Кіріспе

Сүт казеинінен (сүт ақуызынан) жасалған казеин бояуы – суретшілер қолданатын, тез кептіретін, суда еритін материал.

Сипаттама

Ол әдетте желім тәрізді консистенцияға ие, бірақ сумен суретшінің стиліне және күтілетін нәтижеге қарай қажетті деңгейде сұйытылуы мүмкін. Оны мата панельдерге, иллюстрациялық тақталарға, қағазға, ағашқа және масонитке қолдануға болады. Кепкен бояу қабықшасы икемсіз және сынғыш болғандықтан, кенеп сияқты икемді беттерге қалың жағуға қолайлы емес; кенепті тақтаға жабыстырған кенеп жақсырақ. Казеин бояуын қайта өңдеуге болады және оны алғашқы қабат ретінде пайдалануға болады. Ол әдетте матовый түспен кептіріледі.

Қолданылуы

Казеин бояуы ежелгі египеттік дәуірлерден бастап сулы бояу түрі ретінде қолданылып келеді және бүгінге дейін қолданылады. Суретшілердің казеин бояуын бағалайтын қасиеттерінің бірі – гуашьтан айырмашылығы, ол тегіс консистенцияда кепті, бұл оны монументалды суреттерге өте қолайлы етеді. Сонымен қатар, ол көптеген басқа су негізіндегі бояуларға қарағанда майлы бояуға көбірек ұқсайды және алғашқы қабат ретінде жақсы жұмыс істейді. Казеин бояуы уақыт өте келе ерігіштігін жоғалтады және суға төзімді болады. Ол жиһаз сияқты икемсіз беттерге жақсы жарасады. Кепкеннен кейін оны жұмсақ барқыттай жылтырлауға немесе жылтыр жабын үшін лакпен жабуға болады.

Өндiру

Казеин бояуының байлаушы заты казеинды сілтіде, әдетте әк, аммоний карбонаты немесе боракста еріту арқылы дайындалады. Казеиннің өзі сүттен қышқыл немесе реннин ферментінің әсерінен түзіледі. Әк казеині кеуекті беттерде, тіпті сыртта да жақсы жұмыс істейді, бірақ оның сақталу мерзімі қысқа және оны байлаушының төмен pH деңгейіне сәйкес пигменттермен қолдану қажет. Аммоний карбонаты казеинінің артықшылықтары мен кемшіліктері ұқсас. Боракс казеинінің жарамдылық мерзімі бірнеше аптаға созылады, pH деңгейі бейтарап, және зығыр майын қосу арқылы сыртта қолдануға болады.

Казеин өнерпаздары

Оңтүстік Дакота штатының Янтонай Дакота суретшісі Оскар Хоу казеинді кеңінен қолданған. Санта-Клара Пуэбло суретшісі Паблита Веларде 1937-1943 жылдар аралығында Бэнделиер ұлттық ескерткіші үшін Нью-Мексикодағы күнделікті американдықтар өмірінен 70-тен астам сурет салған, көбінесе казеин бояуларын пайдаланып, картонға салған. Казеин 1960 жылдардың соңына дейін коммерциялық иллюстраторлардың басты таңдауы болды, бірақ акрил бояу пайда болғаннан кейін казеиннің танымалдылығы азайды. Джон Берки көптеген суреттерінде казеин мен акрилді бірге қолданды. Энди Уорхолдың, бұрын коммерциялық иллюстратор болған, кейін суретші болған "Дик Трейси" (1960) және "Попай" (1960) атты екі ерте суреті казеинмен салынған.