Кіріспе

Шломо Бен Йосеф (; 7 мамыр 1913 – 29 маусым 1938) – Ревизионисттік сионистік астыртын ұйымның мүшесі. Ол 1938 жылғы 21 сәуірде араб азаматтарын тасымалдаған автобусқа жасалған шабуылға қатысқанымен ең белгілі, бұл шабуыл еврейлерге қарсы арабтардың бұрынғы шабуылына жауап ретінде жасалған және Хавлагах, яғни ұстамдылық саясатын қабылдамаудың символы болды. Осы себепті, әсіресе Британдық билігінің мандат кезеңінде өлім жазасына кесілген алғашқы еврей болғандықтан, Бен Йосеф ревизионисттік қозғалыстың шейітіне айналды және Израиль мемлекеті оны 12 Олей Хагардомның бірі ретінде еске алады.

Ерте өмір

Шломо Бен Йосеф Шломом Табачник болып Ресей империясының Волын губерниясында (қазіргі Украинада) поляк тілінде сөйлейтін діншіл еврей отбасында дүниеге келді. 1928 жылы ол ревизионисттік сионисттік жастар қозғалысы "Бетарға" қосылды, екі жылдан кейін әкесі қайтыс болған соң отбасының күнкөрісін қамтамасыз етуші болды. 1937 жылы Бен Йосеф Мандатты Палестинаға эмиграциялауға шешім қабылдады. Оның көші-қон сертификаты алу өтініші қабылданбағандықтан, ол Палестинаға заңсыз жолмен көшіп, 1937 жылдың 20 қыркүйегінде жетті. Сол жерде ол "Бетар" еңбек компаниясына қосылды. Ол келген соң поляк паспортын өртеп, атын Шломо Бен Йосеф деп өзгертті. Рош-Пиннаға келгеннен кейін көп ұзамай Бен Йосеф "Иргунға" қабылданды. Ол Хайфа портында жұмысқа орналасты.

1938 жылы өш алу үшін жасалған шабуыл

1938 жылғы 28 наурызда Акре-Сафад тас жолында 10 еврейді тасымалдаған көлікке арабтар шабуыл жасап, алты адам қаза болды. Жауап ретінде Шломо Бен Йосеф (24), Авраам Шейн (17) және Ехошуа "Шалом" Зурабин (19) – барлығы Рош Пинадан Бетар мүшелері – кек алу үшін шабуыл жоспарлай бастады. 1938 жылғы 21 сәуірде қол гранатасы және екі мылтықпен қаруланған Бен Йосеф, Шейн және Зурабин Сафедке жақын таулық жолдағы Тиберия-Рош Пина тас жолында араб автобусына шабуыл жасады. Олардың жоспары автобустың қозғалтқышын қол гранатасымен жою болған. Автобус жақындағанда олар оқ атып, Бен Йосеф граната лақтырды, бірақ ол жарылмады. Автобус қашып кетті. Оқиға 1936-1939 жылдардағы араб көтерілісінің ең қауыр сиыр кездеріне және британдық билік пен ревизионисттік сионистік қозғалыс арасындағы шиеленістің күшті нүктесіне орай болды. Үш күдікті жақын маңдағы мал төбесінде пистолеттер мен қолдан жасалған бомбалармен жасырынып отырған күйде табылған.

Сот және өлім жазасы

Бен Йосеф, Шейн және Зурабинге төтенше жағдай (қорғаныс) ережелері бойынша жасалған қылмыстар бойынша айып тағылып, Хайфа әскери сотында сотталды. Олар өзінің кінәлі емес екенін мәлімдеді. Шейн мен Бен Йосеф қару қолдану және қару-жарақ, бомбалар мен оқ-дәрілерді тасымалдау қылмыстарында кінәлі деп танылды, бірақ үшінші айып – өлімге немесе жарақатқа келтіру ниетімен бомбалау – бойынша кінәлі емес. Зурабин ақыл-есінің дұрыс болмауына байланысты барлық айыптан босатылды және "әрі қарайғы бұйрыққа дейін қылмыстық психиатриялық емдеуге алынуы" шешілді. 1946 жылы түрмеден шығарылды. Палестинадағы британдық күштердің қолбасшысы генерал Роберт Хейнинг Бен Йосефтің өлім жазасын бекітті, ал Бен Йосефтің адвокатының жазаны тоқтатуға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталды. Дж. Бойер Беллдің сөзіне сүйенсек, шабуылдан ешкім қаза таппағандықтан және Бен Йосефтің жақсы мінез-құлқы мен бұрынғы қылмыстық істерінің болмауына байланысты, оның өлім жазасы жеңілдетілуі мүмкін еді, себебі Газадан келген жас арабтың да осындай жағдайы жақсы мінез-құлқымен аяқталған болатын. Алайда, араб көтерілісі кезінде сотталған арабтарды өлімге кескен британдық билік Бен Йосефті өздерінің бейтараптығын көрсету үшін аспақ болды, және генерал Хейнинг Палестина мандатының жоғары лауазымды тұлғаларының қысымымен Бен Йосефтің өлім жазасын бекітуге мәжбүр болды. Британдық билік еврей ұйымдары мен жеке тұлғалардан, сондай-ақ осы іске үлкен қызығушылық танытқан еврей диаспорасынан кешірім сұрап көптеген өтініш алды. Беллдің айтуынша, "жаза Бен Йосефтің қылмысына емес, британдық саясатты ілгерілетуге байланысты болғаны соншалық, наразылық Ишувтан тыс жерлерге де тарады". Ирландиялық еврей саясаткері Роберт Бриско жазаны тоқтату үшін заңдық мүмкіндік табуға тырысты. Бен Йосефтің поляк азаматы болғандықтан, Польша үкіметі де Шалом Табахник атынан кешірім сұрады. Барлық кешірім сұраулары қабылданбады. Еуропадағы еврей қауымдастықтарында, әсіресе Польшада аза тұту шаралары өтті, бүкіл елдегі синагогтар аза тұтқандармен толы болды, ал ондаған мың еврейлер раввинаттың шақыруымен аза тұту оразасын ұстады. Каунаста барлық еврей театрлары ескеру шаралары өткезілген кезде жабылды, ал Амстердамда голландиялық сионистер британдық консулдығының терезесінен "Бен Йосефтің өлтірілуіне" қарсы наразылық білдіретін хат қосылған тас лақтырды. Бен Йосефтің анасы бүкіл әлемнен көңіл айту жетелерін алды, ал Бетар оған өмір бойы зейнетақы төлеуге және Палестинаға көшіп келуіне көмектесуге уәде берді. Бен Йосефтің дарға асуына қатысқан британдық полиция инспекторы Э.Т. Туртон 1942 жылы Лехи жасаған шабуылда қаза тапты. Оның аяқтары ампутацияланды, және ол бір аптадан кейін қайтыс болды.