Германияның Рейнланд-Пфальц Жері

Кіріспе

Германия мемлекеті

Германияның Рейнланд-Пфальц штаты ( /raɪn//lænd//pælətɪnɪt/, /RYNEland pəLATinit, /USalso// /ɪneɪt/ inayt; ) – Германияның батыс штаты. Оның ауданы және шамамен 4,05 миллион халқы бар. Бұл он алты штаттың тоғызыншы үлкен және халық саны бойынша алтыншы штаты. Майнц – астанасы және ең ірі қаласы. Басқа қалалар: Людвигсхафен-ам-Райн, Кобленц, Трир, Кайзерслаутерн, Вормс және Нойвид. Ол Солтүстік Рейн-Вестфалия, Саар, Баден-Вюртемберг және Гессенмен, сондай-ақ Франция, Люксембург және Бельгиямен шектеседі. Рейнланд-Пфальц 1946 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Пруссияның (Рейнланд және Нассау провинцияларының бөліктері), Гессеннің (Рейн Гессені) және Баварияның (бұрынғы шеткі Рейнландтық Пфальц округі) бөліктерінен құрылды, бұл құрылым Одақтың оккупацияланған Германиясындағы француз әскери әкімшілігімен жүзеге асырылды. Рейнланд-Пфальц 1949 жылы Германия Федеративтік Республикасының құрамына кірді және 1957 жылы Саар протектораты Германияның бақылауына қайтарылғанға дейін елдің жалғыз шекарасын бөлісті. Рейнланд-Пфальцтің табиғи және мәдени мұрасына кең Пфальц шарап өсіру аймағы, көркем ландшафттар және көптеген қамалдар мен сарайлар кіреді. Қазіргі уақытта Рейнланд-Пфальц – АҚШ әскерлерінің жауапкершілігі мен қадағалауында аумақтан тыс сақталатын ядролық қаруларға ие Германиядағы жалғыз федералды штат.

Тарих

Рейнланд-Пфальц штаты Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай, 1946 жылдың 30 тамызында құрылды. Ол негізінен Пруссияның Рейн провинциясының оңтүстік бөлігінен (Кобленц және Трирдің Regierungsbezirke), Рейн Гессенінен, Нассаудың батыс бөлігінен және Баварияның Рейн Пфальцінен Саарпфальц графтығын алып тастап құрылды. Бірлескен неміс-люксембург егемендік аймағы (Gemeinschaftliches deutsch luxemburgisches Hoheitsgebiet) – Рейнланд-Пфальц штатының жалғыз қосылмаған аумағы болып табылады. Бұл кондоминиум Мозель, Сауэр және Оур өзендерімен қалыптасқан, олар Люксембург пен Рейнланд-Пфальц немесе Саар арасындағы шекара бойымен ағып өтеді. Алғашқыда ол Рейн Пфальці (Rheinpfälzisches Land немесе Land Rheinpfalz) деп аталды; Рейнланд-Пфальц атауы алғаш рет 1947 жылдың 18 мамырындағы конституцияда бекітілді. Сол кездегі уақытша француз үкіметі Саар аймағы протекторатқа айналғаннан кейін Рейннің батысындағы қосымша аумақтарды аннексиялау мүмкіндігін ашық қалдыруды жоспарлаған. Алайда, американдықтар мен британдықтар неміс штаттарын құруға бастама бергеннен кейін, француздықтар күшейген қысымға тап болды және ақырында Баден, Вюртемберг-Гогенцоллерн және Рейнланд-Пфальц штаттарын құру арқылы олардың үлгісін қабылдады. Дегенмен, француз әскери үкіметі Саар аймағының Рейнланд-Пфальцқа қосылуына тыйым салды. Регламентте Майнц штаттың астанасы деп белгіленді; жаңа штатты басқару және консультативтік штаттық жиналысты дайындаумен жүктелген ең жоғары мемлекеттік орган – «Аралас комиссия» (Gemischte Kommission) Майнцте жұмысын бастады. Алайда, соғыс салдарынан келген зардаптар мен қираулар Майнцте жеткілікті әкімшілік ғимараттардың болмауына әкеп соқты, сондықтан мемлекеттік үкімет пен парламент штаб-пәтері уақытша Кобленцке орналастырылды. 1946 жылдың 22 қарашасында Консультативтік штаттық жиналыстың (Beratende Landesversammlung) құрылтай отырысы өткізіліп, конституция жобасы жасалды. Бұрын жергілікті сайлаулар өткізілген еді. Вильгельм Боден (Рейнланд Гессен Нассаудың Oberregierungspräsident лауазымында қысқа мерзім қызмет еткеннен кейін) 2 желтоқсанда француз әскери үкіметі тарапынан жаңа штаттың министр-президенті болып тағайындалды.

The state of Rhineland Palatinate was founded shortly after the Second World War, on 30 August 1946. It was formed mainly from the southern part of the Prussian Rhine Province (the Regierungsbezirke of Koblenz and Trier), from Rhenish Hesse, from the western part of Nassau and the Bavarian Rhenish Palatinate minus the county of Saarpfalz. The Joint German Luxembourg Sovereign Region (Gemeinschaftliches deutsch luxemburgisches Hoheitsgebiet) is the only unincorporated area of the state of Rhineland Palatinate. This condominium is formed by the rivers Moselle, Sauer, and Our, where they run along the border between Luxembourg and Rhineland Palatinate or the Saarland. It was initially called Rhenish Palatinate (Rheinpfälzisches Land or Land Rheinpfalz); the name Rhineland Palatinate (Rheinland Pfalz) was first confirmed in the constitution of 18 May 1947. The provisional French government at that time wanted originally to leave the option open of annexing further areas west of the Rhine after the Saarland was turned into a protectorate. When the Americans and British, however had led the way with the establishment of German states, the French came under increasing pressure and eventually followed their example by setting up the states of Baden, Württemberg Hohenzollern, and Rhineland Palatinate. However the French military government forbade the Saarland from joining Rhineland Palatinate. Mainz was named as the state capital in the regulation; the "Mixed Commission" (Gemischte Kommission), named as the highest organ of state charged with the administration of the new state and with the preparation of an advisory state assembly, started its work in Mainz. However war damage and destruction meant that Mainz did not have enough administrative buildings, so the headquarters of the state government and parliament was provisionally established in Koblenz. On 22 November 1946, the constituent meeting of the Advisory State Assembly (Beratende Landesversammlung) took place there, and a draft constitution was drawn up. Previously, local elections had been held. Wilhelm Boden was (after a short term of office as the Oberregierungspräsident of Rhineland Hesse Nassau) nominated on 2 December as the minister president of the new state by the French military government.

Алғашқы жылдар

Адольф Зюстерхенн Консультативтік мемлекеттік жиналысқа конституция жобасын ұсынды, ол бірнеше кезеңдегі келіссөздерден кейін 1947 жылғы 25 сәуірде соңғы дауыс беруде ХДС-тің абсолютті көпшілігімен қабылданды, ал СДПК мен КПД қарсы дауыс берді. Дау тудырған мәселе – христиан діні бойынша бөлек мектептер құруды көздейтін конституция жобасы болды. 1947 жылғы 18 мамырда сайлаушылардың 53% Рейнланд-Пфальц конституциясын референдумда қабылдады. Жаңа штаттың католик солтүстігі мен батысы конституцияны көпшілік дауыспен қабылдаса, Рейн Гессенің көпшілігі мен Пфальц оған қарсы дауыс берді. Сол күні Рейнланд-Пфальц штатының Ландтагына алғашқы сайлау өтті. Парламенттің алғашқы отырысы 1947 жылғы 4 маусымда Кобленцтегі үлкен қалалық әкімшілік ғимаратында өтті. Вильгельм Боден Рейнланд-Пфальц штатының бірінші министр-президенті болып сайланды. Бір айдан кейін Питер Альтмайер оның орнын басты. Конституциялық органдар – Үкімет (Landesregierung), Парламент (Landtag of Rhineland Palatinate) және Конституциялық сот (Verfassungsgerichtshof) – уақытша орналасқан жерін Кобленцке орнатты. Келесі кезеңде Кобленц пен Майнц мемлекеттік астана ретінде өзінің лайықтылығын қоғамдық пікірталаста көрсетті. Бастапқыда министр-президент Альтмайер Майнцті астана ретінде жақтады, өйткені елдің оңтүстігі, әсіресе Пфальц, солтүстікке орналасқан және бұрынғы Пруссияның құрамында болған Кобленцті қабылдамайтынын білді. 1950 жылғы 16 мамырда Ландтаг өзінің және Landesregierung-тің Кобленцтен Майнцке көшірілуі туралы шешім қабылдады. Үкімет пен парламент Майнцке көшкеннен кейін Конституциялық сот пен Мемлекеттік архивтерді қоса алғанда, көптеген мемлекеттік органдар мен соттар Кобленцте қалды. Сонымен қатар, 1952 жылы Кобленцте Германия Федералдық мұрағаты мен Федералдық гидрология басқармасы құрылды.

Консолидациялау

"Ретортаның жерінде" қоғамдық сезім тек өте бірте-бірте дамыды, ол тұрғындарының тарихи байланыстарына ешқандай назар берілмей негізінен құрылған. Оның өмір сүруге мүмкіндігі аз болды, әсіресе ірі өнеркәсіптік орталықтары өте сирек болғандықтан. Дегенмен, одақтастар мен Бундесвердің көптеген әскери базаларын құру экономиканы белгілі бір деңгейде жандандыруға көмектесті. 1956 жылы Германия Федеративтік Республикасының Негізгі Заңының 29-бабына сәйкес Кобленц, Трир, Монтабур, Рейн-Гессен және Пфальц аймақтарындағы азаматтар өздерін мемлекеттен бөліп, Солтүстік Рейн-Вестфалия, Гессен, Бавария және Баден-Вюртемберг штаттарына қосылу туралы петициялар ұсынды. Пфальц әкімшілік округінен басқа, референдум өткізуге қатысты барлық петициялар қажетті көпшілік дауысын алды; алайда, референдумдар өтуіне дейін шамамен 20 жыл өтті. 1975 жылдың 19 қаңтарында қарастырылып отырған аймақтардың ешқайсысы басқа штатқа өтуге қолдау көрсетпеді. Бұл ондаған жылдық пікірталасқа нүкте қойды. Қазірге дейін саясаткерлерді мазалап келе жатқан жалғыз мәселе – АКК жанжалы, яғни Майнц Амонебург, Майнц Кастель және Майнц Костхайм аудандарына қатысты дау.

Әкімшілік

Рейнланд-Пфальц 24 ауданға (Landkreise) және 12 тәуелсіз қалаға (Kreisfreie Städte) бөлінген.

Дін

2018 жылы Германиядағы халықтың 40,3% Рим-католик шіркеуіне, ал 26,8% протестант шіркеуіне жатты; 32,9% дінсіз немесе басқа діндерді ұстанады. Мұсылмандардың үлесі жалпы санының 5,0% құрады.

Яһуди мәдениеті

ШУМ қалаларының лигасы кейінгі Рейнланд-Пфальц аймағында Майнц, Шпейер және Вормс еврей қауымдастықтарын біріктірді. Олар орта ғасырларда еврей өмірінің маңызды орталығына айналды. "Такканот ШУМ" немесе ШУМ жарлықтары – еврей қауымдарының басшылары десетилетиялар бойы қабылдаған және келісімге келген ережелер жиынтығы. Бүгінде штаттың халқының 0,5% құрайтын шамамен 20 000 еврей тұрады.

Экономика

2018 жылы мемлекеттің жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 147,0 миллиард евроны құрады, бұл Германияның экономикалық өнімнің 4,4% -ына тең. Сатып алу қабілетіне сәйкес түзетілген жан басына шаққандағы ЖІӨ сол жылы 33 100 евроны немесе ЕО-27 орташа көрсеткішінің 110% -ын құрады. Жұмыскер басына шаққандағы ЖІӨ Еуроодақтың орташа көрсеткішімен салыстырғанда 102% болды.

Өнеркәсіп

Рейнланд-Пфальц Германияның барлық штаттары арасында шамамен 50% экспорт үлесімен көш бастап тұр. Германияда сапалы шарап өндіретін 13 шарап аймағының алтауы ([[Рейнхессен (шарап аймағы)]] және [[Ар (шарап аймағы)]]) Рейнланд-Пфальц штатында орналасқан, Германиядағы шарап жүзімінің 65-70% осы штаттан шығады. Шамамен 13 000 шарап өндіруші Германияның шарап экспортының 80-90% құрайды. 2018 жылы Рейнланд-Пфальц аймақтарындағы жалпы өндіріс көлемі шамамен 7 миллион гектолитрді құрады. Аймаққа дәстүрлі жүзім сорттары және соңғы 125 жылда дамыған сорттардың кең ассортименті тән. Бұл атақты Рислинг, Мюллер-Тюргау, Сильванер және [[Кернер (жүзім)]] сияқты классикалық ақ сорттарды қамтиды. Соңғы онжылдықтарда қызыл сорттардың үлесі үнемі өсіп келеді, соның ішінде Дорнфельдер – жақында дамытылған сорт, қазіргі таңдағы қызыл жүзімнің үштен бірінен астамын құрайды. Blauer Portugieser және [[Pinot noir#Germany]] да елеулі өсіріледі. Сонымен қатар, Pinot blanc, Pinot gris, Chardonnay ақ сорттары және Regent, St. Laurent қызыл сорттары Рейнланд-Пфальцта өсіру жағдайлары жақсаруына байланысты үлесін арттырып келеді. Штат кең ауқымды консультациялық және білім беру бағдарламаларын ұсыну арқылы шарап өнеркәсібін қолдайды. Гейлвейлерхоф жүзім шаруашылығы институты штат тарапынан толық қаржыландырылады. Осы институттарда Морио Мускат, Бакус, Оптима және Регент сияқты көптеген жаңа сорттар жасалды. 2017/18 жылдары 224,4 миллион бөтелке шарап өндірген әлемдік көшбасшы – танымал Шлосс-Вахенхайм тобы. Компанияның бас кеңсесі Трир қаласында орналасқан, ал өндіріс орындары Рейнланд-Пфальц штатында бірнеше және Францияда 3 жерде (Compagnie Française des Grands Vins (CFGV)) орналасқан. Купферберг, Дейнхард және Хенкелл сияқты басқа да танымал шарап өндірушілердің тамыры осы аймақта, бірақ қазір бизнес консолидациясының нәтижесінде штаттан тыс компанияларға тиесілі.

Rhineland Palatinate leads all German states with an export rate around 50%. Of 13 wine regions producing quality wine in Germany, six ([[Rheinhessen (wine region), and [[Ahr (wine region)) are located in Rhineland Palatinate, with 65 to 70% of the production of wine grapes in Germany having their origin within the state. About 13,000 wine producers generate 80 to 90% of the German wine export. The total estimated production from the six Rhineland Palatinate regions was nearly 7 million hectoliters in 2018. Traditional grape varieties and a wide range of varieties developed during the last 125 years are characteristic for the region. Classical white varieties are cultivated at These comprise the famous Rieslings , Müller Thurgau , Silvaner , and [[Kerner (grape)
The share of red varieties grew constantly during the last decades and amounts to Dornfelder, a recent cultivar, is the leading red grape cultivated on , which is more than a third. Blauer Portugieser and [[Pinot noir#Germany show also appreciable cultivated shares. In addition, Pinot blanc, Pinot gris, Chardonnay as white varieties and Regent and St. Laurent as red varieties have been increasing their share, as the growing conditions improve in Rhineland Palatinate. The state supports the wine industry by providing a comprehensive consultancy and education program in the service supply centers (DLR) of the land. The Geilweilerhof Institute for Grape Breeding is fully financed by the state. Many well known new varieties such as Morio Muskat, Bacchus, Optima, and Regent have been created in these institutes. The worldwide leader in sparkling wine production, producing 224,4 million bottles in 2017/18, is the renowned Schloss Wachenheim Group. This company is headquartered in Trier, with operations in several locations in Rhineland Palatinate and 3 sites in France (Compagnie Française des Grands Vins (CFGV)). Other renowned sparkling wine producers such as Kupferberg, Deinhard, and Henkell also had their roots in the region, but now belong to companies outside the state as a result of business consolidation.

Жұмыссыздық

Жұмыссыздық деңгейі 2018 жылдың қазан айында 4,1%-ды құрады және Германияның орташа деңгейінен төмен болды. Жыл2000200120022003200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018Жұмыссыздық деңгейі %-да 7.36.87.27.77.78.88.06.55.66.15.75.35.35.55.45.25.14.84.4