Кіріспе
Түрік романисі, академик және Нобель сыйлығының лауреаты Ферит Орхан Памук (7 маусым 1952 жылы туған) – түрік романисі, сценарисі, академигі және 2006 жылғы әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының иегері. Түркияның ең көрнекті романистерінің бірі, жартылай черкес тегіне ие және Стамбулда туған Памук – тұңғыш түрік Нобель сыйлығының лауреаты. Ол сонымен қатар көптеген басқа да әдеби сыйлықтардың иегері. "Менің атым қызыл" 2002 жылы "Үздік шетелдік кітап" сыйлығын, 2002 жылы "Гринзане Кавур" сыйлығын және 2003 жылы "Халықаралық Дублин әдеби сыйлығын" жеңіп алды. Еуропа жазушылар парламенті Памук пен Хосе Сарамагоның бірлескен ұсынысымен құрылды. Памуктың даулы тарихи және саяси оқиғалар туралы кітаптар жазуға дайындығы оны өз елінде сынға алу қаупіне ұшыратты. 2005 жылы бір адвокат оны Осман империясындағы армян геноцидін мойындаған мәлімдемесі үшін сотқа берді. Ол Стамбулдағы Роберт колледжінің орта мектебінде білім алып, Стамбул техникалық университетінде сәулет өнерін оқыды, бұл оның армандаған мамандығы – сурет салумен байланысты болды. Ол романдарында постмодернистік тәсілдерді қолдана бастады, бұл оның ертедегі шығармаларының қатаң натурализмінен өзгеше болды. Халық арасында танылу үшін біраз уақыт кетті, бірақ 1990 жылы жарық көрген "Қара кітап" романы күрделілігі мен байлығына байланысты түрік әдебиетіндегі ең даулы және танымал кітаптардың біріне айналды. 1992 жылы ол "Қара кітап" желісі бойынша түрік режиссері Омер Кавурдың "Гизли Йүз" (Сырлы бет) фильмінің сценарийін жазды. Памуқтың бесінші романы "Жаңа өмір" 1994 жылы жарық көргеннен кейін Түркияда сенсация тудырып, түрік тарихында ең көп сатылған кітапқа айналды. Осы кезде Памук түрік саяси құқықтарын қолдауымен Түркияда танымал тұлғаға айналды. 1995 жылы ол Түркияның күрдтерге қатысты саясатын сынаған эсселері үшін сотталған авторлардың бірі болды. 1999 жылы Памук "Басқа түстер" (Öteki Renkler) атты эсселер жинағын жариялады. 2019 жылы 66 жастағы Нобель сыйлығының лауреаты өзінің балконынан түсірген Стамбулдың фотосуреттерінен "Балкон: Орхан Памук фотосуреттері" атты көрме ұйымдастырды. Көрмеде Памук телеобъектив арқылы балконынан түсірген Стамбулдың "әрдайым өзгеріп тұратын көрінісі" бейнеленген. Неміс баспагері Герхард Штайдлдің кураторлығымен өткен көрме үш ай бойы Стамбулдың Ыстықжал көшесіндегі Япы Креди мәдениет және өнер орталығында жұмыс істеді. Көрмеде Памук 2012 жылдың соңы мен 2013 жылдың басында бес айдың ішінде түсірген 8500-ден астам суреттен таңдап алынған 600-дан астам түсті суреттер көрсетілді, бұл галерея "жоғары шығармашылық кезең" деп атады.
Ferit Orhan Pamuk (born 7 June 1952; ) is a Turkish novelist, screenwriter, academic, and recipient of the 2006 Nobel Prize in Literature. One of Turkey's most prominent novelists,
Of partial Circassian descent and born in Istanbul, Pamuk is the first Turkish Nobel laureate. He is also the recipient of numerous other literary awards. My Name Is Red won the 2002 Prix du Meilleur Livre Étranger, 2002 Premio Grinzane Cavour and 2003 International Dublin Literary Award. The European Writers' Parliament came about as a result of a joint proposal by Pamuk and José Saramago. Pamuk's willingness to write books about contentious historical and political events put him at risk of censure in his homeland. In 2005, a lawyer sued him over a statement acknowledging the Armenian genocide in the Ottoman Empire. He was educated at Robert College secondary school in Istanbul and studied architecture at the Istanbul Technical University, a subject related to his dream career, painting. He started experimenting with postmodern techniques in his novels, a change from his early works' strict naturalism. Popular success took a bit longer, but his 1990 novel Kara Kitap (The Black Book) became one of the most controversial and popular books in Turkish literature, due to its complexity and richness. In 1992, he wrote the screenplay for the movie Gizli Yüz (Secret Face), based on Kara Kitap and directed by a prominent Turkish director, Ömer Kavur. Pamuk's fifth novel, Yeni Hayat (New Life), caused a sensation in Turkey upon its 1994 publication and became the fastest selling book in Turkish history. By this time, Pamuk had also become a high profile figure in Turkey due to his support for Kurdish political rights. In 1995, he was among a group of authors tried for writing essays that criticized Turkey's treatment of the Kurds. In 1999, Pamuk published his book of essays Öteki Renkler (Other Colors). In 2019, the 66 year old Nobel laureate held an exhibition of his photographs of Istanbul taken from his own balcony, "Balkon: Photos by Orhan Pamuk". It captured the "subtle and ever changing view of Istanbul" photographed by Pamuk from his balcony using a telephoto lens. Curated by Gerhard Steidl, the German publisher of his photo book Balkon, the exhibition ran for three months at the Yapı Kredi Culture and Arts building on Istanbul's Istiklal Street. It featured more than 600 colour photos selected from over 8,500 Pamuk took over a five month period in late 2012 and early 2013, in what the gallery called "a period of intense creativity".
Бейкүнә мұражай
2007 жылдың мамыр айында Памук британдық режиссер Стивен Фрирс басқарған Канн кинофестивалінің қазылар алқасының мүшесі болды. Ол келесі романын, «Масумиет мұражайы» (Айыпсыздық мұражайы) 2008 жылдың жазында аяқтады. Бұл 2006 жылы әдебиет саласындағы Нобель сыйлығын алғаннан кейін жарық көрген алғашқы романы болды. Памук роман сюжетімен байланысты күнделікті заттардан тұратын «Масумиет мұражайын» құрды және оларды Стамбулдағы сатып алған үйіне орналастырды, бұл мұражай оның «Айыпсыздық мұражайы» идеясын кеңейтті. Памук: «Арман мұражайы Стамбулдағы махаббат оқиғасының басқаша нұсқасын заттар мен Грант Джидің керемет жаңа фильмі арқылы баяндайды» деді. «Қар» және «Айыпсыздық мұражайы» романдарының екеуінде де Памук ерлердің әдемі әйелдерге бірден ғашық болатын трагикалық махаббат оқиғаларын суреттейді. Памуктың кейіпкерлері көбінесе білімді, әдемілерге ғашық болатын, бірақ жалғыздыққа түсетін адамдар. 2013 жылы Памук өзінің жұмысын бағалаған Грация Тодериді Стамбулдағы «Масумиет мұражайы» үшін дизайн жасауға шақырды. Олардың ынтымақтастығы «Сөздер мен жұлдыздар» көрмесімен аяқталды. «Сөздер мен жұлдыздар» 2017 жылдың 2 сәуірінде MART (Museo di Arte Moderna e Contemporanea di Trento e Rovereto) мұражайында ашылды және «адамның кеңістікті зерттеуге бейімділігі мен жұлдыздарға сұрақ қоюға деген табиғи құштарлығын» зерттейді. Көрмені Джуанфранко Мараниелло ұйымдастырды. Бұған қоса, ол 4 қарашадан 29 наурызға дейін 2016 жылғы 5-6 қарашада Палаццо Мадама, Пьяцца Кастелло, Турин және Турин планетариумында (Infini. to Planetario di Torino, Museo dell'Astronomia e dello Spazio) шақыру арқылы көрсетілді.
Сот
2005 жылы Памук армян геноциді және күрдтерді жаппай қырғын жасау туралы мәлімдеме жасағаннан кейін, адвокат Кемаль Керенциздің шағымы бойынша оған қарсы қылмыстық іс ашылды.