Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Меропланктон – өмірлік циклында планктондық және бентоникалық кезеңдері болатын су организмдерінің кең спектрі. Меропланктонның көп бөлігі ірі организмдердің дернәсілдік сатыларынан тұрады. Меропланктонды голопланктоннан ажыратуға болады, голопланктон – өмірлік циклының барлық кезеңінде пелагикалық аймақта планктон ретінде тіршілік ететін организмдер. Планктонмен біршама уақыт өткен соң, көптеген меропланктон нектонға өтеді немесе теңіз түбінде бентоникалық (көбінесе жабысқақ) өмір салтын қабылдайды. Бенттік омыртқасыздардың дернәсілдік сатылары планктондық қоғамдастықтардың маңызды бөлігін құрайды. Планктондық дернәсілдік кезең көптеген бенттік омыртқасыздар үшін жас ұрпақтарын тарату үшін өте маңызды. Нақты түрге және қоршаған ортаның жағдайларына байланысты, дернәсіл немесе жас меропланктон пелагикалық аймақта бір сағаттан бірнеше айға дейін қалуы мүмкін. Сонымен қатар, меропланктондық диатомдар да бар; олардың фототикалық аймақтың төменгі жағында маусымдық тынығу фазасы болады және оларды көлдер мен жағалау аймақтарының бентосында жиі кездестіруге болады.
Meroplankton are a wide variety of aquatic organisms which have both planktonic and benthic stages in their life cycles. Much of the meroplankton consists of larval stages of larger organism. Meroplankton can be contrasted with holoplankton, which are planktonic organisms that stay in the pelagic zone as plankton throughout their entire life cycle. After a period of time in the plankton, many meroplankton graduate to the nekton or adopt a benthic (often sessile) lifestyle on the seafloor. The larval stages of benthic invertebrates make up a significant proportion of planktonic communities. The planktonic larval stage is particularly crucial to many benthic invertebrate in order to disperse their young. Depending on the particular species and the environmental conditions, larval or juvenile stage meroplankton may remain in the pelagic zone for durations ranging from hour to months. There also exist meroplanktonic diatoms; these have a seasonal resting phase below the photic zone and can be found commonly amongst the benthos of lakes and coastal zones.
Ғарыштық бөліну
Меропланктон түрлерінің құрамы белгілі бір аймақтағы ересектердің кеңістіктегі таралуымен және олардың көбею ерекшеліктерімен байланысты. Биотикалық және абиотикалық факторлар, мысалы, толқын және ай циклдары, сондай-ақ қоректік заттардың болуы ересектердің шағылысу кестелерін анықтайды, ал бұл өз кезегінде меропланктон популяцияларын анықтайды. Жыртқыштардан қашу сияқты мінез-құлық факторлары да маңызды. Сағалық ортадағы меропланктон түрлерінің құрамында тұщы судың енуі маңызды рөл атқарады. Толқындардың әсері меропланктон түрлерінің таралуына зор үлес қосады. Патагония фиордында жүргізілген бір зерттеуде меропланктон қауымдастығының түрлерінің құрамы Бейкер өзенінен келетін маусымдық өзгеретін мөлшерге, сондай-ақ су қабатының тік және көлденең қабатталуына байланысты екені анықталды. Желдің әсерінен болатын жоғары және төмен ағын сияқты құбылыстар да меропланктон түрлерінің таралуына әсер етеді. Көптеген түрлер су ағысының бағытымен, жоғары ағын кезінде жағадан алысқа, төмен ағын кезінде жағаға жақынға ителіп кетеді. Кейбір түрлер, мысалы, екі жақтаулы моллюскалардың дернәсілдері, осы құбылыстар кезінде жағалауға жақын орналасуын сақтай алады. Меропланктонның таралуы да маусымдық сипатта болады. Көптеген меропланктонның пелагикалық аймақтағы өмір сүру ұзақтығы қысқа болады, бұл маусымдық көбею үлгілерімен байланысты. Меропланктон популяциясының өсу уақыты сұралып отырған түрдің маусымдық көбею уақытын бағалау үшін аралық шама ретінде қолданылуы мүмкін.
Meroplankton species composition depends on spatial distribution and reproductive habits of adults in a given area. Biotic and abiotic factors such as tidal and lunar cycles and availability of food determine adult spawning schedules, in turn, determining subsequent meroplankton populations. Behavioural factors, such as predator avoidance are also important. Freshwater inputs play a key role in meroplankton species composition in estuarine environments. Effects of tides contribute greatly to meroplankton species distribution. One study conducted in a Patagonian Fjord found that species composition of the meroplankton community depended on the seasonally varying input levels from the Baker river as well as vertical and horizontal stratification of the water column. Events such as wind driven upwelling and downwelling also affect meroplankton species distribution. Most species are swept in the direction of the flow of water, either off shore during an upwelling or near shore during a downwelling. Some species, such as bivalve larvae, have the ability to maintain their nearshore position during these events. The distribution of meroplankton is also highly seasonal. Many meroplankton have short residence times in the pelagic zone which follow seasonal reproduction patterns. The timing of meroplankton population rises can be used as a proxy to estimate the timing of seasonal reproduction of the species in question.
Тамақпен қамтамасыз ету
Меропланктонның тіршілік етуіне әсер ететін маңызды фактор – тамақ қорының жеткілікті болуы. Кейбір личинкалар немесе жас организмдер лецитотрофтық болғанымен, меропланктон қауымдастығының көптеген өкілдері гетеротрофтық болып табылады. Личинкалардың жеткілікті мөлшерде қоректік заттармен қамтамасыз етілуін қамтамасыз ету үшін көптеген түрлер личинкаларды шығаруды балдырлардың гүлдену кезегімен үйлестіреді. Личинкалардың шығарылуы мен балдырлардың гүлденуі арасындағы осындай синхрондылық көбінесе осы репродуктивтік кезеңдерде планктондық қауымдастықтың ең үлкен бөлігін меропланктон құрайтындай етеді. Белгілі бір түрлердің фитопланктон жасушаларымен тікелей жанасқанда шағылыса алатыны көрсетілген. Бұл түрлер балдырлар гүлденгенін сезгенше, қабық қуысында эмбриондарды сақтайды. Бұл бейімделу личинкалардың тірі қалуын жақсартады.
A major factor affecting meroplankton survival is food availability. While some larval or juvenile stage organisms are lecitotrophic, many members of the meroplankton community are heterotrophic. In order to ensure that larvae have sufficient sources of nutrition, many species coordinate larval release with times of algal blooms. This synchronicity between release of larvae and algal blooms often leads to meroplankton making up the largest percentage of the planktonic community during such reproductive periods. It has been demonstrated that certain species are able to commence spawning as they come into contact with phytoplankton cells. These species store embryos in the mantle cavity until they detect algal blooms. This adaptation allows for better larval survival.
Түрлілігі мен молдығы
Меропланктонның түрлердің алуандығы мен саны көптеген факторларға байланысты. Маусымдық және кеңістіктік өзгерістер мұндай айырмашылықтардың басты себептерінің бірі болып табылады. Дункелин эстуариясында жүргізілген зерттеу көрсеткендей, көптеген түрлердің шағылысу уақыты жылдың белгілі бір мезгілінде тамақ мөлшерін барынша арттыру және сол тамақ көзін пайдаланатын басқа түрлердің болуын азайту үшін синхронды келеді. Түрлердің алуандығы мен саны судың тереңдігіне байланысты өзгеріп отырады. Әдетте, жағалау суларында терең, ашық мұхит суларына қарағанда меропланктонның саны көптеген есе артық. Меропланктонның ең көп шоғырланған аймақтары су қабатының 0-ден 200 метрге дейінгі тереңдігінде орналасқан, мұнда күн сәулесінің енуі ең жоғары. Күн сәулесінің болуы фитопланктонның өрбуіне жағдай жасайды, ол меропланктон үшін маңызды тамақ көзі болып табылады. Жарық аз түсетін терең мұхит суларында меропланктонның саны шельф аймақтарына қарағанда айтарлықтай төмен.
Meroplankton diversity and abundance are affected by many factors. Seasonal and spatial variations are among some of the main causes of such variability. A study which was conducted in Dunkellin Estuary, determined that spawning times of many species are timed to maximise food availability at a particular time of year, while minimising presence of other species which exploit the same food source Diversity and abundance are depth dependent qualities. Generally, shallow coastal waters contain far greater numbers of meroplankton than deep, open ocean waters. Most abundant regions occur at depths between 0 and 200 meters of the water column, where light penetration is highest. Availability of sunlight allows for proliferation of phytoplankton, which serves as one of the major food sources for meroplankton. Deep oceanic waters show significantly lower abundance than shelf regions, due to poor light penetration.
Ластанудың әсері
Өнеркәсіптік көздерден су мен бентостың ластануы меропланктонның биологиялық әртүрлілігі мен тірі қалу мүмкіндігіне әртүрлі әсер ететіні дәлелденді. Ресейдегі Восток шығанағы аймағында жүргізілген бір зерттеуде, өнеркәсіптік ластағыштардың болуына қарамастан, меропланктонның көп бөлігі дерлік әсер көрмей көбейе алатыны көрсетілді. Бұл зерттеу авторлары осы нәтижелерді меропланктонның мұхит ағындары арқылы көбінесе таза, ашық сулардан жағалауға тасымалдануымен байланыстырады. Сонымен қатар, осы зерттеуде ластану бақылауға алынып, жеткілікті уақыт берілсе, тіпті ауыр ластанған аймақтарда да меропланктон популяциясының қайта жаңғыруы мүмкін деген қорытынды жасалды. Дегенмен, қайта қоныстану жылдамдығы айтарлықтай баяу екені көрсетілді, меропланктонның саны мен әртүрлілігі бастапқы деңгейге оралуына орташа есеппен 10 жылдай уақыт кетті. Бұл ішінара ауыр металл ластануын көп мөлшерде сақтайтын бентостық шөгінділердің детоксикациялануының баяу процесіне байланысты.
Water and benthos pollution from industrial sources has been demonstrated to have varying effects on biological diversity and survival potential of meroplankton. One study conducted in the Vostok Bay region in Russia, demonstrated that even in the presence of industrial pollutants, most species of meroplankton were able to proliferate almost unaffected. The authors of this study attribute these findings to the fact that meroplankton are transported by ocean currents generally from cleaner open waters inshore. Furthermore, the same study also concluded that even in heavily polluted areas, meroplankton populations were able to reestablish if pollution was brought under control and sufficient time was allowed to pass. However, the rate of recolonization was demonstrated to be notably slow, on average taking about 10 years before the abundance and diversity of meroplankton returned to its original levels. This is in part due to the slow nature of detoxification of benthic sediments, which retain much of the heavy metal pollution.
Меропланктон мен климаттың өзгеруі
1958-2005 жылдар аралығында Солтүстік теңізде жүргізілген зерттеуде CPR зерттеуі арқылы меропланктон үлгілері жиналды. Бұл үлгілер эхинодермдердің дернәсілдері, декаподтар, екі жақтаулылар, цирипедтер және эктопрокттардан тұрды. Меропланктон мөлшері, сондай-ақ ПКИ деңгейлері (әрбір үлгідегі хлорофилл мөлшері теңіз бетінің температурасына қатысты) зерттелді. Зерттеушілер зерттеу кезеңінде эхинодермдердің дернәсілдерінің мөлшері артқанын, ең көп өсім Солтүстік және Орталық аймақтарда байқалғанын анықтады. Декапод дернәсілдерінің мөлшері де артты және олар жылдың басында пайда болатыны анықталды. Екі жақтаулы дернәсілдерінің мөлшері жалпы азайды. Сондай-ақ, зерттеу барысында ПКИ деңгейі, әсіресе жаз айларында артқаны қорытындыланды. Климат, әсіресе теңіз бетінің температурасы меропланктон мөлшерін анықтайды. Теңіз бетінің температурасының жоғарылауы дернәсілдердің даму уақытын қысқартып, олардың тірі қалу мүмкіндігін арттырады.
A study conducted in the North Sea between 1958 2005, collected samples of meroplankton using a CPR survey. These samples consisted of larval echinoderms, decapods, bivalves, cirripedes, and ectoprocts. Meroplankton abundance as well as PCI levels (amount of chlorophyll in each sample in relation to sea surface temperature) were examined. Researchers concluded that echinoderm larvae increased in abundance throughout the study, with the largest increase occurring in the Northern and Central regions. Decapod larvae were found to increase in abundance as well, and were found to appear earlier in the year. Bivalve larvae showed an overall decline in abundance. It was also concluded that PCI levels increased throughout the study, particularly during the summer months. It was determined that climate, particularly sea surface temperature, drives meroplankton abundance. Warmer sea surface temperature shortens developmental time of the larvae, increasing their survival rate.