Кіріспе
Чарльз Роберт Старрет (28 наурыз 1903 – 22 наурыз 1986) – американдық актер, ең белгілісі "Дюранго Кид" вестерндеріндегі басты рөлімен танылған. Старрет әлі күнге дейін ең көп фильмнен тұратын вестерн сериясының рекордын сақтап тұр: Колумбия Пикчерс компаниясы түсірген 131 фильм.
Charles Robert Starrett (March 28, 1903 – March 22, 1986) was an American actor, best known for his starring role in the Durango Kid westerns. Starrett still holds the record for starring in the longest series of theatrical features: 131 westerns, all produced by Columbia Pictures.
Алғашқы жылдар
Старрет Массачусетс штатының Атол қаласында дүниеге келді, онда оның әкесінің әкесі өркендеген құралдар шеберханасын салған. Ол Вустер академиясын бітіріп, содан кейін Дартмут колледжін аяқтады.
Мансап
1922 жылы Вустер академиясын бітірген Старрет Дартмут колледжінде оқыды. Дартмут футбол командасында ойнап жүргенде, ол "Квартербек" (1926) фильмінде футболшының эпизодық рөліне шақырылды. Актерлік өнерге әуес болған Старрет кинода көмекші рөлдерді, ал сахналық қойылымдарда басты рөлдерді ойнады. 1928 жылы ол Стюарт Уокер басқарған репертуарлық театр труппасы – Уокер компаниясының мүшесі болды. Ол өзінің алғашқы "Fast and Loose" (1930) фильмінде романтикалық басты рөлді ойнады, онда Франк Морган, Мириам Хопкинс және Кароль Ломбард та ойнады. Старрет канадалық "Викинг" (1931) фильмінде түсті, бұл Ньюфаундлендте түсірілген, Paramount Pictures жобасы ретінде басталган, қиын жағдайлардағы оқиғаларға толы фильм болды. Старрет келесі екі жыл бойы өте белсенді болды, ірі және кіші студиялар үшін жас жігіттердің рөлін ойнады. Ол "Біздің жақсыларымыз" (1933), "Кампустағы кісі өлтіру" (1933) фильмдерінде, сондай-ақ Ирен Хервимен бірге "Альдо Кэм Люб" фильмінде Орион есімді жас дәрігер рөлінде ойнады. Старреттің ертедегі кейіпкерлерінен бүгінгі көрермендер Вилл Роджерстің "Mr. Skitch" (1933) фильмінен жақсы білуі мүмкін, онда Старрет романтикалық рөлде ойнады. Экраннан тыс Чарльз Старрет Экрандағы актерлер гильдиясын ұйымдастыруға көмектесті. Оның 10-шы нөмірлі мүшелік куәлігі болды.
Каубой жұлдызы
1935 жылы «Колумбия Пикчерс» өзінің батыс жұлдызы Тим Маккойды жас актермен алмастыруды жоспарлады. Старретт мұны естіп, «Колумбия» продюсерлерімен әңгімелесті. Старретт студия басшысы Гарри Конның бір ғана нәрсеге қызығушылық танытпағанын еске алды: «Атқа міне ала ма?» Старретт міне алды, соның арқасында жұмысқа қабылданды. Оның алғашқы батыс фильмі – «Галлантты қорғаушы» (1935). Старретт ақырында «Колумбиямен» төрт келісімшартқа қол қойып, студияның бірінші нөмірлі ковбой жұлдызына айналды. Ол өзінің бойының ұзындығымен (6' 2"), қатайған жақ сызығымен, сенімді дауысымен және сырттай тыныш мінезімен көзге түсті. Старретт мансабының барлығын батыс фильмдеріне арнағысы келмеді, сондықтан екі жылға оларды түсіруге келісті, бірақ басшылары оны қара киімдегі рөлдерге тартып алатынына сендірді. Олар олай істемеген соң, ол екі жылдан кейін келісімшартынан бас тартты. «Мен бір жыл тойға қатыспаймын деп ойладым, батыс фильмдерінен жаңа нәрсе жасағым келді. Сол той маған 60 000 долларға түсті [алғашқы келісімінің құны]. Бірақ отбасын өсіруде екі ұлым, егіздерім болғандықтан, әрқашан қалағаныңды істей алмайсың. Менің ойымша, актердің өмірі спортшының өміріне ұқсайды. Бұл жастық. Мүмкіндігің болғанда, оны пайдалану керек. Сондықтан сол жылдан кейін мен қайта оралып, осы жолмен жалғастырдым». Әлемдегі кинотеатрлар Чарльз Старретттің батыс фильмдеріне көп көрермен шақырды, сондықтан «Колумбия» актермен жаңа келісімшарт жасасты, ол батыс емес фильмде ойнауға талап етті. Ол ақыры 1937 жылы «Старт чиринг» музыкалық комедиясында (1938 жылы шыққан) мүмкіндік алды. Өзінің жағдайына ұқсас жағдайды бейнелей келе, Старретт өмірін өзгертуге тырысқан, көңілінен шыққан кинобатырдың рөлін ойнады. Бірақ Старретттің батыс фильмдеріндегі жетістігі оны осы жанрда бекітіп, кәсіби тағдырын шешті. Мансабының соңына дейін ол «Колумбияның» батыс фильмдерін ғана түсірді. Гин Отридің музыкалық батыс фильмдері Голливудтың барлық студияларын ковбой тұлғаларын музыкалық дағдыларын пайдалануға шабылдады, бірақ Чарльз Старреттті емес. Ол ән айта білді, бірақ әндерді кәсіби вокалшыларға қалдырды (оны «Старт чирингте» Роберт Пейдж дубляждады). «Колумбия» осы мәселені шешу үшін әншілер тобын жалдады: «Пионерлердің ұлдары». Чарльз Старретт жаңа келісімшарты бойынша екі ондаған батыс фильмін түсірді, олар өте ұқсас болды, өйткені өндіріс тобы өте жақын болды. Фильмнен фильмге дейін техникалық қызметкерлер мен актерлердің бір командасы жұмыс істеді: әрқашан басты рөлде Айрис Мередит, жаман рөлде Дик Кертис, көмекші рөлде Хэнк Белл, әке, фермер, маршал және т.б. рөлдерде Эдвард ЛеСент және хор ретінде «Пионерлердің ұлдары». Кейде «Колумбия» Мередитті басқа туындыларға қайта тағайындады, сондықтан әртүрлі келісімшарт жұлдыздары жас бойжеткен рөлдерін алды, олардың ішінде Лорна Грей мен Энн Доран болды. 1940 жылдың шілдесінде Старретттің жаңа келісімшарты аяқталғаннан кейін ол батыс фильмдерінен бас тартып, «Колумбия» тобын таратып жіберді. Айрис Мередит студиядан кетіп, «Пионерлердің ұлдары» «Репаблик Пикчерске» көшіп, бұрынғы әншісі Рой Роджерспен қайта қосылды. Тағы да, көрсетушілер «Колумбиядан» Чарльз Старретттің батыс фильмдерін көптеп сұрады, сондықтан студия жаңа келісімшарт жасап, жалақыны арттырды. Старретт ақыры ковбой мәртебесін қабылдап, 1941 жылдың наурыз айында «Колумбияға» «Медико» ретінде оралды: Стивен Монро, ковбой дәрігері. «Медико» сериясы үш фильмнен кейін аяқталды. Содан кейін «Колумбия» Старретт тобына бұрынғы «Hopalong Cassidy» серігі Расселл Хейденді және комедиялық музыкант Клифф Эдвардсты қосты, сол кезде танымал болған «триггерлік трио» форматын ұстанады: «The Three Mesquiteers», «The Rough Riders» және «The Range Busters» сияқты батыс сериясындағы үш жұлдыз. Хейден мен Эдвардс 1941-42 маусымда Старреттпен бірге болды. «Колумбия» 1942 жылы Хейденге жеке басты рөлді сериясын берді; Эдвардс «Колумбиядан» РКО-ға Тим Холтпен жұмыс істеуге кетті.
" Дюранго баласы "
Ранчер, рейнджер және шериф рөлдерін ойнағаннан кейін, Чарльз Старретт 1940 жылы «Дуранго баласы» рөліне түсті. Бұл кейіпкер қала тұрғындарына танымал және жақсы көрілетін адал азамат еді, бірақ ол жергілікті қылмыскерлерді қорқытып, олардың жоспарларын жорықтап, қара киім киген, аты шулы салт атты болып маскарадаланушы еді. Фильм сәтті болды, бірақ Старретттің бұрынғы жақсы жігіттердің жаман жігіттерді қуу рөлдерінен көп ерекшеленбеді. Бес жылдан кейін кейіпкер қайта жандандырылды, «Дуранго баласының қайтымы» фильмі тез танымал болды. Старретт Стив есімді (аты-жөні әртүрлі болғанмен, достарына әрқашан Стив болатын) сүйкімді ковбойді ойнады, ол әділетсіздікке ашуланып, құпия, іздеуге тиіс «Дуранго баласы» ретінде зұлымдарды қуалайтын. Стивтің ала аттысы «Оқ» деп аталса, ал Дурангоның ақ аттысы «Жарысшыл» болды. Содан кейін фильм түсіріліп, одан кейін бірнеше серия шықты. Бір сүйікті амал қолтаңбаға айналды: бетперделі «Дуранго баласы» Супермен сияқты кенеттен пайда болып, зұлымдарды әрқашан күтпеген жерден ұстап алатын. «Дуранго баласы» Чарльз Старретттің мансабын жаңартты, оған адал жанкүйерлердің жаңа буынын, бес жылдық жаңа келісімшартты және тіпті «Дюранго баласы» комиксін (1949-1955) сыйлады, оны Magazine Enterprises баспасы шығарды. Фильмдер сериясы жаңадан бастаған актрисалар мен модельдер үшін де пайдалы оқу алаңы болды, олар алты айлық келісімшартқа қол қойып, Старретттің вестерндерінде каубойшалар рөлінде ойнайтын. Дуб Тейлор, «Cannonball» комик серіктесі ретінде 1946 жылға дейін Старреттпен жұмыс істеді. Сол кезде Тейлордың орнына Джин Отридің өте танымал серігі болған Смайли Бернетті келді. Бернеттің өзі де «Смайли Бернетті» кейіпкерін ойнады. «Дуранго баласы» фильмдері күшті экшн-сахналарды, көбінесе Тед Мэйпстің, кейін Джок Махонидің таңғажайып трюктерін және батыс музыкасын біріктірді. Әр фильмде Бернетттің музыкалық нөмірлері, сондай-ақ музыкалық жазбалардан немесе радиодан келген қонақ әртістер немесе топтар болды. 1947 жылы продюсер Колберт Кларк «Дала шабуылдары» фильмін жоспарлауда қиындыққа тап болды және әдеттегі ұзақтыққа дейін уақытты ұзарту үшін ескі батыс фильмдерінен сахналарды қарызға алуға мәжбүр болды. Осылайша Старретттің «Жалғыз қолды техас» (1947) фильмі тоғыз күнде түсірілді, ал «Дала шабуылдары» төрт күнде аяқталды. Бұл шұғыл шара уақытша болды және сериялар 1949 жылға дейін әрқайсысы алтыдан тоғыз күнге дейінгі стандартты кестеге оралды, содан кейін сериялар қиындыққа тап болды. Өндіріс шығындары өсіп жатты, бірақ қаржылық табыс шектеулі болды, сондықтан бюджеттер қысқартылды. Енді әрбір жаңа «Дуранго баласы» оқиғасы «алдаушымен» ауысып, жаңа сахналарды түсіріп, фильмнің жартысын және сағатты фильмдер кітапханасынан ескі сахналармен толтыратын. Кейде сценарий мен монтаждау өте тапқыр болды. «Аруақ қала көшелері» (1950) 1946 жылғы «Кек алу үшін атыс» және «Жер дауы» вестерндерінің бөліктерімен салынған, ал жаңа сахналар қираған қалада қойылды, бұл қосалқы актерлерге, экстраларға, каскадерлерге, декорациялар мен реквизиттерге ақша үнемдеді. «Циклондық ашуда» (1951) Старретттің төрт ескі вестернінің кадрлары сюжетке енгізілді. Соңғы «Дуранго баласы» фильмі «Бұзылған қарудан келген бала» (1952) болды, жаңа кадрлар сот залында түсірілді, ал ескі кадрлар кейіпкерлердің куәліктерін көрсетті. Columbia осы қайта өңдеу амалын өзінің экшн-сериалдарында және «Үш кесек» комедияларында қолдана бастады. Чарльз Старретт 48 жасында зейнеткерлікке шықты, оның соңғы Columbia келісімшарты аяқталғанда. Старретт бұрын Columbia вестерндерін Тим Маккойдан алғандықтан, Джок Махони Старретттің тізгінін алып, Смайли Бернеттпен бірге жаңа серияда ойнады. Пилоттық фильм аяқталды, бірақ ешқашан шығарылмады, сондықтан Columbia-ның B-вестерндер тарихы Чарльз Старреттпен аяқталды. Columbia 1937-1940 жылдардағы «Пионерлер ұлдары» вестерндерін қайта шығару арқылы Старреттке деген сұранысқа жауап берді. Бұл сериалдар «Дуранго» сериалдары сияқты танымал болды, ал Columbia бірнеше жыл бойы театрларда Старретттің ондаған фильмдерін көрсетті.
Кейінгі жылдар
Оның агенті Сэм Джаффе кино және телеарна продюсерлерін Старретті жұмысқа алуға ынталандырғанмен, актер енді шоу-бизнес мансабына мұқтаж болған жоқ немесе оны қалаған да емес; ол ақылды инвестициялары мен отбасылық байлығының арқасында тәуелсіз байлыққа ие болды. Зейнеткерлікке шыққан соң ол әйелімен бірге көп саяхат жасады, көбінесе тропикалық аралдарды арнайтын. 1956 жылы NBC телеарнасы Чарльз Старреттің вестерн фильмдерін «Каубой театры» бағдарламасы аясында желілік телевидениеге әкелді. Старреттің өзі бағдарламаны жүргізуге шақырылды, оған бұл идея ұнады, бірақ логистикалық жағына келіспеді: ол әр сенбі күні түстен кейін студияда тікелей эфирде болуы керек еді, ал студия Нью-Йорк қаласында орналасқан. Калифорнияда ұзақ жылдар бойы тұрған Старрет, елден апта сайын қашық сапар шегуге құштар болған жоқ, сондықтан оның түсірілімдерін Калифорнияда жасауға бола ма деп сұрады. Бірақ телеарна келіспеді, себебі шоу Нью-Йорктен тікелей эфирде көрсетілуі керек еді, бұл NBC-нің танымал «Howdy Doody» шоуының форматына ұқсас, және оның продюсері де Боб Риппен болатын. «Каубой театры» Монти Холлдың басқа жүргізушісімен жалғасты, ол сол кезде американдық телевидениеде жаңа есім болатын. «Каубой театрының» тұсаукесері 1956 жылдың 15 қыркүйегінде, сенбі күні, шығыс уақыты бойынша сағат 12-де өтті. Алғашқы эпизод – Старреттің алғашқы «Колумбия» фильмі «Gallant Defender» (1935). Старрет сериясы 1957 жылдың 9 наурызына дейін шамамен жеті ай бойы көрсетілді. Сол жылы NBC «Каубой театрын» жексенбі кешкі жазғы серия ретінде қайта жаңғыртты. Бұл нұсқада тікелей эфир болған жоқ, тек фильмдер көрсетілді; олардың кейбіреулері – 1941-42 жылдарғы Чарльз Старрет, Рассел Хейден және Клифф Эдвардстың қатысуымен түсірілген театрлық сериялар. Жаңартылған «Каубой театры» 1957 жылдың 30 маусымынан 15 қыркүйегіне дейін шығыс уақыты бойынша сағат 18:30-да көрсетілді. Чарльз Старреттің жанкүйерлері оны ешқашан ұмытқан жоқ және кейінгі жылдары оған хат жазып тұрды. Старрет олардың қызығушылығына риза болды және бірнеше кинофестивальдар мен қайта жандануларға қонақ ретінде қатысты. 1986 жылы Старрет Калифорния штатының Боррего-Спрингс қаласында рактан қайтыс болды, 83 жасқа толуына алты күн қалғанда.