Кіріспе
Солтүстік Американың континенттік бөлігінің ең биік асфальтталған өткелі. Ауа райы жылы болғанда өткел ашық тұрады және танымал саяхат орыны болып табылады. Өткелге жақын орналасқан көрмелі алаң келушілерге ағаш шебінен жоғарыдағы альпілік тундраны көруге мүмкіндік береді, сонымен қатар Колорадо штатының ең биік шыңы – Эльберт тауына және құрлықтағы екінші ең биік тауға – шығыс жағынан тамаша көрініс ұсынады. Альпинистер жақын жердегі тау-кенді аймақтардағы тау шақыру мүмкіндіктеріне қызығады, ал бейресми жолдар одан да биік тау шыңдарына жетелейді. Көктемнің соңы мен жаздың басында тау шаңғысымен сырғанауды жақсы көретіндер бұл өткелдің беткейлерін пайдаланады. 2011 жылдан бері бұл өткел АҚШ кәсіби велошарыш чемпионатының қатарында. Өткел аймақтағы мұздықтардың әсерінен және эрозиядан пайда болған. Оны алғаш рет 1806 жылы Зебулон Пайк көріп тіркеген, ал 1873 жылы Фердинанд Хейден зерттеген. Континенттік бөліктің бір бөлігі ретінде, ол сол кездегі аймақтағы еуропалықтардың қоныстану шегі болды, ал батыс жерлері Ют халқына берілді. Губернатор Фредерик Уокер Питкиннің бұйрығына бағынбаған кеншілер 1879 жылдың 4 шілдесінде өткелден өтіп, оған қазіргі атауын берді және батысында осы атпен аталатын ауылды (қазіргі кезде құлаған қала) құрды. Аспанға теміржол тартылғаннан кейін, өткел арқылы салынған ақылы жол тасталып, ұмытылды. 1920 жылдары оның орнына жаңа жол салынды, ескі жолдың бөліктерін әлі күнге дейін батыс жақта көруге болады. Аспенде орналасқан «Тәуелсіздік өткелі» қоры 1984 жылдан бері екі жолдың да қоршаған ортаға тигізген зиянын жою жұмыстарын жүргізуде.
When the pass is open in warmer weather, it is a popular destination. A scenic overlook near the pass allows visitors to take in the alpine tundra environment above treeline, and offers excellent views to the east of Mount Elbert, Colorado's highest peak and the second highest mountain in the contiguous United States. Rock climbers are drawn to nearby bouldering opportunities, and informal paths lead to nearby mountain summits of even higher elevation. Backcountry skiers make use of the slopes during the late spring and early summer. Since 2011 the pass has been on the route of the USA Pro Cycling Challenge. The pass was formed by glacial action and erosion in the region, and its first recorded sighting was by Zebulon Pike in 1806. Ferdinand Hayden surveyed it in 1873. As part of the Continental Divide, it was the limit of European settlement in the region at the time, with the land to the west reserved for the Ute people. Prospectors who defied governor Frederick Walker Pitkin's order crossed the pass on July 4, 1879, giving it its current name and setting up a similarly named village (now a ghost town) to its west. A toll road built across the pass was abandoned and neglected after a railroad connection was made to Aspen. A new road replaced it in the 1920s; portions of the old route can still be seen along the western approach. The Independence Pass Foundation, based in Aspen, works to repair damage to the pass's environment caused by both roads since 1984.
География
Өткейде Сават жотасының басты жотасы, сонымен қатар Континенттік бөлініс, негізгі бағыты оңтүстік бағытынан оңтүстік-батыс бағытына өзгереді. Өткейдің солтүстік беткейлері 1 шақырым қашықтықтағы белгісіз 13440 фут (4097 м) биіктіктегі шыңға дейін көтеріледі; шамамен сол ұзындықтағы жота оны ең жақын аталған шыңмен, 13711 фут (4179 м) биіктіктегі Твининг шыңымен жалғастырады. Оңтүстікте жота Mountain Boy Gulch айналасында көлбеу көтеріліп, 3.2 шақырым қашықтықтағы белгісіз 4023 метрлік шыңға жетеді. Осы бағыттағы алғашқы аталған шың – Гризли Пик, Колорадо штатындағы ең биік 13 мың футтан жоғары шың. Жер бедерінің тегіс болуы және жотаның кеңдігі 82-ші тас жолының оңтүстік жағындағы жер бетінде 150 метрлік (500 фут) тұраққа орын жасауға мүмкіндік береді. Өткей Питкин және Лейк округтерінің, сондай-ақ Уайт Ривер және Сан-Исабель ұлттық ормандық аумақтарының арасында тең бөлінеді. Коллегиаттық шыңдардың жабайы табиғаты мен Массив тауының жабайы табиғатының шекаралары оңтүстік және солтүстік жақтарда орналасқан. Хантер-Фрайнгпан даласы да жақын жерде. Колорадо көлік департаменті күтіп ұстаған қарау орнында Континенттік бөліністің дәл емес белгісі бар, ол Пайк экспедициясы кезінде жасалған шамамен алынған зерттеулерге негізделген. Геологтар нақты бөлініс қазіргі белгіден батысқа қарай 3.2 шақырым (2 миль) жерде, Линкинс көліне апаратын танымал жол бойында екенін анықтады. Бұл өтпес орын екі қысқы қақпалар арасындағы 51 шақырымдық (32 миль) 82-ші тас жолының ортасында орналасқан, кейде толығымен Тәуелсіздік өтпесі деп аталатын дәліз. Аспен батысқа қарай 31 шақырым (19 миль), ал Твин Лейкс шығысқа қарай 29 шақырым (18 миль) қашықтықта орналасқан. Аспеннен кейін тас жол Glenwood Springs қаласына дейін Roaring Fork өзенінің сағасы арқылы аңғардан төмен қарай жалғасады. Твин Лейкс шығысындағы 82-ші тас жолы Leadville қаласынан оңтүстікке қарай 24 шақырым (15 миль) қашықтықта орналасқан 24-ші АҚШ тас жолындағы шығыс соңғы нүктесіне дейін қысқа ғана қашықтықта жалғасады. Екі жақта да, 82-ші тас жолының еңісі 6 пайыздық бұрылысқа және кері бұрылыстарға ие: батыста біреу, ал шығыста үшеу. Бұрынғы бағыт Колорадо өзенінің саласы болып табылатын Roaring Fork өзенінің тар аңғарын пайдаланады, ол өтпестің батысындағы Тәуелсіздік көлінен басталады. Оның қабырғалары тік, бірақ шығыстағы Твин Лейкс су қоймасына және Арканзас өзенінің бастауына құятын Лейк Криктің Солтүстік саласының қабырғаларынан таяз. Брамли метеостанциясы Тәуелсіздік өтпесінің шығыс жағында, 3231 метр (10600 фут) биіктікте орналасқан.
Тарих
Айналасындағы таулар сияқты, бұл өткел де мыңдаған жылдар бойы мұздықтар мен эрозияның әсерінен қалыптасқан. Еуропалықтар Америкаға қоныстанбас бұрын, ол Ют америкалық тайпасының жерінде болды. Еуропалық америкалықтардың алғашқы байқағандарының бірі 1806 жылы болды, онда Зебулон Пайк Луизиананы сатып алудың оңтүстік шекарасын картаға түсіріп, кейін Сават қатары деп аталған жердегі ойысты Арканзас өзенінің жоғарғы аңғарынан көрді. Губернатор Фредерик Уокер Питкин барлық қоныс аударушыларға Бөлістен шығысқа қарай тұруға бұйрық берді, себебі штат және федералды үкіметтер Ют тайпасымен бейбітшілік орнатқан жоқ. Дегенмен, кейбіреулері бұйрыққа бағынбай, кен байлықтарының үмітімен тартылды. Қоныс аударушылар кейде Хантер өткелі арқылы Роринг Форк өзенінің үстіндегі Касл Криктегі Ашкрофт алғашқы лагеріне жететін. Бірақ олар Тейлор паркі арқылы сәл биік Коттонвуд өткелі арқылы оңтүстікке қарай баруды ұнатты, содан кейін Тейлор өткелі арқылы қайтатын, тіпті бұл 160 шақырымдық сапарды құрады, Хантер өткелі ұсынған тікелей бағыттан 40 шақырымға ұзақ болды. Аспенде, аңғардың төменгі жағында, тәуелсіздіктің алтынынан да көп күміс табылды. Бұл кен орындарына алғашқы инвесторлардың бірі болған Б. Кларк Уилер Лидвиллге дейінгі жолдың құрылысын қаржылады, ол өткелден өтетін алғашқы жол болды. Жол Тәуелсіздіктің экономикасын жақсартты, себебі көліктер көп күндік сапарда осы жерде жиі тоқтайтын. Алайда, оның салыныс жылы елді мекеннің экономикалық өркендеу шыңына айналды. 1884 жылдан кейін алтын өндірісі азайды. Тәуелсіздіктің халқының азаюы, шалғай орналасқан жері және қатал биіктіктегі қыстар оған жаңа құрылған Питкин округінің орталығы болу мүмкіндігін Аспенге беруге себеп болды, ол өзен бойындағы үлкен жазықта орналасқан және Колорадо күміс бумына байланысты одан да жылдам өсіп жатқан. 1888 жылы осы қаламен теміржол байланысы орнатылғаннан кейін, эстафеталық жол қолданыстан шығып, Тәуелсіздіктің экономикасына одан әрі зиян келтірді. 1899 жылдың қатал қысында қалған тұрғындардың бірінен басқа барлығы Аспенге импровизацияланған шаңғымен ұшып кетті. 1920 жылдардың соңында оның халқы мыңнан асты болса да, 1927 жылы штат жолды 82-ші тас жолға айналдырды. WPA-ның тағы бір жобасы өткелді көрікті жер ретінде мойындады. Автомобильмен саяхаттауға арналған Federal Writers' Project басып шығарған нұсқаулық кітабында Твин Лейкстен 82-ші магистраль бойымен саяхаттаудың бір бағыты көрсетілген. Ол өткелдің ерекше ландшафтын атап өтті: магистраль Континенттік бөліске қарай бірнеше иірімдер мен бұрылыстармен көтеріледі. Өмір үшін күрестен кейін қалың қайың ағаштардың орнына жалаңаш тас-тастар, қатал шөптер және бұлттардан жоғары орналасқан альпілік өсімдіктер келеді. Таудың тік бетімен өтетін жол тік болғанымен, Колорадодағы ең қауіпсіз өткелдердің бірі болып табылады. Тас ескерткіш және бірнеше кішкентай көлдер Тәуелсіздік өткелінің шыңын көрсетеді, бұл штаттағы ең биік және ең әсерлі автомобиль өткелі. Арктикалық жайылым, Сават қатарының ең жоғарғы нүктелерімен көлеңкеленген, ол көл аңғарынан көрінген кезде биік тұрған шыңдардан биікке көтеріледі. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Аспен танымал шаңғы курортының, жыл сайынғы музыка фестивалінің және көптеген атақты адамдар мен корпоративтік басшыларды тартқан бос өмір салтының арқасында қайтадан өсіп, гүлденді. Аспенге келушілер әдетте Гленвуд-Спрингстен 82-ші тас жолмен немесе ұшақпен келуі керек еді, себебі аздаған адамдар асфальтталмаған жолмен жүруге батылдық танытты. 1967 жылы Штаттық автомобиль жолдары департаменті осы мәселені шешіп, өткел арқылы жолды асфальттады. Содан бері ол штат және федералдық көлік департаменттерімен Колорадоның "Роки тауларының жоғарғы жағындағы" көрікті жолының бөлігі болып белгіленді. Өткелдің альпілік климаты ағаштардың өсуін шектейді. Бұл аймаққа температураның күрт өзгеруі, қатты жел және қыстың қалың қар жаууы тән. Бұл қысқа өсімдіктер өсіп-өну маусымын одан да қысқартады.
The highway rises in a series of loops and curves towards the Continental Divide. Thinning pines, gnarled and stubby from their fight for existence, give way to bare boulders, hardy grasses and the alpine vegetation of a world above the clouds. The road along the sheer face of the mountain, while steep, is one of the safest traversing a pass in Colorado. A stone monument and several small lakes mark the summit of Independence Pass, the highest and probably the most impressive automobile pass in the state. An arctic meadowland overshadowed only by the topmost notches of the Sawatch Range, it rises far above the peaks that towered high when viewed from the Lake Creek valley. After World War II, Aspen began to grow and prosper again due to the establishment of a popular ski resort, an annual music festival, and a relaxed lifestyle which attracted many celebrities and corporate executives to the city. Visitors to Aspen generally had to take Highway 82 up from Glenwood Springs or fly in, as few wanted to drive over the unpaved pass road. In 1967 the State Highway Department remedied this by paving the road over the pass. It has since been designated part of Colorado's "Top of the Rockies" scenic byway by the state and federal departments of transportation. Tree growth above those patches is curtailed by the alpine climate of the pass. It is characterized by severe changes in temperature, high winds and the deep winter snow. The resulting short growing season is made even shorter by the thin soil.
Көрермендер үшін
Көптеген келушілер тұраққа тоқтап, көрнекті жерге дейін асфальтталған жолмен жүреді. Ауа райы ашық болғанда, ол Колорадоның ең биік шыңы – Эльберт тауының шығысын, сондай-ақ штаттың бесінші ең биік шыңы – Ла Плата тауының (4370 м биіктікте) көрінісін ұсынады. Батысқа қарай таулар арасында Марун Беллс, Сноумас тауы және Капитол Пик сияқты 14 мың футтан жоғары шыңдар көзге түседі. Көру қабілеті бұзылған келушілер үшін Брайль әрпімен жазылған түсіндірме тақташалары бар жол қолжетімді. Айналасында және жота маңында басқа да сыртқы демалыс мүмкіндіктері бар. Аспеннен шығысқа қарай 4,8 шақырым жерде орналасқан, жота мен Қиын кемпингі арасында көптеген танымал тау шаңғысымен сырғанау орындары бар, олардың кейбіреулері Йосемити ондық жүйесі бойынша 5.12 дейін бағаланады. Линкольн шатқалының қарсы жағындағы Гротто қабырғасы жиі баратын орын. Жотаға жақын жерде – Instant Karma тіктелігі және Putterman күмбезі орналасқан. 82 тас жолының екі жағындағы шығысқа қарайғы жартастар тас тіктеуге арналған танымал орындар. Көктемде жота қайта ашылғаннан кейін, тау шаңғысымен сырғанаушылар әдетте беткейлерде қалған қардан пайдаланады. Қатты қыстардан кейін шілде айына дейін шаңғымен жүруге мүмкіндік бар. Су спорты да жота маңында қолжетімді, әсіресе Roaring Fork жағында. Жотадан батысқа қарай 14,4 шақырым жердегі Гроттос жартастарында қысқа жол өзен бойындағы Devil's Punchbowl деп аталатын жерге жетеді, оның екі жағында биік тас тіктеліктері мен сарқырамалар бар. Теңіздің тереңдігі мен салқынына байланысты ол танымал жүзу орыны. Өзенде трофейлік форель балығын ұстауға тырысатын балықшылар да көп, ал кейбіреулері көлдегі және cutthroat форель қоры үшін Blue Lake көліне дейін жол тартады. Жотадан батысқа қарай 6,4 шақырым жерде 4 шілдеде құрылған Independence ауылы орналасқан, осы ауылдың құрылуы жотаның қазіргі атауына себеп болды. 20 ғасырдың басынан бері ол тастаналған қала болып табылады. 1973 жылы ол Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Оның көптеген ғимараттары құрылыс материалдары үшін бұзылған, бірақ бірнеше бөрене үйлер сақталған. Aspen тарихи қоғамы АҚШ Орман қызметімен бірлесіп, түсіндірме тақташалары бар білім беру жолын салды.
Саяхатқа қатысты ескертулер мен шектеулер
Колорадо штатының көлік департаменті (CDOT) 82-ші тас жолының пайдаланылуын шектейді. Ең маңыздысы – қысқы жабылу. Жол әдетте қысқы маусымның алғашқы қар жауғаннан кейін немесе, ең кеш дегенде, 7 қарашаға дейін жабылады (бірақ кейбір ерекшеліктер болған). CDOT жолды мамыр айының соңында, Мемориал күнінен бұрын қайта ашуға тырысады, бұл АҚШ-та жаздың басталуы саналады, және жиналған қардың мөлшері жолды тазартуға және жөндеуге мүмкіндік беретіндей болғанда. Кейбір жылдары, қыс суық болғандықтан, жол 12 мамырда ашылған. Жолды жүргізу қиынға соғады. Екі бағыттың да биіктігіне байланысты 6% көлбеулігі бар, сондай-ақ 10 миль/сағ (15 км/сағ) кеңес берілген жылдамдықпен өткір бұрылыстарды бақылау қажет. Әсіресе Аспеннен келе жатқандағы тас бұрқылыстары кейбір учаскелерді уақытша жол-көлік белгілерімен жабдықталған, ені 4 метр болатын бір қатарға дейін тарылтады. Твин Лейкс бағытында уақытша жабылулар болған. Көптеген көліктер кемпингтер мен басқа демалыс орындарының тұрақтарына күтпеген жерден кіріп, велосипедшілер де 82-ші тас жолын жиі пайдаланады. CDOT сыртқы демалысқа келгендерге биіктікке және ауа райының өзгеруіне қарсы сақтық шараларын қабылдауға кеңес береді. Сол кезде Аспен – тоқыраған шахтерлік қала, халқы мың адамнан да аз болатын. Онжылдықтың соңында шаңғы курортын дамытуға алғашқы әрекеттер жасалды. Олар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін де жалғасты, ал 20-шы ғасырдың соңғы онжылдықтарында қала қайтадан өсе бастады. CDOT жолды асфальттаудан басқа, штаттың басқа жерлеріндегі жобалары мен зақымдалған жердің көп бөлігіне иелік ететін Орман шаруашылығы қызметімен (Forest Service) координациялау қажеттілігіне байланысты тас жол дәлізін едәуір жақсарта алмады. 1976 жылдан бастап Аспендегі эколог Боб Льюис жолдың жанындағы ерозия мәселелеріне тап болған учаскелерде қайта көгалдандыру жұмыстарын ұйымдастырды. Кейін ол коммерциялық емес ұйым құрудың қалған көптеген мәселелерді шешудің тиімдірек жолы екенін түсінді. Тәуелсіздікке жолдама қоры (IPF) 1989 жылы құрылды. Оның алғашқы жобасы, Орман шаруашылығы қызметімен, CDOT және Питкин округімен келісілген, танымал Веллер көлінің жанындағы қисықты қайта құру болды. Веллер қисығының табысы жоғарғы учаскеде жұмыс істеуге мүмкіндік берді, ол батыс жағындағы шыңның астындағы 2 километрлік учаске, онда жол дәлізіндегі ең қатты эрозияға ұшыраған беткейлер орналасқан. Льюис IPF күш-жігерін осы учаскеге бағыттауды жоспарлаған және ұйым 1996 жылы бірнеше жалғасып жатқан жобалардың бірін бастады. Жұмыс таспен қоршалған қабырғаларды салуды және қайта көгалдандыруды қамтыды. 2010 жылдарға қарай нәтижелері көрінді. Осы жобалардың табысымен IPF 2004 жылдан бері Жоғарғы учаскеден төменгі жол бойында қайта көгалдандыру жұмыстарын жүргізіп келеді. Топырақтың үлкен бөлігіне компост жамылғысы жағылды, жоғалған қоректік заттарды толықтыру үшін. IPF оның ерекше ортасын қорғау үшін асуда атқарылуы тиіс жұмыстар туралы хабардарлықты арттыруға бағытталған басқа да жобаларды жүзеге асырды. Жергілікті мектептерден келген топтар жолда жұмыс істеп, білім алды. Көптеген оқушылар сол учаскелерді қабылдады және әр жыл сайын жаңа сыныппен жұмыс істейді. Аспен қоршаған ортаны зерттеу орталығымен бірлесіп, қор ересектерге арналған "Менің тәуелсіздігім" атты күндік жаяу саяхатын ұйымдастырады, ол экологиялық тақырыптарды терең зерттейді. 1994 жылдан бері қор мамыр айында CDOT асуды қайта ашатын алдында "Асуға саяхат" қайырымдылық велосипед жарысын өткізеді. Іс-шара кең ауқымды және қаржы жинауға бағытталған. Ол Аспеннің шығысындағы қақпадан Тәуелсіздік қаласына дейін 9,5 миль (15 км) жолды қамтиды, бұл процесте 762 метрге көтеріледі. 2012 жылға қарай IPF нашар ауа райына байланысты бұл іс-шараны екі рет тоқтатқан.