Кіріспе

"Кім бірінші?" комедиялық нөмірімен танымал Абботт пен Костелло. "Кім бірінші?" – американдық комедиялық дуеті Абботт пен Костеллоның танымал еткен комедиялық қойылымы. Скетчтің мәні – Эбботт Костеллоға бейсбол командасының ойыншыларын таныстырып жатыр. Бірақ ойыншылардың есімдері бір уақытта сұрақтардың (мысалы, "Бірінші базада кім тұрады?") және жауаптардың (мысалы, "Бірінші базада – Кім тұрады.") негізі ретінде қолданылып, орындаушылар арасында өзара түсініспеушілік пен наразылықтың күшеюіне себеп болады. Көбінесе "Кім бірінші?" деп аталса да, Абботт пен Костелло оны көбінесе жай ғана "Бейсбол" деп атаған.

Тарих

"Біріншіде кім?" – минестрель және ғасыр басындағы сөз ойындарының салдары. Ең танымалдарының бірі Вебер мен Филдс жасаған "Мен Уатт көшесінде жұмыс істеймін" атты қойылым болды. Басқа мысалдарға "Нан пісіруші сахнасы" (комедияшы Уатт көшесіндегі нан пісіру орнында "еріншектік" танытады) және "Кім қайтыс болды" (кәсіп иесінің аты "Кім") жатады. Бад Эбботт бұл "Басты кім?" деген ескі қойылымнан алынғанын айтты. 1936 жылы бурлескте ресми түрде біріккеннен кейін ол және Костелло қойылымды жетілдіруді жалғастырды. 1937 жылдың күзінде бұл қойылым үлкен сәттіге ие болды, олар "Голливуд шеруі" деп аталатын варьетелік гастрольдік қойылымда орындады. 1938 жылдың ақпан айында Эбботт пен Костелло "Кейт Смит сағаты" радио бағдарламасының актерлік құрамына қосылды және қойылым сол жылдың 24 наурызында ұлттық радио тыңдаушыларына алғаш рет орындалды. Бұл бағдарламаның режиссері Джон Грант, команданың бас серігі, және Смит шоуының жазушысы Уилл Гликман болды. Гликман қойылымның негізін қалыптастыру үшін Диззи және Даффи Дин сияқты сол кездегі бейсболшылардың лақап аттарын қосып, сюжетті дамытқан болуы мүмкін. Осы нұсқада, ойдан шығарылған бейсбол командасының көптеген ойыншыларының есімдері "сұрақ сияқты" есімдер болды, бұл "Біріншіде кім?" деп белгілі болды. Кейбір нұсқаларында Енос Слотхер туралы айтылады, оны Костелло "Ол біледі" Слотхер деп қате түсінеді. 1944 жылы Эбботт пен Костелло қойылымды авторлық құқыққа алды. Эбботт пен Костелло "Біріншіде кім?" қойылымын өмірінде жүздеген рет орындады. Қойылым екі рет бірдей орындалмаса да, оның нақты құрылымы бар. Олар "Біріншіде кім?" қойылымын радио мен теледидарда бірнеше рет орындады (әсіресе "Абботт пен Костелло шоуының" "Актердің үйі" эпизодында). 1956 жылы "Біріншіде кім?" атты алтын пластинка Куперстаундағы Ұлттық бейсбол даңқы залы мен мұражайына қойылды. Қазіргі таңда залдағы экрандарда "The Naughty Nineties" фильмінен алынған видео үздіксіз көрсетілуде. 1970 жылдары Селхоу мен Райтер "Біріншіде кім?" үстел ойынын шығарды. 1999 жылы Time журналы бұл қойылымды ХХ ғасырдың ең жақсы комедиялық эскизі деп атады. 1938 жылдың 6 қазанында жазылған радио жазбасы 2002 жылы Конгресс кітапханасының Ұлттық жазбалар тізіліміне енгізілді. 2005 жылы "Біріншіде кім?" сөзі Америка кино институтының 100 есте қаларлық кино цитаталар тізіміне қосылды.

Жазу кредиті

"Кім бірінші?" бұрынғы сөз ойындарының эскиздерінен дамыды, бірақ негізгі сөз ойынын бейсболға кім аударғаны белгісіз, дегенмен көптеген адамдар оған авторлық құқық талап етті немесе оған авторлық құқық берілді. Мұндай мәлімдемелердің көпшілігінде сенімді растау жоқ. Мысалы, 1993 жылы комедиялық этюд жазушысы Майкл Дж. Мустоның (1919–1993) қайтыс хабарында Эбботт пен Костелло біріккеннен кейін олар Мустоға сценарий үшін 15 доллар төлегені айтылады. Мусто Эбботт пен Костелло 1936 жылы біріккенде 17 жаста болған. Сонымен қатар, 1996 жылы ән жазушы Ирвинг Гордонның (1915–1996) бірнеше қайтыс хабарында ол осы этюдті жазғаны айтылады. 1936 жылы Гордон 21 жасқа толар еді.

Авторлық құқық бұзушылық туралы іс

2015 жылы Эбботт пен Костеллоның мұрагерлері Нью-Йорктің оңтүстік округінде авторлық құқықты бұзу туралы федералдық сотқа шағым түсірді, олар «Hand to God» пьесасында олардың комедиялық нөмірінен бір минуттан астам уақыт рұхсатсыз қолданылғанын мәлімдеді. Сотта продюсер Кевин МакКоллум, драматург Роберт Аскинс және промоутерлер айыпталушылар ретінде көрсетілді. Қорғау тарапы «Кім бірінші?» деген негізгі нөмірдің авторлық құқығы жаңартылмағандықтан, бастапқы авторлар Эбботт пен Костелло емес екендігіне байланысты қоғамдық доменде екенін мәлімдеді, бірақ сот бұл мәселе бойынша соңғы шешім қабылдау қажеттігін көрмеді. Сот мұрагерлерге қарсы шешім шығарып, пьесаның қолданылуын трансформациялық деп таныды. 2016 жылы апелляциялық сот екінші округ соты аудандық соттың шешімін растады, бірақ басқа себеппен. Пьесада қолданылған бір минуттық бөлік трансформациялық әділ пайдалану болып табылмайды, себебі ол маңызды үлешті құрайды және сөздері өзгеріссіз алынған. Бірақ бұл мәселе қарастырылмады, өйткені сот мұрагерлер авторлық құқықты иеленгенін дәлелдей алмағанын анықтады. (Сот нөмірдің қоғамдық доменге өткен-өтпегендігі туралы мәселені қарастырмады, өйткені тараптар авторлық құқықтың мерзімі сол кезде авторлық құқық заңдарына сәйкес алғаш рет жарияланған «One Night in the Tropics» фильмімен сәйкес келетінін айтқан еді). АҚШ Жоғарғы Соты 2017 жылы бұл іс бойынша кассациялық шағымды қабылдаудан бас тартты.