Кіріспе
Оңтүстік Африкадағы этнос Кунг – Калахари шөлінің батыс шетінде, Ованболандта (солтүстік Намибия мен оңтүстік Ангола) және Ботсванада тұратын Сан халықтарының бірі. Кунг (ǃXun) және Джу атаулары әртүрлі Кунг топтары ұнататын "адамдар" сөздерінің нұсқалары. Бұл топтық деңгейдегі қоғам 1970 жылға дейін күнкөріс үшін дәстүрлі аң аулау және жинау әдістерін қолданды. Бүгінде Кунг халқының басым көпшілігі банту малшыларының және еуропалық фермерлердің ауылдарында тұрады. Басқа африкалық Жоғары Құдайлар сияқты, ол да ауа райы арқылы адамды жазалайды, ал Отжимполо Кунг оны "бәрін білетін" Эроб деп біледі. Сонымен қатар, оларда анимистік және аниматистік сенімдер бар, яғни олар тұлғаларға да, тұлғасыз күштерге де сенеді. Мысалы, олар әйелі піл болған Пришиборо есімді мәдениет батыры туралы еске алады. Оның үлкен ағасы оны алдап, әйелін өлтіріп, етін жеуге мәжбүр етті. Оның үйірмесі Пришибородан өш алу үшін өлтірмекші болды, бірақ оның ағасы оларды жеңді. Кунг халқы арасында аспанда өлімсіз өмір сүретін өлгендердің рухтарының (llgauwasi) бар екендігіне берік сенім бар. Илгауваси жер бетіне келіп, адамдармен өзара әрекеттесе алады.
The ǃKung (/'//k//ʊ//ŋ/ KUUNG) are one of the San peoples who live mostly on the western edge of the Kalahari desert, Ovamboland (northern Namibia and southern Angola), and Botswana. The names ǃKung (ǃXun) and Ju are variant words for 'people', preferred by different ǃKung groups. This band level society used traditional methods of hunting and gathering for subsistence up until the 1970s. Today, the great majority of ǃKung people live in the villages of Bantu pastoralists and European ranchers. Like other African High Gods, he also punishes man by means of the weather, and the Otjimpolo ǃKung know him as Erob, who "knows everything". They also have animistic and animatistic beliefs, which means they believe in both personifications and impersonal forces. For example, they recall a culture hero named Prishiboro, whose wife was an elephant. Prishiboro's older brother tricked him into killing his wife and eating her flesh. Her herd tried to kill Prishiboro in revenge, but his brother defeated them. Amongst the ǃKung there is a strong belief in the existence of spirits of the dead (llgauwasi) who live immortally in the sky. The llgauwasi can come to the earth and interact with humans.
Емдеу рәсімдері
Емдеу рәсімдері – Кунг мәдениетінің маңызды бір бөлігі. Кунг халқының санасында денсаулық – әлеуметтік үйлесімділікпен тең, яғни топ ішіндегі қарым-қатынастар тұрақты және ашық болады. Кез келген Кунг адам емші бола алады, себебі бұл "барлығына қол жетімді мәртебе", бірақ оның маңыздылығы көптеген адамдардың үлкен арманы. Осы күшке шектеу болмаса да, "ерлердің шамамен жартысы және әйелдердің үштен бірі емдеу қабілетіне ие" деп есептеледі, бірақ осы жауапкершілікпен бірге зор ауыртпалық пен қиындықтар да келеді. Балалардың арасындағы уақыт әдетте 3–5 жылды құрайды. Балалар 3–5 жылға дейін ана сүтімен тамақтандырылады, және ана екінші бала күтіп жүргенде аяқталады. Балалар арасындағы осы ұзақ үзіліс, қашықтыққа жаяу сапар шегуді – мысалы, жиынға немесе жаңа қонысқа баруды – жеңілдетеді, себебі көбірек балаларды алып жүрудің қажеті болмайды және халық саны реттеледі. Аштық шағында, ресурстарды сақтау үшін нәресте өлтіруге рұқсат етілген. Кунг халқы ұрықтандыруға қарсы құралдарды қолданбайды және көбінесе жыныстық қатынастан бас тартпайды, бірақ туу көрсеткіші төмен.
Неке
Неке – ǃКунг тайпалары арасында одақ құрудың ең маңызды мақсаты. Әйел бойға келген кезде, оның некеге дайын екені саналады. Әрбір алғашқы неке жоспарлы түрде жасалады. ǃКунг мәдениетінде неке, нақты бір еркекке емес, неке институтына бағытталғандығы басты орынға қойылады. Ер адам кім екенінің маңызы жоқ, бірақ әйелдің отбасы белгілі бір талаптарға сай еркек іздейді. Ер адам әйелден тым үлкен болмауы керек, ажырасқаннан гөрі бұрын үйленбеген болуы тиіс, аң аулауға қабілетті болуы және әйел отбасының жауапкершілігін мойнына алуға дайын болуы керек. Бұл соңғы талапқа себебі, әйел отбасы, әсіресе тауар алмасу арқылы, күйеу отбасына үлкен тәуелділікте болады, қытқан кезде бұл өте маңызды. Басшы болу көбінесе формалды, алайда басшының міндеттері бар, мысалы, тайпаның «ақылға қонымды басшысы» болу. Бұл міндетке аңшылардың аулаған малын бөлу сияқты істер кіреді; мұндай басшылар ауылдың басқа тұрғындарынан артық бөлік алмайды.
Туғандық терминдерін қолдану
Туғандық – Кунг сияқты қоғамдардың басты ұйымдастырушы принциптерінің бірі. Ричард Боршай Ли Кунг туыстық қағидаларын үш түрлі жинаққа бөледі (Туғандық I, Туғандық II және Туғандық III немесе wi). Туғандық I дәстүрлі туыстық терминдерге (әке, ана, бауыр, сіңлі) сәйкес келеді және генеалогиялық жағдайға негізделген. Кунг халқы аңға жасырын жақындағанда, көрінбеу үшін көбінесе тек жоғары тонды дыбыстар арқылы қарым-қатынас жасайды.
Жақында болған тарих
1950 жылдан бері жуʼхоан халқының саны артты. Мал шаруашылығы фермалары сиырларды олардың дәстүрлі жерлеріне әкелді. Сиырлар жуʼхоандықтар мен олардың аңдарына қажет болатын сирек өсімдіктерді жейді, сондай-ақ жуʼхоандықтардың су көздерін ластайды. Судың ластануы мен жергілікті өсімдіктердің жойылуы аурулардың көбеюіне себеп болды. Суды сиырлармен бөлісудегі қиындықтарға қоса, жуʼхоандықтар бұрынғыдай еркін қозғала алмайды. Жуʼхоандықтар тұратын Намибия мен Ботсвананың қазіргі үкіметтері еуропалық үлгідегі үйлермен тұрақты қоныстарды қолдайды. Қалалық жұмыспен қамту және индустрияландыру салдарынан жергілікті халықтар көшпелі өмір салтын өзгертіп жатыр. Еуропалықтардан келген қоныс аударушылар, әсіресе ерлерге, жалақымен жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Оларға деген тәуелділік пен байлыққа қол жеткізу артуына байланысты ерлерге көбірек құрмет көрсетіледі. Әдетте тамақ дайындаған әйелдер енді тары дайындауға көшті. Тары дәстүрлі жуʼхоан тағамдарына қарағанда өңдеуге қиын, сондықтан әйелдер үй шаруасына тамақ дайындауға көбірек уақыт жұмсайды, ал сыртқы жұмысқа уақыттары азаяды. Гендерлік рөлдердің өзгеруі, жыныстар арасындағы теңсіздіктің артуы және аңшы-жинаушы өмір салтынан ауылдық өмірге көшу отбасылық зорлық-зомбылықтың көбеюіне әкелді, себебі әйелдер ерлерге көбірек тәуелді және тұрғын үйлердің жаңа стилі мен құрылымы арқылы сыртқы араласу мүмкіндігі шектеледі. Ашық үйлердің азаюы және байлықты жинау дәстүрлі бөлісу идеологиясына қарсы келеді. Айви Диккенс "Қызықты қыздар" сериалының 4-ші маусымында ǃкунг халқы туралы айтады. Карл Саган 1995 жылы жарық көрген "Жын-шайтаннан ауған әлем" кітабында ǃкунг халқының өмір салтын ғылыммен байланыстырады. Ол 1994 жылғы "Зерттеулер дәуірі" лекциясында да осы халықты атап өтті, бұл лекция негізінен антрополог Ричард Боршай Лидің 1979 жылы Калахари шөлінің Ботсвана бөлігіндегі ǃкунг халқына жасаған далалық зерттеуіне негізделген. Себастьян Юнгер "1960 жылдардағы бір зерттеуге" сілтеме жасай келе, ǃкунг халқының күнкөріс үшін аптасына бар болғаны 12 сағат жұмыс істесе жеткілікті екенін анықтады, бұл оның "Тайпа" кітабында қазіргі қоғамдағы адамдар жұмыс істеуге жұмсайтын уақыттың төрттен бір бөлігін құрайды.