Кіріспе
Ағылшын әнші-күйші (1954 жылы туған)
Деклан Патрик Макманус (25 тамыз 1954 жылы туған), кәсіби сахнада Элвис Костелло ретінде танымал, – ағылшын әншісі, әнші-күйші, продюсер, автор және тележүргізуші. Rolling Stone журналының мәліметінше, Костелло "Боб Дилан мен Ван Моррисонның сауатты, лирикалық дәстүрлерін панктың басты қағидалары болған шикі энергия мен еркіндікпен қайта жандандырды", сондай-ақ "әндерінің құрылымын, кеңейіп келе жатқан стильдер репертуарындағы тығыз қабатталған сөз ойындарын" атап өтті. Оның 1977 жылғы "My Aim Is True" альбомы – танымал музыка тарихындағы ең жақсы дебюттердің бірі саналады. Альбом хит-синглдер шығармаса да, Костеллоның ең танымал әндерін, оның ішінде "Alison" балладасын қамтиды. Костеллоның келесі екі альбомы – "This Year's Model" (1978) және "Armed Forces" (1979) – Attractions тобымен бірге жазылып, жаңа толқын жанрының қалыптасуына үлкен үлес қосты. 1977 жылдың соңынан 1980 жылдың басына дейін ол шығарған сегіз синглдің барлығы Ұлыбритания хит-парадының топ 30-ына енді. Оның ең танымал синглы "Oliver's Army" (1979) Ұлыбританияда 400 мыңнан астам дана сатылды. АҚШ-та коммерциялық сәттілік онша болмаса да, сыншылардың жоғары бағасын алды. 1977 жылдан 2000 жылдардың басына дейін Костеллоның альбомдары Village Voice Pazz & Jop сыншыларының сауалнамасында үнемі жоғары орындарда болды, ал "This Year's Model" және "Imperial Bedroom" (1982) тиісінше жылдың үздік альбомы деп танылды. Оның АҚШ-тағы ең танымал синглы "Veronica" (1989) Billboard Hot 100 хит-парадында 19-орынға көтерілді. Музыкалық отбасында өскен Костелло музыканың алуан түрлі стильдерін біліп, музыка бизнесінің ішкі жайын жақсы түсінді. Музыкант ретінде кәсіби мансабын бастауы Англияда панк-роктың өркендеуімен бірге келді. Панк-роктың танымал болған қарапайымдылығы Костеллоны мансабының басында музыкалық білімін жасыруға итермеледі, бірақ оның стильдік диапазоны R&B, кантри, джаз, барокко поп, Tin Pan Alley және классикалық музыканы қамтиды. Ол The Brodsky Quartet классикалық ансамблі, New Orleans R&B әншісі және продюсері Allen Toussaint және The Roots хип-хоп тобымен бірлесіп альбомдар шығарды. Костелло Пол Маккартнимен оннан астам ән жазды және Берт Бакарахпен ұзақ жылдар бойы серіктестік құрды. Ол Sam & Dave-тің "I Can't Stand Up for Falling Down", Jerry Chesnut-тың "Good Year for the Roses" және Charles Aznavour-дың "She" сияқты әндердің кавер-нұсқаларын орындады. Оның ең танымал әндерінің бірі "(What's So Funny 'Bout) Peace, Love, and Understanding" әнін Nick Lowe жазған, ал 1974 жылы Lowe-дың Brinsley Schwarz тобы оны орындаған, бірақ Костелло 1979 жылы оның өзіндік нұсқасын шығарғанға дейін бұл ән көпке танылмады. Костеллоның әндерін Linda Ronstadt, George Jones, Dave Edmunds, Chet Baker және Alison Krauss сияқты әртістер орындады. Костелло екі Грэмми, екі Ivor Novello жүлдесі, төрт Edison жүлдесі, MTV Video Music Award, BAFTA жүлдесі, ASCAP Founders жүлдесі және Gemini жүлдесіне ие болды. 2003 жылы ол Рок-н-ролл Даңқы залына енгізілді. 2016 жылы ол Әнші-күйшілер Даңқы залына енгізілді. 2008 жылдан 2010 жылға дейін ол "Spectacle: Elvis Costello with..." телешоуын жүргізіп, басқа музыканттармен сұхбаттасты. 2015 жылы ол жақсы қабылданған "Unfaithful Music & Disappearing Ink" атты өмірбаяндық кітабын жариялады.
Ерте өмір
Элвис Костелло 1954 жылғы 25 тамызда Лондонның батысындағы Паддингтон ауданындағы Сент-Мэри ауруханасында Деклан Патрик Макманус болып дүниеге келді. Ол пластинка дүкенінің қызметкері мен джаз музыкантының жалғыз баласы еді. Екі ата-анасы да Ливерпуль аймағынан шыққан және бірнеше жыл бұрын Лондонға бірге көшіп келген. Костеллоның әкесі католик және ирланд тегінен, ал анасы сондай емес.
Отбасылық негіздер
Костеллоның анасы Лилиан Макманус (қыздығы Аблетт, 1927–2021) Ливерпульдің Токстет ауданында туып өскен. Ол кіші інісіне және денсаулығы нашарлаған анасына күтім жасауға жауапты болды. Лилиан пластинка сатумен айналыспағаннан кейін де, сол кездегі танымал музыканы қоса алғанда, әртүрлі музыка түрлеріне қызығушылық танытты. Костеллоның әкесі Росс Макманус (1927–2011) – кәсіби трубашы және әнші. Ол өзінің музыкалық жолын 1940 жылдардың соңында Біркехед және Ливерпульдегі бибоп тобында труба тартып бастады. 1951 жылы Лондонға көшкеннен кейін ол труба тартып, қазіргі заманғы джаз тобында ән айтты. 1954 жылы оның ұлының тууы туралы «New Musical Express» газетінде хабарланды. 1955 жылдан 1968 жылға дейін ол Ұлыбританияның ең танымал биг-бендтерінің бірі – Джо Лосс оркестрінде әнші болды. Росс түрлі аттармен шағын жазбалар компанияларына әндерін жазды, соның ішінде Дей Костелло – Костелло Росс әкесінің әжесінің қыздық аты. Ол сондай-ақ жарнамалық әндерді де жазды. 1973 жылы ол R. Whites компаниясының танымал және ұзаққа созылған жарнамаларында пайда болған «Құпия лимонад ішуші» әнін орындады.
Балалық шағы және музыкаға деген әсері
Костелло балалық шағының көп бөлігін Лондонның батысындағы Твикенхемде өткізді, кейін 1970 жылы анасымен бірге Ливерпульге көшіп барды. Костелло католик дінінде тәрбиеленген және 14 жасқа дейін алтарь қызметшісі болған. Костеллоның ата-анасы ол он жасқа толғанда ажырасып, содан кейін оны анасы тәрбиеледі. Кішкентай кезінде Костеллоның музыкалық әсері ата-анасының пластинкаларынан келді, олар әртүрлі стильдерді қамтыды, бірақ негізінен дәстүрлі поп және джаз музыкасы болды. Росс Джо Лосс оркестрінде жұмыс істегендіктен, топтың апталық радиошоуында сол кездегі көптеген поп-хиттерді орындау қажет болды. Бұл әндерді үйрену үшін Росс түпнұсқа орындаушылардың пластинкаларының үлгілік көшірмелерін алып, репетиция жасау үшін үйге әкелді. Костелло қазіргі поп-хиттерге қызығушылық танытқанда, Росс оған аптасына бес-алты мұндай үлгілік пластинка беріп тұрды. Костелло: «Сондықтан мен осылай көп ән білемін» деді. Костеллоның алғашқы сүйікті әншілерінің ішінде «Битлз» тобы ең бастысы болды. Костелло 1963 жылы тоғыз жасқа толғандықтан, «Битлз» тобының фандық қызығушылығының ең жарқын кезін бастан өткерді. Ол «Битлз» тобының өзіне ең үлкен музыкалық ықпал еткенін айтады. Костелло болашақ әріптесі Берт Бакарахтың әндеріне де қатты әсерленді, оны британдық әртістер Силла Блэк пен Дасти Спрингфилдтің хиттері арқылы білді. Костелло жасөспірім шағында оның сүйіктілері британдық бит-топтары – «Кинкс», «Small Faces» және «The Who», Ұлыбританияда танымал болған ямайкалық рокстеди және регги орындаушылары, әсіресе «Motown» әртістері болды, ол оларды негізінен британдық хит-синглдары мен «Motown Chartbusters» жинақтары арқылы білді. Костеллоның жасөспірім шағында Джони Митчелл оған маңызды және ұзаққа созылатын әсер етті. Костелло Ливерпульге көшіп келгенде, ол өзінің құрбыларының арасында танымал болған прогрессивті рок музыкасын ұнатпағанын байқады, сондықтан өзіне ұнайтын музыканы іздеп, «Grateful Dead» және «Byrds» және «The Band» сияқты басқа да фолк-рок топтарына қызығушылық танытты, олар арқылы ол кантри музыкасын таныды.
Білім алу және музыка саласында мансап құру туралы шешім
Костелло жақсы мінезді, кейде пікір таластыратын студент болған, бірақ көбінесе академиялық жағынан ерекше көзге түспеген. Он бір жастағы емтихандарында грамматикалық мектепке қабылдануға жеткілікті ұпай жинамағандықтан,
Костеллоның балама карьералық жоспары болмаған, өйткені оның тәрбиесі оған осы саланың қаупін көрсеткендіктен, ол бұрын музыкалық мансапқа толықтай берілмейтін. Бірақ жол апатында жасөспірім досының қазасын көргеннен кейін ол ойын өзгертті. Кейін ол: «Кенеттен музыкадан басқаның бәрі құнды уақытты босқа кетіру сияқты көрінді» деп жазды. Костелло 1972 жылы формальды білімін аяқтады және анасымен бірге тұрып, музыка саласында мансап құру үшін тұрақты жалақы табуға болатын жұмыс іздеуге кірісті. 17 жасқа келгенде ол кейде аз ғана ақша таба бастады. 1977 жылы тұңғыш альбомын шығаруға дайындалып тұрғанда Костелло журналиске сол кезде жүздеген ән жазғанын айтты.
Қатты тоңған
1972 жылдың басында Костеллоны Rusty атты фолк-рок тобына қосылуға шақырды. Топты құрған Аллан Мейс, Ливерпуль музыкалық өмірінде 18 жасынан бері тәжірибелі музыкант еді. Басқа мүшелер кеткен соң, Rusty екі адамнан тұратын дуэтке айналды, Мейс пен Костелло ән айтып, акустикалық гитарада ойнады. Бір жылдан астам уақыт бойы Rusty Ливерпуль мен төңірегіндегі пабтар, клубтар, мектептер мен мәдени орталықтар сияқты шағын орындарда концерттер берді, көбінесе ақысыз немесе аз төлеммен. Мейстің пікірінше, Костелло бұл кезде талантты ән жазушы еді, ол әртүрлі стильде әндер жаза алатын және Нил Янг немесе Робби Робертсон сияқты ән шырқата алатын. Мейс Костеллоны Бринсли Шварц тобымен таныстырғанын айтады, ол оған үлкен әсер етті. Rusty тобында болған кезде Костелло 1980 жылы "Ghost Train" деп жазған әннің алғашқы нұсқасын жазды, бірақ сол кезде бұл нұсқадан тек үйленген екі артистің шоу-бизнес әлемінің ең төменгі деңгейіндегі жолы туралы негізгі сюжеттік идеясы ғана қалды. 2022 жылы Костелло Мейспен қайта қосылып, "The Resurrection of Rust" атты EP шығарды. EP-де 1972 жылы Rusty концерттерінде орындалған әндер, соның ішінде "Ghost Train" әнінің алғашқы нұсқасы, ол кезде "Морин және Сэм" деп аталған болатын.
Деклан Костелло
1973 жылдың басына қарай Костелло Ливерпульдегі музыкалық ортасы музыкада мансап жасау ниетіне жеткіліксіз екенін түсінді, сондықтан ол Бутльдегі Мидленд банкінің деректер орталығындағы компьютер операторы қызметінен банктың Путни бөлімшесіндегі кеңсе қызметкеріне ауысуға көшті. 2001 жылы қайта басылған әннің қосымша жазбаларында Костелло бұл әннің өзіне "Алисон" сияқты ән жазуға жасаған алғашқы тырастың бірі" сияқты естілгенін жазды.
Д. П. Костелло
1975 жылдың соңында Flip City тобы тарағанға дейін Костелло топтың репертуарына енгізбеген әндер жазып жүрді. Ол солардың бір бөлігін 1975 жылдың ортасында Дейв Робинсонға жеке демо түрінде жазды. Келесі жыл бойы ол осы және басқа жеке демоларын музыкалық баспалар мен жазба компанияларына ұсынды, өзін ән жазушы немесе орындаушы ретінде жұмысқа алуды үміттене отырып. Д. П. Костелло ретінде жұмыс істеген кезінде ол ән айтуды және гитараны қатты тартуды үйренді, сондай-ақ сахнадағы өзінің беделін нығайтты, бірақ ол әлі де аз ақшаға шағын көрермендерге ойнады. "Менің мақсатым – шындық" альбомы алты төрт сағаттық сессияда жазылып, микстелді, оның жалпы құны шамамен 1000 фунт стерлингке бағаланды. Ол кезде әлі тірі болған Элвис Преслиге жасалған сілтеме тек назар аудару үшін жасалды. Костелло Преслиді ерекше жақсы да, жаман да көрмеді. Костелло әкесі Росс түрлі сахналық есімдермен жұмыс істегенін көргендіктен, есімді өзгертуге көп мән бермеді. Ривьера мен Робинсон Костеллоға сол кездегі поп-жұлдыздардың келбеті туралы қалыптасқан көзқарасқа қайшы келетін ерекше сыртқы түрін қалыптастыруға көмектесті. Олар Костеллоның жасөспірім шағынан бері астигматизмін түзету үшін таққан жиексіз көзілдірігін үлкен қара жиектері бар көзілдірге ауыстырды.
"Детективтерді бақылау" және коммерциялық жетістік
Костелло Гулдинг пен Боднармен бірге "Детективтерді бақылау" әнін аранжировкалап, репетиция жасады. Бірнеше күннен кейін ол Pathway студиясында олармен бірге ән жазды. Костелло бұл әнді бірнеше апта бұрын жазған, оған шабыттандырғандардың бірі – Clash тобының жаңадан шыққан дебюттік альбомы болды. Кейбір музыкалық идеялар, Ньев бірнеше аптадан кейін фортепиано мен органмен қосымша жазба жасағанда дамытқан, Альфред Хичкок үшін Бернард Херманның жазған фильмдерінің музыкалық сүйемелдеуінен шабыт алды. Кейін Костелло "Детективтерді бақылау" әнін жазуды "бір бөлмеде әндерді жазудан гөрі, жазба жасаудың алғашқы тәжірибесі" деп атады. Ән Ұлыбританияда альбомға енбеген сингл ретінде, ал АҚШ нұсқасында My Aim Is True альбомында жарық көрді. My Aim Is True альбомы Ұлыбританиядағы музыка баспасөзінде кең және жағымды жариялымдарға ие болды, мұның себебі тиімді жарнамалық трюктар, мысалы, Костеллоның CBS Records бизнес-конвенциясы өткен лондондық қонақ үйдің алдында көшеде ән салуы, сондай-ақ музыка журналистерінің оның музыкасына деген шынайы ықыласы болды. Альбом шыққаннан кейін бірнеше апта ішінде Ұлыбританиялық альбомдар тізімінде 14-орынға жетті. "Watching the Detectives" әні қазан айының ортасында жарық көрді және Ұлыбританиялық синглдер тізімінде 15-орынға ие болды, бұл Костеллоның кез келген елдегі алғашқы хит-синглі болды. Костелло қараша айының ортасында АҚШ бойынша гастрольдік сапарға шықты, онда мың адамнан кем қатысатын концерт залдарында өнер көрсеткеніне қарамастан, АҚШ баспасөзінде кеңінен жарияланды. Осы кезде Костелло Columbia Records компаниясымен келісімшарт жасасты, олар қараша айының басында АҚШ-та My Aim Is True альбомын шығарды. Альбом біртіндеп АҚШ Billboard Top LPs & Tape тізімінде 32-орынға көтерілді және АҚШ музыка сыншыларының жылдың ең жақсы альбомдарының бірі деп танылды. Желтоқсан айының ортасында Костелло және Attractions тобы Saturday Night Live телешоуына қатысты, онда тікелей эфирде күтпеген жерден "Radio Radio" әнін орындап, шоу продюсерін ашуландырды. 1977 жылдың соңында Костелло Stiff Records лейблынан Radar Records лейблына, Джейк Ривиераның әріптесі құрған жаңа лейблға көшті. Ривиера Дейв Робинсоннан бөлініп, енді Костеллоның жалғыз менеджері болды. Келесі бір жарым жыл бойы Костеллоның жазбалары Ұлыбританияда Radar лейблында жарық көрді.
Биылғы үлгі
Костелло өзінің екінші альбомын және Attractions тобымен бірінші альбомын «This Year's Model» 1977 жылдың қарашасынан 1978 жылдың қаңтарына дейінгі турнелерден қысқа үзілістер кезінде жазды. Продюсері Ник Лоу болды, бірақ ең үлкен әсер Роллинг Стоунз тобының «Aftermath» (1966) альбомы тигізді. Костелло өзі «This Year's Model» альбомын «Aftermath-тың көлеңкесі» деп, ал «This Year's Girl» әнін Роллинг Стоунз тобының «Stupid Girl» әніне жауап ретінде сипаттады. Екінші сингл «Pump It Up» 24-орынға жетті, ол Костеллоның басқа Stiff тобымен гастрольде жүрген кезінде, кейін «идиотикалық рок-н-роллдың алғашқы көрінісі» деп атаған нәрсеге реакция ретінде жазылды. Альбомның АҚШ нұсқасы «(I Don't Want to Go to) Chelsea» және британдық Ұлттық фронттың күшеюіне жауап ретінде жазылған «Night Rally» әндерін алып тастап, олардың орнына «Radio Radio» әнін қосты. «This Year's Model» альбомын Ұлыбритания мен АҚШ сыншылары жоғары бағалады. «Melody Maker» журналы оны «өте толық, өте шабыттандырған, сөздерді толықтай жеткізе алмайтын жетістік» деп атады. «NME» журналының шолуы да осыған ұқсас болды, альбом «өте керемет болғандықтан, бірден шарықтап, ең жоғары деңгейге көтерілуге бейім» делінді. «Village Voice» журналының «Pazz & Jop» сыншылары сауалнамасы бойынша ол 1978 жылдың ең жақсы альбомы деп танылды. «This Year's Model» альбомы аяқталғаннан кейінгі жеті ай ішінде Костелло мен Attractions тобы Ұлыбритания, Еуропа және Солтүстік Америкада гастрольдік сапарларын жалғастырды, үлкен концерт залдарында өнер көрсетіп, Костеллоның келесі альбомы үшін жазып жатқан жаңа әндерін тұсаукесер етті. 1978 жылдың шілдесінде Костелло Даниядағы Роскилде фестивалінде өнер көрсетіп, тағы үш әртіспен бірге «Oliver's Army» әнін алғаш рет орындады, ол Ұлыбританиядағы ең үлкен хитіне айналды.
Қарулы Күштер
Костелло және Attractions 1978 жылдың тамыз және қыркүйек айларында алты апта ішінде Eden Studios студиясында үшінші альбомын, Armed Forces альбомын жазды. Оны тағы да Ник Лоу продюсерлік етті, бірақ Костелло өзі шығармашылық бақылауды күшейтті. This Year's Model сияқты, альбомға әсер еткен музыка Костелло мен Attractions гастрольдік сапарларында тыңдаған музыка болды – Дэвид Боуи мен Игги Поптың Берлин кезеңіндегі туындыларынан бастап ABBA және Kraftwerk-ке дейін. Костелло кейіннен Armed Forces альбомын тыңдарманның бар екенін сезініп жазған әндердің алғашқы жинағы деп айтты. Альбомның мәтіндері АҚШ-тағы гастрольдердегі тәжірибесін, сондай-ақ Ұлыбританиядағы ашық оңшыл саяси топтардың күшеюіне қатысты оның үнемі алаңдауын көрсетеді. АҚШ-та альбом 25 апта Billboard тізімінде тұрды, наурыздың ортасында 10-шы орынға жетті. Бұл Ирландиядағы оның ең табысты синглы болды, ирландиялық синглдер тізімінде 4-ші орынға ие болды. Екінші сингл, "Accidents Will Happen", мамыр айының басында жарық көрді. Костеллоның сөзіне сүйенсек, бұл ән оның отбасылық өміріндегі адалдыққа қиянат жасауына жауап ретінде жазылған. Ән Ұлыбританияда 28-ші орынды иеленді. АҚШ-та ол 101-ші орынға жетті, Billboard Hot 100 тізіміне ілікпеді, бірақ бұрынғы Костелло синглдарынан жоғары нәтиже көрсетті. Armed Forces альбомын насихаттаушы концерттік турне жағымсыз жағдайлармен белгіленді. Костелло мен Attractions көрермендерге тым қысқа болып көрінген және қосымша шығыстарға шығудан бас тартқан бірнеше концерттер берді. Австралияның Сидней және Калифорнияның Беркли қалаларындағы көрермендер концерт алаңдарын бүлдірді. 15 наурызда Огайо штатының Колумбус қаласында өткен концерттен кейін Костелло қонақүйдің барында Стивен Стиллс тобының мүшелерімен және олардың серіктерімен мас күйде дауласты. Даудың нәтижесінде Костелло Джеймс Браун мен Рей Чарльзді нәсілдік тұрғыдан ұятсыз сөздермен қорлады, бұл сөздерін кейін "менің нағыз сезімдерімнің керісінше" деп атады. Бірнеше аптадан кейін Костеллоның бұл сөздері баспасөзде жарияланғаннан кейін, жағымсыз жағдайлар оның АҚШ-та күткендей үлкен коммерциялық жетістікке жете алмауының себебі деп есептелді, тіпті Костеллоның өзі де осы пікірмен келісті.