Хилдеберт I: Париж және Орлеан корольі

Кіріспе

Париж және Орлеан патшасы (558 жылы қайтыс болды)

I Хильдеберт (шамамен 496 – 13 желтоқсан 558) – Меровингтер әулетінен шыққан франк патшасы, 511 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Франктер мемлекетін бөліскен Кловис I-нің төрт ұлының үшіншісі. Ол Реймсте туған әулие Клотильданың ұлы. 511 жылдан 558 жылға дейін Париж патшасы, ал 524 жылдан 558 жылға дейін Орлеан патшасы болды.

Өмірбаян

Патшалықты бөліскенде Хильдеберт Париж қаласын, солтүстікке қарай Сомма өзеніне дейін, батысқа қарай Ла-Маншқа дейін және Арморика түбегін (қазіргі Бретань) алды. Оның бауырлары әртүрлі елдерде билік етті: Мецте Теодерик I, Орлеанда Хлодомер, Соиссонда Хлотар I. 523 жылы Хильдеберт бауырларымен бірге Бургундияның Годомарға қарсы соғысқа қатысты. Хлодомер Везеронце шайқасында (524) қаза тапты. Кейін, Клодомердің үш ұлы Орлеан патшалығын мұраға алмақ деп ойлап, Хлотар Хильдебертпен бірге оларды биліктен қууға сөз байласты. Олар аналары Клотильдаға елші жіберді. Елші оған қайшы мен қылыш ұсынды, үш жас ұлды қырқып, патшалық биліктің белгісі саналатын ұзын шаштарын алуды немесе оларды өлтіруді ұсынды. Ол: «Егер олар патшалыққа көтерілмесе, шаштарын қырқып тастағаннан гөрі өлгендерін көруім жақсы» деді. Хлодомердің екі үлкен ұлы өлтірілді – үшіншісі, Клодоальд, монастырьға қашып кетті. Хильдеберт Шартр мен Орлеан қалаларын қосып алды. Ол Бургундия патшалығына қарсы түрлі жорықтарға қатысты. 532 жылы ол Отун қаласын қоршады, ал 534 жылы бауыры Хлотармен және Теодериктің ұлы Теодеберт I-мен бірге патшалықты бағындырғаннан кейін, сол патшалықтың олжасынан Макон, Женева және Лион қалаларын өз үлесі ретінде алды. 535 жылы остготтардың королі Витигес Прованс аймағын франктерге бергенде, Хильдебертке ағалары Арль мен Марсельді иелену құқығын берді. 536–537 жылдардың қысында Клотердің көмегімен осы провинцияны анексиялау аяқталды. 531 жылы ол әпкесі Хротильдадан, вестготтар королі Амалариктің әйелінен көмек сұрады. Хротильда Испанияның ариан королі католик әйелге қатыгездік көрсетіп жатыр деді. Хильдеберт әскерімен барып, гот королін жеңді. Амаларик Барселонаға қашып, онда өлтірілді. Хротильда Парижге қайтып келе жатқанда себебі белгісіз жағдайда қайтыс болды. Хильдеберт басқа да жорықтар жасады. 542 жылы ол ағасы Клотердің көмегімен Памплонаны басып алды және Сарагосаны қоршады, бірақ кері шегінуге мәжбүр болды. Осы жорықтан ол Парижге қадірлі жәдігер, әулие Винсенттің киімін әкелді, оның құрметіне Париж қақпасында әйгілі Сент-Круа және Сент-Винсент монастырын салдырды, кейін ол Сент-Жермен-де-Пре деп аталды. Ол 558 жылдың 13 желтоқсанында қайтыс болды және өзі салған аббатханада жерленді, онда оның қабірі табылған. Сент-Жермен-де-Пре 675 жылға дейін Неустрия королінің қабірлеріне айналды. Ол әйелі Ультраготадан екі қызын – Хродоберге мен Хродезинде қалдырды. Хильдеберт – жаңа жерлерді бағындыруға құштар монарх. Ол ағаларынан гөрі көбірек шетел соғыстарында домендерін кеңейтті, Бургундияда (бірнеше рет), Испанияда (бірнеше рет), Прованста және Галлияның басқа жерлерінде шайқасты. Неустриялық замандасы Григорий Турский Хильдеберттің: «Velim unquam Arvernam Lemanem quae tantae jocunditatis gratia refulgere dicitur, oculis cernere» («Мен Аувернь Лиманына көз жеткізсем деймін, оның керемет сұлулығымен жарқырағаны айтылады») деген сөзін келтіреді. Хильдеберт Кловистің ұлдарының ең діншілдерінің бірі болды, бауырларымен ынтымақтасып, әпкесін құтқарып, оның қасиетті заттарын сақтау үшін әйгілі Сент-Винсент монастырын салдырды.

In the partition of the realm, Childebert received as his share the town of Paris, the country to the north as far as the river Somme, to the west as far as the English Channel, and the Armorican peninsula (modern Brittany). His brothers ruled in different lands: Theuderic I in Metz, Chlodomer in Orléans, and Chlothar I in Soissons. In 523, Childebert participated with his brothers in a war against Godomar of Burgundy. Chlodomer died in the Battle of Vézeronce (524). Thereafter, concerned that the three sons of Chlodomer would inherit the kingdom of Orléans, Chlothar conspired with Childebert to oust them. They sent a representative to their mother, Clotilde. The representative presented a pair of scissors and a sword, offering her the choice to shear the three young boys, thereby depriving them of the long hair considered a symbol of royal power, or to have them killed. She famously replied, "It is better for me to see them dead rather than shorn, if they are not raised to the kingship". After the murder of Chlodomer's two elder children—the third, Clodoald, escaping to a monastic life—Childebert annexed the cities of Chartres and Orléans. He took part in later various expeditions against the kingdom of Burgundy. He besieged Autun in 532 and, in 534, having conquered the kingdom along with his brother Chlothar and Theuderic's son Theudebert I, received as his share of the spoils of that kingdom the towns of Mâcon, Geneva and Lyons. When Witiges, the king of the Ostrogoths, ceded Provence to the Franks in 535, the possession of Arles and Marseille was guaranteed to Childebert by his brothers. The annexation of that province was completed, with Clotaire's help, in the winter of 536–537. In 531, he received pleas from his sister Chrotilda, wife of King Amalaric of the Visigoths. The Arian king of Hispania, Chrotilda claimed, was grossly mistreating her, a Catholic. Childebert went down with an army and defeated the Gothic king. Amalaric retreated to Barcelona, where he was assassinated. Chrotilda died on her return journey to Paris of unknown causes. Childebert made other expeditions against the Visigoths. In 542, he took possession of Pamplona with the help of his brother Clotaire and besieged Zaragoza, but was forced to retreat. From this expedition he brought back to Paris a precious relic, the tunic of Saint Vincent, in honour of which he built at the gates of Paris the famous monastery of Sainte Croix et Saint Vincent, known later as St Germain des Prés. He died on 13 December 558, and was buried in the abbey he had founded, where his tomb has been discovered. St Germain des Prés became the royal necropolis for the Neustrian kings until 675. He left two daughters, Chrodoberge and Chrodesinde, by his wife Ultragotha. Childebert was an acquisitive monarch. He expanded his domains in more foreign wars than any of his brothers, fighting in Burgundy (more than once), Spain (more than once), Provence and elsewhere in Gaul. Gregory of Tours, a contemporary Neustrian, cites Childebert as saying: "Velim unquam Arvernam Lemanem quae tantae jocunditatis gratia refulgere dicitur, oculis cernere" ("Would that I could set eyes on the Auvergne Limagne, which is spoken of so highly"). Childbert was also one of the more religious of the sons of Clovis, cooperating with his brothers, rescuing his sister, and constructing the famous monastery of Saint Vincent to house his relics.