітапта Түркияның қазіргі қоғамға өтуі және ескі құндылықтардан (кейде ақылдан) айырылуы сияқты мәселелер, көбінесе абсурдты және сарказмды стильде, көптеген символдық бейнелерді пайдалана отырып зерттеледі. 1961 жылы, өлімінен бір жыл бұрын, оның өмірінде жарық көрген 74 өлеңнің 37-сінен тұратын «Шиирлер» (Өлеңдер) жинағы жарық көрді. Ғалымдар оның «модернизмге жолын» сол жылы Анталиядағы балаға жазған хатынан бастаған.
After graduating, Tanpınar began to teach. Throughout his educational career, he taught at high schools in Erzurum (1923–24), Konya, Ankara, Istanbul, the Educational Institute of Gazi and the Fine Arts Academy. At the Fine Arts Academy, besides teaching literature, Tanpınar lectured on branches of aesthetics in arts, history of art and mythology (1932–39). As an educator, he provoked debate and a degree of controversy in the 1930s after arguing for the elimination of pre Tanzimat literature from national school curricula. In 1939, despite not having obtained a doctorate, Tanpınar was appointed to the newly founded chair of 19th Century Turkish Literature, as professor of New Turkish Literature, at the Istanbul University Literature Faculty by the minister of education, Hasan Âli Yücel, and was tasked with writing a history of post Tanzimat Turkish Literature. He published this study as XIX. Asır Türk Edebiyatı Tarihi in 1949. He also contributed several publications, including Yedigün. The 1940s marked a period of great productivity for Tanpınar. Beş Şehir (Five Cities, 1946), a collection of essays on the cities of Erzurum, Konya, Istanbul, Bursa and Ankara, followed the publication of his first novel, Mahur Beste in 1944. Huzur (translated to English as A Mind at Peace) appeared in 1949 and Sahnenin Dışındakiler (Those Who Stand Outside the Stage) in 1950. Together, these three novels constitute a trilogy. In 1953, he made an extensive journey to Europe over the course of six months, traveling to many countries including France, Belgium, Holland, England, Spain and Italy. In 1954, Tanpınar published Saatleri Ayarlama Enstitüsü, translated as The Time Regulation Institute. The book explores, in an often absurd and sardonic style making heavy use of symbolic imagery, topics as Turkey's troubled transition to a modern society and the departure from old values (and sometimes from reason) that it entails. Şiirler (Poems), a selection of 37 poems of the 74 Tanpınar published in his lifetime, appeared in print in 1961, the year before his death. Scholars have traced his "path to modernism" to a letter he wrote that same year to a child in Antalya.
Саяси мансап
1944-1946 жылдар аралығында Танпинар Түркия Ұлы Ұлттық Ассамблеясына Қаһарманамраш (бұрынғы Марас) өкілі ретінде сайланды. Ол сол кезде парламенттегі жалғыз партия – Республикалық халық партиясының мүшесі болды.
Between the years 1944 to 1946, Tanpınar served as a member of the Grand National Assembly of Turkey representing Kahramanmaraş (then known as Maraş) He was a member of the Republican People's Party, at the time the only party with seats in parliament.
Ағылшын тіліндегі библиография
Бейбіт міндет (Хузур, сериалдық роман, 1948), аударған Ердағ Гөкнар (Архипелаг кітаптары, 2008). (Екінші дүниежүзілік соғыстың басындағы Истанбул халқының тарихы)
Уақытты реттеу институты (Saatleri Ayarlama Enstitüsü, сериалдық роман, 1954), аударған Эндер Гюрель (Түркі татар баспасы, 2001). Александр Дау және Морин Фрили аударған (31 желтоқсан 2013)
Таныпнардың бес қаласы (Beș Șehir, 1946), аударған Рут Кристи (Антем Пресс, 2018)
A Mind at Peace (Huzur, serial novel, 1948), trans. Erdağ Göknar (Archipelago Books, 2008). (a story of the people of Istanbul, set at the beginning of World War II)
The Time Regulation Institute (Saatleri Ayarlama Enstitüsü, serial novel, 1954), trans. Ender Gürol (Turko Tatar Press, 2001). Trans. by Alexander Dawe and Maureen Freely (31 Dec 2013)
Tanpinar's Five Cities (Beș Șehir, 1946), trans. Ruth Christie (Anthem Press, 2018)