Кіріспе

Корольдік әуе күштерінің жедел эскадрильясы

Корольдік әуе күштерінің 33-ші эскадрильясы Оксфордширдегі RAF Бенсоннан Airbus Helicopters Puma HC.2 тікұшақтарын пайдаланады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Корольдік ұшу корпусының 33-эскадрильясы 1916 жылдың 12 қаңтарында Фильтон қаласындағы 12-эскадрильяның бір бөлігінен құрылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың қалған бөлігінде эскадрилья Линкольнширде Отан қорғанысы үшін жұмыс істеді, Солтүстік Англияға жасалған неміс дирижабльдерінің шабуылдарына қарсы қорғады. Ол бастапқыда Royal Aircraft Factory BE.2 ұшақтарымен жабдықталды, олар кейін Royal Aircraft Factory FE.2 ұшақтарымен толықтырылды. Эскадрилья штаб-пәтері Гейнсборо қаласында орналасқан, ал ұшулары үш станцияда орналасты: RAF Скамптон (A тобы), RAF Киртон-ин-Линдсей (B тобы) және RAF Эльшам-Волдс (C тобы). 1918 жылдың маусым айында FE.2 ұшақтары Бристоль Файтерымен ауыстырылды, ал тамыз айында олар түнгі Avro 504 истребительдерімен алмастырылды. Эскадрилья көптеген ұшып өтуге қарамастан, бірде-бір жау дирижаблін құлатпады және 1919 жылдың маусым айында таратылды.

Соғыс аралығы

Эскадрилья 1929 жылдың 1 наурызында Нэтеравон әуе базасында бомбалаушы бөлім ретінде қайта құрылды. Алғашқыда Hawker Horsley ұшақтарымен жабдықталды, ал 1930 жылдың ақпанында Ұлыбритания әуе күштерінің истребительдерінен жылдамырақ жаңа Hawker Hart ұшағын алған бірінші эскадрилья болды. 1935 жылы, Ұлыбританияның Екінші Итальяндық-Абиссиния соғысына жауап ретінде, бөлімше Мысырға көшті және Палестинадағы әуе күзету жұмыстарына қатысты.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылы Грекия мен Критте болған уақыттан басқа, 33-ші эскадрилья Екінші дүниежүзілік соғыстың көп бөлігінде Таяу Шығыста қызмет етті. Бастапқыда Палестинада қолданған Gloster Gladiators ұшақтарымен жабдықталған эскадрилья 1940 жылғы 14 маусымда Екінші дүниежүзілік соғыстағы алғашқы жеңістерін одіс етті. Бұл кезде британдықтардың Капуццо бекінісін басып алуына көмектескенде, эскадрилья итальяндық Caproni Ca 310 және Fiat CR.32 ұшақтарын атып түсірді. Бірнеше күннен кейін, Fiat CR.42 Falcos ұшақтарымен болған шайқаста алғашқы шығындарын көріп, екі Fiat ұшағына қарымет ретінде бір Gladiator ұшағын жоғалтты. 1940 жылғы қазан айында эскадрилья Hurricane ұшақтарымен қайта жабдықталды, бұл оларға Gladiator ұшағынан жылдам болған итальяндық SM.79 бомбалаушыларын тоқтатуға мүмкіндік берді. 1941 жылғы қаңтарда Грекияға итальяндық шабуылға қарсы тұруға көмектесу үшін шөлдегі шайқастардан алынып, Критке қайтарылды. 12 наурыздан бастап, 20 сәуірде қаза тапқанға дейін, Комонвеллдің ең үздік ұшқышы Пэт Пэтл эскадрильяға қолбасшылық етті. Неміс әскерлері араласуынан кейін эскадрилья ауыр шайқастарға қатысты және 27 сәуірде Критке қайта оралуға мәжбүр болды. Ұшақтардың үнемі жоғалуына байланысты, эскадрилья 80-ші эскадрильямен біріктірілді, ал жердегі қызметкерлер әуежайды қорғау үшін неміс парашютистерімен жекпе-жекке түсті. Крит шайқасынан кейін, 33-ші эскадрильяның қалдықтары мамыр айының соңында Мысырға қайтып келді. 1944 жылы Ұлыбританияға «Оверлорд» операциясы (Нормандияға одақтас әскерлерінің шабуылы) үшін оралған эскадрилья Spitfire IX F ұшақтарымен Ұлыбританияның әуе қорғанысында қызмет етті, бірақ RAF Екінші тактикалық әуе күшінің (2-ші TAF) операциялық бақылауында болды. 1944 жылғы 6 маусымда «D күні» шайқасына қолдау көрсетті, содан кейін 1944 жылғы қазан айында 2-ші TAF-пен бірге Францияға көшіп, жердегі нысандарға шабуыл жасауға көшті. Желтоқсан айында Hawker Tempest ұшақтарымен қайта жабдықталды және 1945 жылғы ақпан айында Gilze Rijen әуежайынан Солтүстік-Батыс Еуропа аймағындағы ұшақтарды ұшырып өтті. Эскадрилья 1949 жылға дейін Германияда қалды.

Соғыстан кейінгі операциялар

1949 жылдан 1970 жылға дейін 33-ші эскадрилья көп уақытын Қиыр Шығыста, Гонконгтың Кай Так қаласында өткізді. Кейін Малайядағы Куала-Лумпурға жіберілді, онда Малайядағы төтенше жағдай кезінде коммунистік партизандарға қарсы жердегі шабуылдарды жүзеге асырды. 1951 жылы эскадрилья екі қозғалтқышты де Хавилленд Хорнет ұшақтарымен қайта жабдықталды және 1955 жылғы наурыз айында таратылды, Малайяда болған кезінде 6150 рет ұшып шықты. 1971 жылдың 14 маусымында эскадрилья RAF Odiham базасында RAF-тің алғашқы Westland Puma эскадрильясы ретінде қайта құрылды. Ол 1991 жылғы Перс шығанағы соғысына, 1990 жылдардың соңындағы Косово соғысына, 2000 жылы Мозамбикте болған су тасқыны кезіндегі көмек көрсету операцияларына және 2000 жылдардың басында Босниядағы НАТО операцияларына қатысты. 1997 жылдың 13 маусымында эскадрилья Одихамнан Бенсонға көшірілді. 2007 жылдың 8 тамызында 33-ші эскадрильяға қарасты Puma HC.1 ZA934 тікұшағының Кетерик гарнизонындағы апаты салдарынан борттағы 12 адамның үшi қаза тапты. Сот тергеушісі 33-ші эскадрильяны "жалаңқы эскадрилья" деп атады, ол біліктілігі жетілмеген экипажға тікұшақты басқаруға рұқсат бергенін айтты. Тергеу кезінде ойнатылған жазбада ұшқыш Дейв Сэйлдің "осы таксиді қорқытып жіберейік" деген сөздері естілді. Бұл оқиға апатқа екі сағат бұрын, сол рейс барысында болған. Екінші ұшқыштың әскери сотында "кеңес мүшелері ұшаққа жауапты адамдардың кәсіби деңгейінің төмендігіне қатты таң қалды" делінді. 2009 жылы эскадрилья Телик операциясы аясында Иракқа жөнелтілді. 2015 жылдың 11 қазанында эскадрильяның бір қызметкері Ауғанстанның Кабул қаласында НАТО-ның оқу және қолдау миссиясының штаб-пәтеріне қонған кезде апатқа ұшырап қаза тапты. Қорғаныс министрлігінің өкілі апаттың "көтерілісшілердің әрекеті салдарынан болған емес, жазатайым оқиға" екенін мәлімдеді. Ұшқыштың аты бір күннен кейін жарияланды және ол 20 қазанда Ұлыбританияға қайтарылды. Ұшқыш лейтенанттың командирі: "Ол өзі сүйетін жұмысын істеп, көп уақытын жұмсаған ұшақты ұшырып жүріп қайғылы жағдайда қаза тапты. Оның достарына, әріптестеріне және жұмысына деген адалдығы мен сүйіспеншілігі теңдессіз болды, оның естелігі және үлесі мәңгі сақталады" деді. Денсаулық сақтау қызметкерлерінің қорытындысы бойынша, ол көптеген жарақаттардан көз жұмған. Сот тергеуі Қорғаныс министрлігі жүргізіп жатқан жеке тергеудің нәтижелері жарияланғанға дейін шексіз мерзімге тоқтатылды.

Бұрынғы әуе кемелері

+Қолданылған ұшақтарКезеңіҰшақ түрі/нұсқасы Jan 1916 Nov 1916 Royal Aircraft Factory B. E.2 Nov 1916 Jun 1918 Royal Aircraft Factory F. E.2 Jun 1918 Aug 1918 Bristol F.2 Fighter Aug 1918 Jun 1919 Avro 504 Mar 1929 Feb 1930 Hawker Horsley Feb 1930 Feb 1938 Hawker Hart Feb 1938 Oct 1940 Gloster Gladiator Sep 1940 Dec 1943 Hawker Hurricane Feb 1943 Dec 1944 Supermarine Spitfire Dec 1944 Nov 1945 Hawker Tempest Tempest V Nov 1945 1946 Supermarine Spitfire 1946 1951 Hawker Tempest Tempest F.2 1951 Mar 1955 de Havilland Hornet Oct 1955 Jun 1957 de Havilland Venom NF.2 Oct 1955 Jan 1957 Gloster Meteor NF.14 Jul 1958 Nov 1962 Gloster Javelin FAW.7 March 1965 Jan 1970 Bristol Bloodhound (Зымыран) June 1971 Dec 2012 Westland Puma HC.1 Sep 2012 Қазіргі күнге дейін Airbus Helicopters Puma HC.2

Ескерткіштер

Криттегі шайқас кезінде қаза болған 30 және 33 эскадрильяның әуешілеріне арналған Корольдік әуе күштері (RAF) ескерткіші бар. Ескерткіш Малеме мен Тавронит арасындағы жол бойындағы қоршаудың артында, Тавронит өзені арқылы салынған темір көпірге және Малеме әуежайының ұшу-қону жолағының соңына қарап тұр.