Кіріспе

Қаржы саласында өнімділік айырмасы немесе несиелік айырмасы – әдетте, әртүрлі несиелік сапасы бірақ ұқсас мерзімі бар екі түрлі инвестициялардың көрсетілген кіріс мөлшерлерінің арасындағы айырмашылық. Ол көбінесе бір инвестициялық өнімнің екіншісіне қарағанда тәуекел сыйақысының көрсеткіші болып табылады. Бұл сөз "өнімділік" және "айырмасы" сөздерінің біріктірілуінен құралған. "X-тің Y-ға шаққандағы өнімділік айырмасы" – әдетте, X қаржы құралының жылдық өнімділігінен (YTM) Y қаржы құралының YTM-ы алынған мән. Эталондық өнімділік қисығына қатысты өнімділік айырмасын өлшеудің бірнеше тәсілі бар, оның ішінде интерполяциялық айырма (I айырмасы), нөлдік құбылмалылық айырмасы (Z айырмасы) және опцияға түзетілген айырма (OAS). Басқа жағдайда да салыстырмалы облигациялардың екі түрлі мерзімі арасындағы өнімділік айырмасын анықтауға болады. Мысалы, егер 10 жылдық мерзімі бар облигация 8% өнімділік берсе, ал сол эмитенттің 5 жылдық мерзімі бар салыстырмалы облигациясы 5% өнімділік берсе, онда олардың арасындағы мерзімдік сыйақы 8% – 5% = 3% деп есептелуі мүмкін. "Несиелік айырма қисығы" (әдетте, оң қисық) несиелік айырма мен мерзім арасындағы байланысты көрсетеді, яғни мерзімдік құрылымды; қисықтар несиелік құрылым үшін де құрастырылуы мүмкін.

Табыс үлестірімін талдау

Табыс спредін талдауы – екі құралдың немесе бір қағаз құндылығының кірісін, мерзімін, өтімділігін және кредиттік қабілеттілігін салыстыруды, сондай-ақ белгілі бір үлгілердің уақыт өте қалай өзгеретінін бақылауды қамтиды. Егер әртүрлі кредиттік рейтингтері бар облигациялар арасындағы табыс спреді кеңейсе, басқа факторлар өзгермейтін жағдайда, бұл нарықтың төменгі рейтингтегі облигациялар бойынша дефолт қаупін арттырып есептегенін көрсетеді. Мысалы, егер тәуекелсіз 10 жылдық қазына векселі қазіргі уақытта 5% кіріс әкелсе, ал сондай мерзімдік «жанк» облигациялардың орташа кірісі 7% болса, қазына векселі мен «жанк» облигациялар арасындағы спред 2% құрайды. Егер бұл спред 4%-ға дейін кеңейсе (жанк облигациялардың кірісін 9%-ға дейін арттырады), онда нарық қарыз алушылардың нашарлаған экономикалық жағдайына байланысты дефолт қаупінің артуын болжайды. Табыс спредінің тарылуы (әртүрлі тәуекел рейтингтері бар облигациялар арасында) нарықтың тәуекелді азайтуын білдіреді, бұл экономикалық жағдайдың жақсаруына байланысты болуы мүмкін. TED спреді – жиі айтылатын кредиттік спредтердің бірі. Baa рейтингісіндегі 10 жылдық корпоративтік облигациялар мен 10 жылдық қазына векселі арасындағы айырмашылық та жиі айтылатын кредиттік спред болып табылады.

Тұтынушылық несиелер

Емділік үлесі жеке қарыз алушыға несие беретін несие беруші үшін де пайдалылықтың көрсеткіші болуы мүмкін. Жеке тұтыну несиелері, әсіресе тұрғын үй ипотекасы үшін маңызды емділік айырмашылығы – қарыз алушының белгілі бір несие бойынша төлейтін нақты пайыздық мөлшерлеме мен оның кредиттік тарихына сәйкес төлеуге мүмкіндігі бар (төмен) пайыздық мөлшерлеме арасындағы айырмашылық. Мысалы, егер қарыз алушының кредиті 5% пайыздық мөлшерлемемен несие алуға жеткілікті болса, бірақ ол 6% пайыздық мөлшерлемемен несие алса, ондағы қосымша 1% емділік үлесі (бірдей кредит тәуекелі болғанда) несие берушіге қосымша пайда әкеледі. Бизнес стратегиясы ретінде несие берушілер көбінесе жоғары емділік үлесін төлеуге дайын қарыз алушыларды табатын брокерлерге сыйақы төлейді.