Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Метин Качан (15 қараша 1961 – 6 қаңтар 2013) – түрік жазушысы. Ол ең көп танылғаны – неміс тіліне аударылған «Ағыр роман» (Качан, 2003) романымен. Мұстафа Алтыоқлардың 1999 жылы түсірген «Ағыр роман» фильмі осы роман негізінде жасалған.
Turkish writer (1961–2013)
Metin Kaçan (15 November 1961 – 6 January 2013) was a Turkish author, who is best known for his novel Ağır Roman (Cholera Street), which was translated into German (Kaçan 2003), and a movie (Ağır Roman), directed by Mustafa Altıoklar (1999), was based on it.
Әдеби мансап
Ағыр Романнан басқа, Качан "Финдик Секиз" романының, "Аралдарға кеме" атты әңгімелер жинағының (Адалара Вапур, Качан 2002), және проза мен поэзияның аралас стилінде жазылған "Шығып бара жатқан жолбарыс" (Харман Каплан, Качан 1999) кітабының авторы. Качанның көптеген шығармалары Стамбулдағы өмірге, әсіресе кедейшілікпен күрескен Долапдере (Таксим алаңынан алыс емес) ауданына арналған. Долапдереге ол ирониямен "Холера" (түрікше Kolera) деген ат берді, осылайша ауданның шаршаңқы жағдайын және 1855 жылы ұлы поляк ақыны Адам Мицкевичтің осы жерде холерадан қайтыс болғанын еске түсірді. Долапдередегі Мицкевич мұражайы, бүгінгі күнге дейін келушілерге ашық, "Ағыр Роман" романында көрсетілген. Романның атауы түрік тіліндегі "Roman" сөзінің көп мағыналылығымен ойнайды, ол "цыган" және "роман" деген мағыналарды білдіреді. Сонымен қатар, түрік тілінде "ауыр" немесе "баяу" дегенді білдіретін "ағыр" сөзімен бірге "Roman" сөзі, романның кейіпкерлері ойнайтын ерекше көше музыкасының түрін білдіреді. "Ағыр Роман" Холера ауданында өскен, бірақ соңында сәтсіздікке ұшырап, өзіне-өзі қол жұмсайтын жас батырдың трагедиялық оқиғасын баяндайды. Оның сәтсіздігі ауданның өзінің сәтсіздігімен паралель, өйткені ауданның ежелгі құрылыстары мен көп ұлтты, көп дінді құрамы ыдырайды. "Финдик Секиз" екі автомобиль туралы әңгіме айтады, олар кейде тұлғаланған кейіпкерлер ретінде көрінеді және жартылай автобиографиялық кейіпкер Метоны мистикалық саяхатқа алып шығады. Сонымен қатар, Метоның, оны жалған айыптаулар арқылы түрмеге жапқан әйелмен болған қақтығысы да баяндалады, бұл Качанның өзінің жеке тәжірибесін көрсетеді. Качанның стилі түрік жаргонымен толы. Бұл таңдау оның шығармаларына наразылық білдіретін, көбінесе қарапайым, бірақ жалпы алғанда өте жарқын және шығармашылық тон береді, оны Yıldız Ecevit сияқтылар жоғары бағалады. Оның шығармаларының басқа да ерекшеліктері – табиғи құбылыстар мен автомобильдер сияқты жансыз заттарды тұлғаландыру (әсіресе "Финдик Секиз" романында), автобиографиялық деректер (Качан Долапдереде өсті), поэзия мен прозаның шектерін бұрмалау және мистикаға, әсіресе мұсылман мистикасына (Суфизм) сілтемелер. Оның ең көп сатылған романы "Ағыр Роман" 2010 жылы Actes Sud баспасынан француз тіліне аударылды.
Besides Ağır Roman, Kaçan is also the author of the novel Fındık Sekiz, a collection of short stories, "A ship to the Islands" (Adalara Vapur, Kaçan 2002), and a book written in a mixed style between prose and poetry, entitled "The Tiger at Withdrawal" (Harman Kaplan, Kaçan 1999). Much of Kaçan's writings deals with life in Istanbul, in particular its poor quarter Dolapdere (not far from Taksim Square). To Dolapdere, he sarcastically gave the name "Cholera" (Kolera in Turkish) in Ağır Roman, thereby recalling both its shabbiness and the fact that the great Polish poet Adam Mickiewicz died there from the cholera in 1855. Mickiewicz Museum at Dolapdere, still open to visitors today, figures in "Ağır Roman". The title of this novel plays ingeniously with the polysemy of the Turkish word Roman, which means both "gypsy" and "novel". Also, together with the adjective ağır, which means "heavy" or "slow" in Turkish, Roman is the designation for a special kind of street music, played by some of the novel's protagonists. Ağır Roman tells the tragic story of a young hero, who grows up in Cholera quarter but finally fails and commits suicide. His failure parallels the failure of the quarter itself, whose ancient structures as well as its multi ethnic and multi religious composition disintegrate. Fındık Sekiz tells a story about two cars, that appear sometimes as personified figures, and that take the semi autobiographical protagonist Meto on a mystical journey. At the same time, Meto's conflict with a woman, who manages to have him thrown into prison through fraudulent statements, is related, which might reflect some of Kaçan's own experiences. Kaçan's style is heavily imbued with Turkish slang. This choice gives his writings a non conformistic, frequently vulgar, but overall extremely vivid and creative tone, which has been hailed, among others, by Yıldız Ecevit. Other characteristics of his writing are the personification of natural phenomena
and inanimate items such as cars (in particular in Fındık Sekiz), autobiographical details (Kaçan grew up in Dolapdere), the blurring of the limitations of poetry and prose, and references to mysticism, in particular Muslim mysticism (Sufism). His best selling novel, Ağır Roman was translated into French by Actes Sud in 2010.
Зорлау туралы айып
1995 жылы Качан бұрынғы қатынына азаптап зорлық жасағаны үшін тұтқындалды. Ол сот шешімі күшіне енгенге дейін кепілдікпен босатылды, ал бес жылдан кейін сегіз жыл тоғыз айға бас бостандығынан айырылды. Апелляциялық сот Качанның кінәлі екендігін растады. 2006 жылы туысының жаназасына қатысқанда полиция оны ұстап, жазасын өтеу үшін түрмеге жіберді. Төрт жылға жуық түрмеде отырғаннан кейін, оның қалған жазасы қысқартылды.
In 1995, Kaçan was arrested for torturing and raping his ex girlfriend. He was released on bail pending the outcome of the trial, which ended five years later with a prison sentence of eight years and nine months. The appeals court upheld Kaçan's conviction. In 2006, he was caught by the police in his hometown while attending the funeral of a relative and sent to prison to serve his sentence. After spending close to four years in prison, the remainder of his sentence was commuted.
Өлім
Качан 2013 жылдың 6 қаңтарында Босфор көпірінен секіріп, өз-өзіне қол жұмсады. Сол күні ол Стамбулдың еуропалық жағындағы Эсенлерде таксиге отырып, Азия жағындағы Үскүдарға баруды сұрады. Ол жүргізушіден көпірде тоқтауын өтінді, фотосурет түсіру үшін. Ол көліктен шығып, көпірдің жиегіне жүгіріп, өзінің ішінде секіріп түсті. Оның інісі 8 қаңтарда оның өзіне қол жұмсағанын растады. Оның денесі 18 қаңтарда, жоғалып кеткеннен кейін он екі күн өткен соң, Мармара теңізінің жағалауындағы Бейликдүзүде табылды. Качан 51 жаста болған.
Kaçan committed suicide by jumping from the Bosphorus Bridge on 6 January 2013. On that day, he took a cab in Esenler on the European side of Istanbul and requested to be driven to Üsküdar on the Asian side. He asked the driver to stop on the bridge so that he could take photographs. He got out of the vehicle, ran to the edge of the bridge, and threw himself off. His brother confirmed the suicide on 8 January. His body washed ashore on 18 January, twelve days after his disappearance, on the coast of Marmara Sea at Beylikdüzü. Kaçan was 51 years old.
Метин Қасан туралы әдебиеттер
Хесс 1998а. Хесс, Майкл Райнхард: Агир Роман. Стамбулдық альманах 2 (1998). 64–66 беттер. Хесс 1998b. Хесс, Майкл Райнхард: Түркияның жабайы жағына бір көзқарас: Ağır Roman. Orientalia Suecana 67 (1998). 55–67 беттер. Есевит 2004. Есевит, Йылдыз: Türk Romanında Postmodernist Açılımlar [Түрік романындағы постмодернисттік ашылулар]. 3-ші басылым. Стамбул: Iletisim Yayınları. Хесс 2005. Хесс, Майкл Райнхард: Саяхаттағы түрік автомобиль романы: Метин Качанның fındık sekiz. Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes 95 (2005). 87–118 беттер.
Hess 1998a. Hess, Michael Reinhard: Ağır Roman. Istanbuler Almanach 2 (1998). 64–66. Hess 1998b. Hess, Michael Reinhard: A Glance at the Wilder Side of Turkey: Ağır Roman. Orientalia Suecana 67 (1998). 55–67. Ecevit 2004. Ecevit, Yıldız: Türk Romanında Postmodernist Açılımlar [Postmodern Tendencies in the Turkish novel]. 3rd ed. Istanbul: Iletisim Yayınları. Hess 2005. Hess, Michael Reinhard: The Turkish Car Novel on a Trip: fındık sekiz by Metin Kaçan. Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes 95 (2005). 87–118.