Бернкастель-Кюс: Мозель өзені бойындағы шарап өндірісі және тарихы
Bernkastel-Kues
Бернкастель-Кюс – Германияның Рейнланд-Пфальц аймағындағы шарап өндірісімен әйгітлі қала. Кусанус туған жері, табиғи курорт, Мозель өзені бойында орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бернкастель-Куес – Германияның Рейнланд-Пфальц жеріндегі Бернкастель-Виттлих ауданындағы Орта Мозельде орналасқан қала. Бұл – жақсы танымал шарап өсіру орталығы. Қала мемлекеттік демалыс орны (Erholungsort) мәртебесіне ие, Бернкастель-Куес Verbandsgemeinde-нің орталығы және орта ғасырлық шіркеу қызметкері және философ Николаус фон Куес (Кузан) сияқты ең белгілі неміс ғалымдарының бірінің туған жері.
Bernkastel Kues is a town on the Middle Mosel in the Bernkastel Wittlich district in Rhineland Palatinate, Germany. It is a well known winegrowing centre. The town is a state recognized health resort (Erholungsort), seat of the Verbandsgemeinde of Bernkastel Kues and birthplace of one of the most famous German polymaths, the mediaeval churchman and philosopher Nikolaus von Kues (Cusanus).
Орналасқан жері
Бернкастель-Куес Мозель аңғарында, Трирден шамамен қашықтықта орналасқан. Ең биік нүктесі – Олимп (теңіз деңгейінен 415 м), ал ең төменгі нүктесі (теңіз деңгейінен 107 м) Мозель өзенінің жағасында. Қалалық аумақтың жалпы көлемі 23 657 101 м², оның 7 815 899 м² егіс жері ретінде пайдаланылады, соның арқасында Бернкастель-Куес Орта Мозель аймағындағы ең ірі қалалардың бірі болып табылады.
Bernkastel Kues lies in the Mosel valley, roughly from Trier. The greatest elevation is the Olymp (415 m above sea level), and the lowest point (107 m above sea level) lies on the Mosel's banks. The municipal area totals 23 657 101 m2, of which 7 815 899 m2 is used for agriculture, thereby making Bernkastel Kues one of the Middle Moselle's biggest towns by land area.
Көршілес муниципалитеттер
Солтүстіктен бастап, сағат тілі бойынша Graach, Longkamp, Monzelfeld, Veldenz, Mülheim, Lieser, Maring-Noviand, Platten және Zeltingen-Rachtig.
Clockwise from the north, these are Graach, Longkamp, Monzelfeld, Veldenz, Mülheim, Lieser, Maring Noviand, Platten and Zeltingen Rachtig.
Құрылтайшы қауымдастықтар
Бернкастель-Куес төрт қалалық ауданға бөлінеді: Андель, Бернкастель, Куес және Велен. Бірінші екеуі Мозельдің оң жағалауында, ал соңғы екеуі сол жағалауында орналасқан. Барлығы төрт ауданда 7794 адам тұрады (3696 ер адам, 4098 әйел), олардың 268-і немесе 3,44%-ы шетел азаматтары.
Bernkastel Kues is subdivided into the four Stadtteile of Andel, Bernkastel, Kues and Wehlen. The former two lie on the Moselle's right bank, while the latter two are on the left. All together, 7,794 people live in all four centres (3,696 men, 4,098 women), of whom 268 – or 3.44% – are foreigners.
Климат
Қала, қоңыржай мұхиттық климат пен континенттік климаттың арасындағы көшімді аймақта жатыр. Эйфель тауларының құрамындағы тосқауыл Бернкастель-Куесті батыс желдерінен қорғайды, оны жаңбыр көлеңкесіне алып келіп, кейде фөн эффектісіне ұшыратады. Бернкастель-Куестегі жылдық жауын-шашын мөлшері , Германиядағы жауын-шашын көрсеткіштерінің ортаңғы үштен бірін құрайды. Германия метеорологиялық қызметінің метеостанцияларының 41%-ында одан төмен көрсеткіштер тіркелген. Ең құрғақ айы – ақпан. Көп жауын-шашын тамыз айында жауады. Осы айдағы жауын-шашын мөлшері ақпан айына қарағанда 1,6 есе артық. Жауын-шашын жыл бойына тең бөлініп, айтарлықтай өзгермейді. Тек 22% метеостанцияда маусымдық ауытқулар төмен деңгейде тіркеледі.
The town lies in a transitional zone between temperate oceanic climate and continental climate. The barrier formed by the Eifel shields Bernkastel Kues from west winds, putting it in a rain shadow and sometimes subjecting it to a föhn effect. Yearly precipitation in Bernkastel Kues amounts to , falling into the middle third of the precipitation chart for all Germany. At 41% of the German Weather Service's weather stations lower figures are recorded. The driest month is February. The most rainfall comes in August. In that month, precipitation is 1.6 times what it is in February. Precipitation varies hardly at all, being evenly spread throughout the year. At only 22% of the weather stations are lower seasonal swings recorded.
Тарих
Ең алғашқы адам қоныстанғандығының дәлелдері (б.з.д. 3000 ж.) Куесте археологтармен табылды. Шамамен б.з.д. 370 жылы рим ақыны және император сарайындағы ұстаз Децимус Магнус Аузоний өзінің «Мозелла» поэмасын жазды. 1036 немесе 1037 жылы Трирдің Санкт-Паулин монастырының провосты Адалберо фон Люксембург 11 ғасырдың басында Бернкастельдің иесі болды. 11 ғасырдың бірінші жартысында Бернкастель алғаш рет құжаттарда айтылды. 8 ғасырдың басында бір географиялық зерттеуші Принцастеллум деп аталатын жерді сипаттады. Бұл бүгінгі Ландшут қамалының қираған орнының жанындағы 4 ғасырдағы римдік кастильумның болуын көрсетеді. Мұны растайтын нәрсе – қамалдың астынан табылған керамика мен темірден жасалған заттар және басқа да бұйымдар. 12 ғасырдағы атаудың Beronis castellum түрі Адалберо фон Люксембургке байланысты латыншалау болды. Трир архиепискобы Генрих II Финстингеннің басшылығымен үшінші қамалдың құрылысы басталды. 1291 жылдың 29 мамырында Германия королі Рудольф I Берринкастельге қала құқығын берді. Сол кезде салынған Burg Landshut қамалына бұл атау тек 16 ғасырда берілді. 1332 жылы қала құқықтары император Людовик Баварияның Sammelprivileg (көптеген құқықтар мен артықшылықтарды қамтитын жарлық) арқылы қайта расталды. 1356 жылғы Алтын бұйрық бойынша Богемонт II сайлаушы болды. Аңыз бойынша, ол бір стакан шараптың арқасында ауыр сырқаттан жазылып, Бернкастлер Доктор шарапханасының аңызына бастама берді. 1401 жылы Николаус фон Куес, сонымен қатар латыншаланған Николаус Кузанус деген атымен танымал, Мозель кеме иесі Хенне Крифтцтің үйінде дүниеге келді. Бұл үй жақсы сақталған және оны барып көруге болады. 1451 жылы кедейлерге арналған Санкт-Николай ауруханасы салынды. 1505 жылы Якоб II-нің сайлау жарлығында архиепископтық қамалдың Landshut атауы алғаш рет кездеседі. 1512 жылы император Максимилиан I Трирдегі императорлық диетаға бара жатқанда Бернкастельде бір түн тұрды. 1627 жылы Бернкастельде, ал 1641 жылы Куесте оба ауруы тарады. 1692 жылы Ландшут қамалы өрт сөндірушілердің құрбаны болды және содан бері ол қираған күйде. 1794 жылдан 1814 жылға дейін Бернкастель француз билігінде кантондық басшылық орталығы болды. 1815 жылы Вена конгресінде Бернкастель мен Куес Пруссия Корольдігіне қосылды. 1821 жылы Бернкастель округ орталығы болды. 1848 жылы Бернкастельге революция келді, осыған ұқсас жағдайлар сол кездегі саяси жағынан біртілді емес неміс жерлерінде де болды: қала әкімшілігінде қара, қызыл және алтын ту көтерілді және отаршылдық жасақ құрылды. Бернкастель мен Куес арасындағы алғашқы автомобиль көпірі 1872 және 1874 жылдар аралығында, ал 1882 және 1883 жылдары алғашқы теміржол байланысы салынды. 1891 жылы Бернкастель қала құрылғанына 600 жыл толуын атап өтті. Қазіргі қала 1905 жылдың 1 сәуірінде Бернкастель қаласы мен өзен арғы жағындағы Куес шарапшылық ауылының бірігуі нәтижесінде құрылды. 1926 жылы Мозель өзенінің бойындағы шарапшылар арасында үлкен тәртіпсіздіктер туды, соның салдарынан Бернкастельдегі қаржы кеңсесі мен Куестегі кеден кеңсесіне шабуыл жасалды. Кристалл түнінде (1938 жылдың 9 қарашасы) еврей тұрғындарына қарсы үлкен қырқындар жасалды және синагог қиратылды. 1946 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін алғашқы демократиялық сайлаулар өтті. Ханс Вебер қала әкімі болды. 1970 жылы Андель мен Велен қалаға қосылды. Рейнланд-Пфальцтегі әкімшілік реформасының нәтижесінде Бернкастель-Кюес Verbandsgemeinde Бернкастель-Ланд, Лизер, Мюльхайм, Зельтинген Ämter және Бернкастель-Кюес қаласының бірігуі арқылы құрылды. 1997 жылы «Бургберг» тоннелі салтанатты түрде ашылды. Бернкастель Куес 2008 жылы жыл сайынғы Intercamp Camporee-ге қабылдаушы қала болды. 9-11 мамыр күндері өткен шараға АҚШ, Канада, Чехия, Германия, Франция және көптеген Еуропа елдерінің скаут кеңестері қатысты. 2000 жылы Бернкастель Куес пен Чехиядағы Карловы Вари қалалары арасындағы серіктестік орнатылды. 2005 жылы қала Бернкастель мен Куестің бірігуінің жүз жылдығын атап өтті, сонымен қатар муниципалитет «климаттық сауықтыру курорты» (Heilklimatischer Kurort) мәртебесін алды.
The earliest evidence of human habitation (3000 BC) was discovered by archaeologists in Kues. About AD 370, Decimus Magnus Ausonius, the Roman poet and teacher at the Imperial court, wrote his poem Mosella. Adalbero von Luxemburg (d. 1036 or 1037), Provost of the Trier Monastery of St. Paulin, became Lord of Bernkastel in the early 11th century. In the first half of the 11th century, Bernkastel had its first documentary mention. At the turn of the 8th century, a geographer described a place called Princastellum. This is said to be evidence of a Roman castellum in the 4th century near today's Landshut castle ruin. Pointing to this are, among other things, fittings and finds of ceramic and iron underneath the castle. The 12th century form of the name, Beronis castellum, was a learned re Latinization, which was related to Adalbero von Luxemburg. Work was begun on the third castle building under the lordship of Archbishop of Trier Heinrich II of Finstingen. On 29 May 1291, King Rudolph I of Germany granted Berrincastel town rights. The castle, Burg Landshut, which was built at that time, was given this name only in the 16th century. In 1332, the town rights were reaffirmed by Emperor Louis the Bavarian's Sammelprivileg (a kind of omnibus decree that dealt with many rights and privileges). Under the terms of the Golden Bull of 1356, Bohemond II became Elector. According to legend, he was brought back to health from a serious illness by a glass of wine, giving rise to the legend of the Berncastler Doctor winery. In 1401, Nikolaus von Kues, also known by his Latinized name Nicolaus Cusanus, was born in Moselle shipowner Henne Cryfftz's house, which is well preserved and can be visited. In 1451, the St. Nikolaus Hospital, a hospital for the poor, was built. In 1505, in an Electoral edict from Jakob II, the name Landshut for the archiepiscopal castle crops up for the first time. Emperor Maximilian I spent a night in Bernkastel in 1512 on the way to the Imperial Diet at Trier. The Plague raged in Bernkastel in 1627, and in Kues in 1641. In 1692, Castle Landshut fell victim to fire and since then it has been a ruin. From 1794 to 1814, Bernkastel was a cantonal chef lieu under French rule. At the Congress of Vienna in 1815, Bernkastel and Kues were annexed to the Kingdom of Prussia. In 1821 Bernkastel became a district seat. In 1848, the Revolution came to Bernkastel as it had to many of the then politically disunited German lands: The black red gold flag was hoisted at the town hall and a militia was formed. The first road bridge between Bernkastel and Kues was built between 1872 and 1874, as was the first railway link in 1882 and 1883. In 1891, Bernkastel marked its 600 year jubilee as a town. The town in its current form came into being on 1 April 1905 through the merger of the town of Bernkastel with the winemaking village of Kues across the river. In 1926 there arose great unrest among winemakers along the Moselle, and the financial office in Bernkastel and the customs office in Kues were stormed. On Kristallnacht (9 November 1938), there were great riots against Jewish inhabitants, and the synagogue was destroyed. In 1946, the first democratic elections after the Second World War were held. Hans Weber became mayor. In 1970, Andel and Wehlen were amalgamated with the town. With administrative reform in Rhineland Palatinate, the Verbandsgemeinde of Bernkastel Kues was formed through the merger of the Ämter of Bernkastel Land, Lieser, Mülheim, Zeltingen and the town of Bernkastel Kues. In 1997, the Burgbergtunnel, a traffic bypass, had its festive opening. Bernkastel Kues was the host town for the annual Intercamp Camporee for the year 2008. Scouting councils from the USA, Canada, the Czech Republic, Germany, France, and many other European countries attended the event on May 9–11. In 2000 began the partnership between Bernkastel Kues and Karlovy Vary in the Czech Republic. In 2005, the town celebrated the centenary of the merger of Bernkastel and Kues, and the municipality became a “climatic health resort” (Heilklimatischer Kurort).
Қала әкімдері
Құрметті қала әкімі – Вольфганг Порт (ХДС). Ол алғаш рет 2000 жылы сайланды және соңғы рет 2019 жылы дауыстардың 61,6%-ымен қайта сайланды. Порттың алдыңғы әкімі Гельмут Гестрих 1994 жылы әкім болып сайланды және 1999 жылы қайта сайланды, бірақ ол 2000 жылдың 22 қарашасында «Дорферт ісі» (коррупциялық дау; оның атымен аталған Ханс Йоахим Дорферт, алдамшылық және сенімді сақтамау заңбұзушылығы үшін жеті жыл үш айға сотталды, бірақ ол тек бес жыл жазасын өтеді) деп аталатын оқиғаға қатысы болғандықтан әкімдік қызметінен кетті.
The honorary mayor is Wolfgang Port (CDU). He was first elected in 2000 and last re elected in 2019 with 61.6% of the votes. Port's predecessor, Helmut Gestrich, was mayor beginning in 1994 and was reëlected in 1999, but he resigned the mayoralty on 22 November 2000 after having been linked to the so called Doerfert Affair (a corruption scandal; its namesake, Hans Joachim Doerfert, was sentenced to seven years and three months for fraud and breach of trust, although he only served five years).
Мәдениет және туристік
Бернкастельде көруге тұрарлық ортағасырлық базар, онда 17 ғасырдан қалған ағаштан жасалған үйлер бар, олардың ең танымалсы – 1416 жылдан бері сақталған тар Шпицхаусшен («Шыбықты үй»). 1606 жылғы Санкт-Михаэльсбруннен («Сент-Михаэль фонтаны») төңірегінде жақсы сақталған ғимараттар шоғырланған, сондай-ақ 1608 жылдан бері сақталған Ренессанс стиліндегі қала әкімдігі де бар. Граах қақпасы – туристердің бағалайтын танымал орны. Бернкастельдің құрамына кіретін қауымның үстінде Ландшут сарайының қираған қалдықтары орналасқан, бұл Трир архиепископтарының бұрынғы жазғы резиденциясы, ол 1692 жылдың 8 қаңтарында өртенген. Бүгінде ол Мозель аңғарына керемет көрініс ашатын танымал орын. Көруге тұрарлық жалғыз қала қақпасы – Грахер Тор («Граах қақпасы»). Қалада бірнеше алаң бар; ортағасырлық базардан басқа, Platz am Bärenbrunnen («Аюдың бұлағы алаңы») және 2005 жылдың шілдесінде ашылған Karlsbader Platz («Карловы Вары алаңы») – (неміс тілінде Karlsbad деп аталатын серіктес қаланың атымен аталған) бар. Докторбруннен («Доктор бұлағы») жергілікті шарап туралы ежелгі аңыздың көріністерін бейнелейді, атақты «Бернкастелер дәрігері». Тағы бір танымал қызығушылық орын – Николаус фон Куестің сайлау кешені, кеш готикалық Санкт-Николай ауруханасы (Кузанустстифт). Мекеменің кітапханасында құнды ғылыми еңбектердің мол қоры бар. Ол сонымен қатар ұлы философ, кардинал және ғалым Николаус фон Куес (Кузан) жүрегі жерленген шағиратпен де танымал. Веленнің шеткі ауданының жанында бұрынғы Махерн монастыры орналасқан, оның бөлмелерінде қазір шарап зауыты, сыра қайнату орны және мейрамхана бар.
Worth seeing in Bernkastel is the mediaeval marketplace with its gabled timber frame houses from the 17th century, foremost among which is the narrow Spitzhäuschen (“Pointed House”) from 1416. Around the St. Michaelsbrunnen (“Saint Michael’s Fountain”) from 1606 gathers a row of well preserved buildings and also the Renaissance Town Hall from 1608. The Graach Gate is an often visited tourist attraction. Above the constituent community of Bernkastel lie the Castle Landshut ruins, a former summer residence of the Archbishops of Trier that was destroyed by fire on 8 January 1692. It today serves as a popular lookout point over the Moselle valley. Also worth seeing is the only town gate that is still standing, the Graacher Tor (“Graach Gate”). The town furthermore has several squares at its disposal; beyond the mediaeval marketplace are the Platz am Bärenbrunnen (“Square at the Bear’s Fountain”) and the Karlsbader Platz (“Karlovy Vary Square” – named after the partner town, which is called Karlsbad in German) opened in July 2005. The Doctorbrunnen (“Doctor Fountain”) depicts scenes of the old legend about a local wine, the famous "Bernkasteler Doctor". Another well known point of interest is the Late Gothic St. Nikolaus Hospital (Cusanusstift), an Electoral complex of Nikolaus von Kues. The institution's library has an outstanding scientific range of works. It is also well known for its chapel, where the heart of the great philosopher, cardinal and polymath Nikolaus von Kues (Cusanus) is buried. Near the outlying centre of Wehlen lies the former Machern Monastery in whose rooms are now found a winery, a house brewery and a restaurant.
Жол
Бернкастель-Куес 50 және 53-ші Бундесстрассенде орналасқан. Бургберг туннелінің (550 м) ашылуымен Бернкастель қалалық бөлігіндегі көлік жүктемесі азайтылды. Қала ішінде екі көпір бар, олардың бірі Мозель өзені арқылы салынған жалғыз аспалы көпір. Екеуі де 1990 жылдары жөнделді. Қоғамдық көлік Verkehrsverbund Region Trier (VRT) аймақтық жүйесіне біріктірілген, демек осы жүйенің бағалары қолданылады.
Bernkastel Kues lies on Bundesstraßen 50 and 53. With the opening of the Burgbergtunnel (550 m), heavy traffic in the constituent community of Bernkastel was alleviated. Also, two bridges are found in town, one of which is the only suspension bridge across the Moselle. Both were renovated in the 1990s. Public transport is integrated into the Verkehrsverbund Region Trier (VRT), whose fares therefore apply.
Темір жол
1962 жылдың 31 желтоқсанына дейін тар жолды Moseltalbahn, сондай-ақ Saufbähnchen деп аталатын темір жол, Бернкастель-Куес қаласынан өтті. Темір жол станциясының ғимараты Бернкастель (оң жағалау) құрамына кіретін қауымдастықтың су жағасында орналасқан. Сонымен қатар, Куес (сол жағалау) құрамына кіретін қауымдастықта Deutsche Bahn терминалды станциясы болды, одан Wengerohr–Bernkastel Kues темір жол желісі арқылы қала Виттлих және Мозель желісімен (Cannons Railway) байланыстырылды. Екі темір жол да қолданыстан шығарылды және рельстері алынып тасталды. 20-ғасырдың басында Рейхсбанның құрылыс директоры Франц Шенк салған, "Мозель стиліндегі" шифер блогынан тұрғызылған темір жол станциясы ғимараты да сақталған. Іргелес тауар ғимараты қалпына келтіріліп, қазір көпфункционалды ғимарат ретінде пайдаланылады (Güterhalle). Бұрынғы темір жол учаскесінде алғашқыда қарапайым тұрақ болды. Қазір бұл жерде "Форум Альтер Бахнхоф" – жер асты тұрағы бар қалалық қызмет көрсету орталығы орналасқан. Темір жолдың өзі алдымен Лизерге дейін Мозель велосипед жолына (Mosel Radweg) айналдырылды, кейін Виттлих арқылы Эйфельдегі Даунға дейін Мааре-Мозель велосипед жолына (Maare Mosel Radweg) айналдырылды.
Until 31 December 1962, the narrow gauge Moseltalbahn, also called the Saufbähnchen, ran through Bernkastel Kues. The railway station building stands at the water's edge in the constituent community of Bernkastel (right bank). Furthermore, there was a Deutsche Bahn terminal station in the constituent community of Kues (left bank) whence a further railway track, the Wengerohr–Bernkastel Kues line, linked the town with Wittlich and the Moselle line (Cannons Railway). Both railways are disused and the tracks have been torn up. The slate block railway station building, built “Moselle style” in the early 20th century by Reichsbahn building director Franz Schenk, has likewise been preserved. An adjoining goods building was restored and is now used as a multifunctional building (Güterhalle). In what was once the track area there was at first an unsecured carpark. Now here is the Forum Alter Bahnhof, a municipal service centre with an underground parking garage. The track itself was first converted as far as Lieser into the Mosel Radweg (cycling trail), and then later into the Maare Mosel Radweg through Wittlich to Daun in the Eifel.
Су
Бернкастель-Куес Рейн-Мозель круиздерінің аялдамасы болып табылады. Мозель өзенінің жағасында күн сайын көптеген турлар ұйымдастырылатын көптеген қондырғы алаңдары орналасқан.
Bernkastel Kues is a stop on Rhine Mosel cruises. Along the shore of the Mosel are many landing stages from which there are many tours daily.
Танымал мәдениетте
"Bernkastel" деген таңбадан бұрынғы бірінші жол – "Umineko: When They Cry" көрнекі роман сериясындағы кейіпкердің аты.
The first string before the hyphen, "Bernkastel" is the name of a character in the visual novel series Umineko: When They Cry.