Шолу

Жылдам бейімделетін өндіріс – бірнеше негізгі принциптерге негізделген, дамып келе жатқан стратегиялық тәсіл. Оларға икемділік, жылдам жауап беру, ынтымақтастық және үздіксіз жетілдіру кіреді. Жылдам бейімделетін өндіріс – бұл клиенттердің қажеттіліктері мен нарық өзгерістеріне жылдам жауап беруге қабілетті процестерді, құралдарды және оқытуды құрған ұйымды сипаттау үшін қолданылатын термин, бұл ретте шығындар мен сапаны бақылауға мүмкіндік береді. Ол көбінесе жұқарған өндіріспен байланысты.

Шығу тегі

Бастапқыда бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу саласының жылдам дамуына негізделген, ол өндіріс және операцияларды басқару саласына шабыт алуға тырысады. Мақсаты – тұтынушылардың қалауын, нарық тенденцияларын және басқа да сыртқы факторлардың өзгеруіне жылдам және тиімді жауап бере алатын өндірістік жүйе құру. Ол 1991 жылы Лехай университетінің Якокка институтында пайда болды. Жылдам өндірісші болуға мүмкіндік берген фактор – маркетингшілерге, дизайнерлерге және өндіріс қызметкерлеріне бөлшектер мен өнімдердің ортақ дерекқорын, өндірістік қуаттар мен мәселелер туралы ақпаратты бөлісуге мүмкіндік беретін өндірісті қолдайтын технологияны дамыту болды. Өндірістің жалпы қағидасы – сапа мәселелерін түзету құны мәселе өндіріс процесінің келесі кезеңіне өткен сайын артады, сондықтан сапа мәселелерін процестің басында түзету арзан. Оған ықпал ететін тағы бір фактор – нарықтағы өзгерістер мен ұлттық кедергілердің азаюы жағдайындағы жаһандық бәсекелестіктің күшеюі. Жылдам өндіріс бұрынғы әдістемелердің жай ғана қосындысы емес. Оны көбінесе Lean өндірісінің жалғасы деп қате түсіндіреді. Екеуінің арасындағы басты айырмашылық – арық және атлет арасындағыдай, жылдамдық атлетке тән. Адамның екеуі де болмауы, біреуі ғана болуы немесе екеуі де болуы мүмкін. Өндіріс теориясында екеуін де біріктіру leagile деп аталады. Мартин Кристофердің сөзіне сәйкес, компаниялар қандай болу керектігін шешкенде, тұтынушылардың тапсырыс циклына (COC) (тұтынушылар күтуге дайын уақыт) және жабдықтау үшін қажетті уақытқа назар аударуы керек. Егер жабдықтаушының уақыты қысқа болса, аз көлемді өндіріс мүмкін. Егер COC қысқа болса, жылдам өндіріс тиімді. Жылдам өндіріс – тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған, сонымен бірге жоғары сапа стандарттарын сақтай отырып, нақты бір өнімді өндіруге байланысты барлық шығындарды бақылауға бағытталған өндіріс тәсілі. Бұл тәсіл жоғары бәсекелестік ортада жұмыс істейтін компанияларға арналған, онда өнімділік пен өнімді жеткізіп берудегі шағын өзгерістер компанияның ұзақ мерзімді өмір сүруіне және тұтынушылар арасындағы беделіне үлкен әсер етеді. Жылдамдық нәтижелер тұрғысынан «динамикалық, жағдайға қарай өзгеретін, өзгерістерді қарқынды қабылдайтын және өсуге бағытталған, табысқа жету, нарық үлесін және клиенттерді жеңіп алу» деп анықталған.

Негізгі құзыретті басқару

Негізгі құзыреттілік кадрлар мен өніммен байланысты және екі байланысты деңгейде анықталады: жеке тұлға және компания. Жеке тұлғаның негізгі құзыреттеріне дағдылары, білімі, көзқарасы және сарапшылығы кіреді. Оларды оқыту мен білім беруге инвестиция салу арқылы жаңартуға және жетілдіруге болады. Ұйымдағы адамдар ұйым үшін маңызды ресурстар саналады. Негізгі құзыреттілік корпоративтік оқу процесінен, әртүрлі дағдылар мен технологияларды интеграциялаудан, жұмысты ұйымдастырудан, құндылықтарды жасау және жеткізуден, сондай-ақ ұйымдар арасындағы ынтымақтастық қабілетінен туындайды. Стратегиялық маңыздылығы және ұзақ мерзімді пайдасы үшін негізгі құзыреттілік көп салалы қызметті жүзеге асыру мүмкіндігін, кең нарық спектріне қол жеткізуді, клиенттік құндылықты арттыруды қамтамасыз етуі керек және бәсекелестерге көшіруі қиын болуы тиіс. Негізгі құзыреттілікті құру қиын, бірақ оны дамыту басқарудың міндеті. Басқару компанияның негізгі мүмкіндіктерін тізімдеп, жетіспейтін звеноларды анықтауы керек. Содан кейін олар оларды өзі дамытуы немесе одақтар арқылы (егер бұл бәсекелестермен болса да) сатып алуы керек. Жедел басқару аясында ынтымақтастық пен бәсекелестік үйлесімді. Ынтымақтастық ең маңызды, себебі ол жылдам жауап беруді қамтамасыз ететін платформаны ұсынады. Интернеттің пайда болуы физикалық тұрғыдан шашыраңқы персоналдың виртуалды корпорациялар арқылы оңай ынтымақтастыққа мүмкіндік береді. Бұл виртуалды корпорациялар одақтағы құзыреттілікті жеткізушілердің қолжетімділігі мен жылдамдығына да көмектеседі.

Виртуалды кәсіпорын

Виртуалды кәсіпорын дәстүрлі корпоративтік одақтан өзгеше. Кәсіпорындар арасындағы ынтымақтастықтың үш деңгейі виртуалды серіктестікке алып келеді. Кезеңдер былай:

Бірінші кезең: Кәсіпорындар оқшауланған аралдар сияқты жұмыс істейді. Екінші кезең: Корпоративтік деңгейдегі өзара әрекеттесу, операциялық деңгейдегі байланыс аз. Үшінші кезең: Ұтқыр ұйымдар корпоративтік және операциялық деңгейлерде виртуалды кәсіпорындар құрады. Ұтқыр командалар компания-серіктестермен бірлесе жұмыс істейді. Виртуалды серіктестік ресурстарды және әртүрлі дағдыларды өнімді жылдам шығару үшін пайдалануға және үйлестіруге мүмкіндік береді, сондай-ақ фирмалар желісіне клиенттердің қатысуын жеңілдетеді. Бірақ үшінші кезеңге жетуде қиындықтар бар. Технологияның қолжетімділігіне қарамастан, кейбір маңызды бизнес-процестер әлі де толыққанды түсінілмеген және дұрыс анықталмаған. Сонымен қатар, өздігінен жұмыс істейтін, кәсіпорындар арасындағы жобалық командалардың бастамасын қолдауға және нәтижелерін бағалауға қажетті компанияларды басқару техникалары қажет. Виртуалды кәсіпорынды іске асыру әдісі компанияның масштабына қарай өзгереді. Ірі корпорациялар бизнес-бөлімдерін қайта ұйымдастырып, негізгі құзыреттеріне назар аудару арқылы виртуалды кәсіпорын ретінде жұмыс істей алады. Шағын компаниялар сапа, көлем және ауқымды бірлесіп жеткізу үшін ынтымақтаса алады. Шағын және орта бизнес жылдам серіктестік құру арқылы ұтқыр қағидаларды пайдалана алады. Бірақ бұл айтудан оңай, істеу қиын. Ұтқыр болу қалай екеніне қатысты әлі де нақтылық жетіспейді, жеткіліксіз дамыған ойлау қабілеті, бизнес-тәжірибелер, процестер, әдістер мен құралдар бар.

Қайта конфигурациялауға қабілеттілік

Жылдам бейімделетін кәсіпорындарға назарды жылдам ауыстыру, қызмет саласын кеңейту және бизнестік процестерді белгілі бір мақсатқа жұмыс істеу үшін қайта құру және сәйкестендіру қажет, себебі мүмкіндіктер терезесі ұзаққа ашық қалмайды. Осы үшін олар негізгі біліктердің корпоративтік картасын қамтитын стратегиялық архитектураны жасақтауы керек. Бұл оларға жаңа өнімдерді нарыққа бәсекелестерден бұрын шығарып, белсенді әрекет етуге мүмкіндік береді. Операциялық қайта құру үшін стратегиялық архитектураны пайдалану қажет. Басшылық өндіріс деңгейінде операциялық икемділікті дамытуы керек. Бірақ бұл технологияға артық баға беру есебінен болмауы тиіс. Менеджерлер жаңа технологияларды жаңа болғандықтан ғана бәсекелестік артықшылықтарды қамтамасыз ету үшін қарастырмауы керек.

Білімге негізделген кәсіпорын

Білімге ұйымдағы адамдардың тәжірибесі, компания есептері, жағдайлар туралы мәліметтер, деректер базалары және басқа да ақпарат сақтау орындары кіреді. Ұйымдардың жаңару қабілетін арттыру үшін, олар білім базасын құруға және жақсы оқытылған, ынталы жұмыс күшін дамытуға баса назар беруі керек. Мұндай ұйым жұмыс күшінің иеленген білімі мен ақпаратымен басқарылады. Бұл "білім – күш" деген тұжырымды көрсетеді. "Көптеген өнеркәсіп салаларында жаңа өнімді енгізу процесін идеялық тұжырымдамадан және жобалаудан бастап, өндіріс, жөнелту және өнімге қолдау көрсетуге дейін басқару үшін біліммен байыған жұмыс күші мен жетілдірілген ақпараттық технологияны пайдалану қажет."

Сырсыз өндіріске қатысты маңыздылығы

Бұл ұғым, мақсаты қалдықтарды мүмкіндігінше азайту болып табылатын, шалғай өндіріспен тығыз байланысты. Шалғай өндірісте компания тұтынушыға арналған өнімді өндірумен тікелей байланысты емес барлық шығындарды қысқартуға ұмтылады. Жұмыр өндіріс осы ұғымды қамти алады, бірақ ол қосымша өлшемді қосады, яғни тұтынушылардың сұраныстарын жылдам және тиімді түрде қанағаттандыру қажеттігі. Компаниялар екі тәсілді біріктірген жағдайда, олар кейде "шалғай және жұмыр өндірісті" қолданады деп айтылады. Жұмыр өндіріс тәсілін қолданатын компаниялардың жеткізушілермен және байланысты компаниялармен, сондай-ақ өнімдерді тиімді жеткізу үшін компания ішінде жұмыс істейтін көптеген ынтымақтастық командалармен өте күшті байланыстары болады. Олар жабдықты жылдам қайта жабдықтауға, нарықтың өзгеруіне байланысты жеткізушілермен және басқа серіктестермен жаңа келісімдер жасауға және тұтынушылардың сұранысына жауап беру үшін басқа да шаралар қабылдауға қабілетті. Бұл компания тұтынушылардың сұранысы жоғары өнімдердің өндірісін арттыра алады, сондай-ақ ашық нарықта пайда болған немесе болатын мәселелерге жауап беру үшін өнімдерді қайта жобалай алады дегенді білдіреді.

Жеңіл өндірістің маңызы

Нарықтар, әсіресе жаһандық экономикада, өте жылдам өзгеріп отыруы мүмкін. Өзгерістерге тез бейімделе алмайтын компания артта қалуы мүмкін, ал компания нарық үлесін жоғалта бастаса, ол тез құлдырауы мүмкін. Жылдам өндірістің мақсаты – компанияны бәсекелестерден озық ұстау, соның арқасында тұтынушылар осы компанияны бірінші кезекте ойлайды, бұл оған жаңалықтарды жасауға және жаңа өнімдерді енгізуге мүмкіндік береді, себебі ол қаржылық тұрақтылыққа ие және берік клиенттік қолдау базасын құрған. Компаниялар жылдам өндіріс жүйесіне көшуді қаласа, қолданыстағы жүйелерді өзгертуге және жақсартуға көмектесетін мамандандырылған кеңесшілердің қызметін пайдалана алады. Кеңесшілер компанияның қызмет саласына қарай бейімделген кеңес пен көмек ұсынады және олар көбінесе компанияларды тез әрі тиімді әдістермен бәсекеге қабілетті етуге бағытталған. Сонымен қатар, жылдам өндіріс әдістері мен тәсілдері туралы қосымша ақпаратты қамтитын көптеген оқулықтар мен нұсқаулықтар қолжетімді.

Гибридті Lean-Agile стратегиясы

Тағы бір тәсіл – бір жеткізу тізбегінде шапшаңдық пен кішірейту сипаттарын біріктіретін гибридті кішірейту-шапшаңдық стратегиясын әзірлеу болды. Бұл біріктірілген кішірейту-шапшаңдық стратегиясы кішірейтудің (құн төмендету, қалдықтарды азайту, үздіксіз жетілдіру), шапшаңдықтың (жылдамдық, икемділік, жауап беру қабілеті) және шапшаңдылық-кішірейтудің (жекелендірілген өндіріс, кейінге шегерілген өндіріс) сипаттарын бір жеткізу желісінде үйлестіреді. Бұл, жеке кішірейту немесе шапшаң өндіріс процестерінен гөрі тиімдірек. Гибридті кішірейту аспектісінің маңыздылығы, сол жеткізуші түйініндегі шапшаңдық өлшемінен жоғары, ал тұтынушыларға жақын дистрибьютор түйініндегі жеткізу тізбегінің төменгі бағытында, ол шапшаңдықпен жұмыс істейді.