Кіріспе

Бернкастель-Куес – Германияның Рейнланд-Пфальц жеріндегі Бернкастель-Виттлих ауданындағы Орта Мозельде орналасқан қала. Бұл – жақсы танымал шарап өсіру орталығы. Қала мемлекеттік демалыс орны (Erholungsort) мәртебесіне ие, Бернкастель-Куес Verbandsgemeinde-нің орталығы және орта ғасырлық шіркеу қызметкері және философ Николаус фон Куес (Кузан) сияқты ең белгілі неміс ғалымдарының бірінің туған жері.

Орналасқан жері

Бернкастель-Куес Мозель аңғарында, Трирден шамамен қашықтықта орналасқан. Ең биік нүктесі – Олимп (теңіз деңгейінен 415 м), ал ең төменгі нүктесі (теңіз деңгейінен 107 м) Мозель өзенінің жағасында. Қалалық аумақтың жалпы көлемі 23 657 101 м², оның 7 815 899 м² егіс жері ретінде пайдаланылады, соның арқасында Бернкастель-Куес Орта Мозель аймағындағы ең ірі қалалардың бірі болып табылады.

Көршілес муниципалитеттер

Солтүстіктен бастап, сағат тілі бойынша Graach, Longkamp, Monzelfeld, Veldenz, Mülheim, Lieser, Maring-Noviand, Platten және Zeltingen-Rachtig.

Құрылтайшы қауымдастықтар

Бернкастель-Куес төрт қалалық ауданға бөлінеді: Андель, Бернкастель, Куес және Велен. Бірінші екеуі Мозельдің оң жағалауында, ал соңғы екеуі сол жағалауында орналасқан. Барлығы төрт ауданда 7794 адам тұрады (3696 ер адам, 4098 әйел), олардың 268-і немесе 3,44%-ы шетел азаматтары.

Климат

Қала, қоңыржай мұхиттық климат пен континенттік климаттың арасындағы көшімді аймақта жатыр. Эйфель тауларының құрамындағы тосқауыл Бернкастель-Куесті батыс желдерінен қорғайды, оны жаңбыр көлеңкесіне алып келіп, кейде фөн эффектісіне ұшыратады. Бернкастель-Куестегі жылдық жауын-шашын мөлшері , Германиядағы жауын-шашын көрсеткіштерінің ортаңғы үштен бірін құрайды. Германия метеорологиялық қызметінің метеостанцияларының 41%-ында одан төмен көрсеткіштер тіркелген. Ең құрғақ айы – ақпан. Көп жауын-шашын тамыз айында жауады. Осы айдағы жауын-шашын мөлшері ақпан айына қарағанда 1,6 есе артық. Жауын-шашын жыл бойына тең бөлініп, айтарлықтай өзгермейді. Тек 22% метеостанцияда маусымдық ауытқулар төмен деңгейде тіркеледі.

Тарих

Ең алғашқы адам қоныстанғандығының дәлелдері (б.з.д. 3000 ж.) Куесте археологтармен табылды. Шамамен б.з.д. 370 жылы рим ақыны және император сарайындағы ұстаз Децимус Магнус Аузоний өзінің «Мозелла» поэмасын жазды. 1036 немесе 1037 жылы Трирдің Санкт-Паулин монастырының провосты Адалберо фон Люксембург 11 ғасырдың басында Бернкастельдің иесі болды. 11 ғасырдың бірінші жартысында Бернкастель алғаш рет құжаттарда айтылды. 8 ғасырдың басында бір географиялық зерттеуші Принцастеллум деп аталатын жерді сипаттады. Бұл бүгінгі Ландшут қамалының қираған орнының жанындағы 4 ғасырдағы римдік кастильумның болуын көрсетеді. Мұны растайтын нәрсе – қамалдың астынан табылған керамика мен темірден жасалған заттар және басқа да бұйымдар. 12 ғасырдағы атаудың Beronis castellum түрі Адалберо фон Люксембургке байланысты латыншалау болды. Трир архиепискобы Генрих II Финстингеннің басшылығымен үшінші қамалдың құрылысы басталды. 1291 жылдың 29 мамырында Германия королі Рудольф I Берринкастельге қала құқығын берді. Сол кезде салынған Burg Landshut қамалына бұл атау тек 16 ғасырда берілді. 1332 жылы қала құқықтары император Людовик Баварияның Sammelprivileg (көптеген құқықтар мен артықшылықтарды қамтитын жарлық) арқылы қайта расталды. 1356 жылғы Алтын бұйрық бойынша Богемонт II сайлаушы болды. Аңыз бойынша, ол бір стакан шараптың арқасында ауыр сырқаттан жазылып, Бернкастлер Доктор шарапханасының аңызына бастама берді. 1401 жылы Николаус фон Куес, сонымен қатар латыншаланған Николаус Кузанус деген атымен танымал, Мозель кеме иесі Хенне Крифтцтің үйінде дүниеге келді. Бұл үй жақсы сақталған және оны барып көруге болады. 1451 жылы кедейлерге арналған Санкт-Николай ауруханасы салынды. 1505 жылы Якоб II-нің сайлау жарлығында архиепископтық қамалдың Landshut атауы алғаш рет кездеседі. 1512 жылы император Максимилиан I Трирдегі императорлық диетаға бара жатқанда Бернкастельде бір түн тұрды. 1627 жылы Бернкастельде, ал 1641 жылы Куесте оба ауруы тарады. 1692 жылы Ландшут қамалы өрт сөндірушілердің құрбаны болды және содан бері ол қираған күйде. 1794 жылдан 1814 жылға дейін Бернкастель француз билігінде кантондық басшылық орталығы болды. 1815 жылы Вена конгресінде Бернкастель мен Куес Пруссия Корольдігіне қосылды. 1821 жылы Бернкастель округ орталығы болды. 1848 жылы Бернкастельге революция келді, осыған ұқсас жағдайлар сол кездегі саяси жағынан біртілді емес неміс жерлерінде де болды: қала әкімшілігінде қара, қызыл және алтын ту көтерілді және отаршылдық жасақ құрылды. Бернкастель мен Куес арасындағы алғашқы автомобиль көпірі 1872 және 1874 жылдар аралығында, ал 1882 және 1883 жылдары алғашқы теміржол байланысы салынды. 1891 жылы Бернкастель қала құрылғанына 600 жыл толуын атап өтті. Қазіргі қала 1905 жылдың 1 сәуірінде Бернкастель қаласы мен өзен арғы жағындағы Куес шарапшылық ауылының бірігуі нәтижесінде құрылды. 1926 жылы Мозель өзенінің бойындағы шарапшылар арасында үлкен тәртіпсіздіктер туды, соның салдарынан Бернкастельдегі қаржы кеңсесі мен Куестегі кеден кеңсесіне шабуыл жасалды. Кристалл түнінде (1938 жылдың 9 қарашасы) еврей тұрғындарына қарсы үлкен қырқындар жасалды және синагог қиратылды. 1946 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін алғашқы демократиялық сайлаулар өтті. Ханс Вебер қала әкімі болды. 1970 жылы Андель мен Велен қалаға қосылды. Рейнланд-Пфальцтегі әкімшілік реформасының нәтижесінде Бернкастель-Кюес Verbandsgemeinde Бернкастель-Ланд, Лизер, Мюльхайм, Зельтинген Ämter және Бернкастель-Кюес қаласының бірігуі арқылы құрылды. 1997 жылы «Бургберг» тоннелі салтанатты түрде ашылды. Бернкастель Куес 2008 жылы жыл сайынғы Intercamp Camporee-ге қабылдаушы қала болды. 9-11 мамыр күндері өткен шараға АҚШ, Канада, Чехия, Германия, Франция және көптеген Еуропа елдерінің скаут кеңестері қатысты. 2000 жылы Бернкастель Куес пен Чехиядағы Карловы Вари қалалары арасындағы серіктестік орнатылды. 2005 жылы қала Бернкастель мен Куестің бірігуінің жүз жылдығын атап өтті, сонымен қатар муниципалитет «климаттық сауықтыру курорты» (Heilklimatischer Kurort) мәртебесін алды.

Қала әкімдері

Құрметті қала әкімі – Вольфганг Порт (ХДС). Ол алғаш рет 2000 жылы сайланды және соңғы рет 2019 жылы дауыстардың 61,6%-ымен қайта сайланды. Порттың алдыңғы әкімі Гельмут Гестрих 1994 жылы әкім болып сайланды және 1999 жылы қайта сайланды, бірақ ол 2000 жылдың 22 қарашасында «Дорферт ісі» (коррупциялық дау; оның атымен аталған Ханс Йоахим Дорферт, алдамшылық және сенімді сақтамау заңбұзушылығы үшін жеті жыл үш айға сотталды, бірақ ол тек бес жыл жазасын өтеді) деп аталатын оқиғаға қатысы болғандықтан әкімдік қызметінен кетті.

Мәдениет және туристік

Бернкастельде көруге тұрарлық ортағасырлық базар, онда 17 ғасырдан қалған ағаштан жасалған үйлер бар, олардың ең танымалсы – 1416 жылдан бері сақталған тар Шпицхаусшен («Шыбықты үй»). 1606 жылғы Санкт-Михаэльсбруннен («Сент-Михаэль фонтаны») төңірегінде жақсы сақталған ғимараттар шоғырланған, сондай-ақ 1608 жылдан бері сақталған Ренессанс стиліндегі қала әкімдігі де бар. Граах қақпасы – туристердің бағалайтын танымал орны. Бернкастельдің құрамына кіретін қауымның үстінде Ландшут сарайының қираған қалдықтары орналасқан, бұл Трир архиепископтарының бұрынғы жазғы резиденциясы, ол 1692 жылдың 8 қаңтарында өртенген. Бүгінде ол Мозель аңғарына керемет көрініс ашатын танымал орын. Көруге тұрарлық жалғыз қала қақпасы – Грахер Тор («Граах қақпасы»). Қалада бірнеше алаң бар; ортағасырлық базардан басқа, Platz am Bärenbrunnen («Аюдың бұлағы алаңы») және 2005 жылдың шілдесінде ашылған Karlsbader Platz («Карловы Вары алаңы») – (неміс тілінде Karlsbad деп аталатын серіктес қаланың атымен аталған) бар. Докторбруннен («Доктор бұлағы») жергілікті шарап туралы ежелгі аңыздың көріністерін бейнелейді, атақты «Бернкастелер дәрігері». Тағы бір танымал қызығушылық орын – Николаус фон Куестің сайлау кешені, кеш готикалық Санкт-Николай ауруханасы (Кузанустстифт). Мекеменің кітапханасында құнды ғылыми еңбектердің мол қоры бар. Ол сонымен қатар ұлы философ, кардинал және ғалым Николаус фон Куес (Кузан) жүрегі жерленген шағиратпен де танымал. Веленнің шеткі ауданының жанында бұрынғы Махерн монастыры орналасқан, оның бөлмелерінде қазір шарап зауыты, сыра қайнату орны және мейрамхана бар.

Жол

Бернкастель-Куес 50 және 53-ші Бундесстрассенде орналасқан. Бургберг туннелінің (550 м) ашылуымен Бернкастель қалалық бөлігіндегі көлік жүктемесі азайтылды. Қала ішінде екі көпір бар, олардың бірі Мозель өзені арқылы салынған жалғыз аспалы көпір. Екеуі де 1990 жылдары жөнделді. Қоғамдық көлік Verkehrsverbund Region Trier (VRT) аймақтық жүйесіне біріктірілген, демек осы жүйенің бағалары қолданылады.

Темір жол

1962 жылдың 31 желтоқсанына дейін тар жолды Moseltalbahn, сондай-ақ Saufbähnchen деп аталатын темір жол, Бернкастель-Куес қаласынан өтті. Темір жол станциясының ғимараты Бернкастель (оң жағалау) құрамына кіретін қауымдастықтың су жағасында орналасқан. Сонымен қатар, Куес (сол жағалау) құрамына кіретін қауымдастықта Deutsche Bahn терминалды станциясы болды, одан Wengerohr–Bernkastel Kues темір жол желісі арқылы қала Виттлих және Мозель желісімен (Cannons Railway) байланыстырылды. Екі темір жол да қолданыстан шығарылды және рельстері алынып тасталды. 20-ғасырдың басында Рейхсбанның құрылыс директоры Франц Шенк салған, "Мозель стиліндегі" шифер блогынан тұрғызылған темір жол станциясы ғимараты да сақталған. Іргелес тауар ғимараты қалпына келтіріліп, қазір көпфункционалды ғимарат ретінде пайдаланылады (Güterhalle). Бұрынғы темір жол учаскесінде алғашқыда қарапайым тұрақ болды. Қазір бұл жерде "Форум Альтер Бахнхоф" – жер асты тұрағы бар қалалық қызмет көрсету орталығы орналасқан. Темір жолдың өзі алдымен Лизерге дейін Мозель велосипед жолына (Mosel Radweg) айналдырылды, кейін Виттлих арқылы Эйфельдегі Даунға дейін Мааре-Мозель велосипед жолына (Maare Mosel Radweg) айналдырылды.

Су

Бернкастель-Куес Рейн-Мозель круиздерінің аялдамасы болып табылады. Мозель өзенінің жағасында күн сайын көптеген турлар ұйымдастырылатын көптеген қондырғы алаңдары орналасқан.

Танымал мәдениетте

"Bernkastel" деген таңбадан бұрынғы бірінші жол – "Umineko: When They Cry" көрнекі роман сериясындағы кейіпкердің аты.